Estiven buscando nas diferentes plataformas algunhas miniseries (é o único formato de serie que soporto ultimamente) e atopei esta. Nunca foi un tema que me interesase demasiado, se cadra polo morbo ao seu arredor. Teño moi claro que en Santiago de Compostela foi unha auténtica conmoción. Ademais, teño entendido que a de Compostela é en certa medida unha sociedade bastante clasista, e Rosario Porto formaba parte da clase máis alta, e iso tamén debeu facer que a reacción da xente fora tan furibunda contra ela. E parece que Alfonso Basterra só podía ter o nivel de vida que desexaba se seguía coa súa muller, así que a cousa se complicaba. Buf, moitas variables xuntas e todas moi chungas.
"O caso Asunta" foi dirixida en 2024 con Carlos Sedes e Jacobo Martínez. No elenco destacan Candela Peña, Tristán Ulloa, Javier Gutiérrez, María León, Carlos Blanco, Francesc Orella, Ricardo de Barreiro e Iris Wu. Chamoume a atención que agás os tres protagonistas principais, pais e nena, todos os demais teñen nomes de ficción. Especialmente chamativa é a imaxe que presentar do xuíz, que na realidade foi Xosé Antonio Vázquez Taín, xuíz estrela e moi mediático, que non sae moi ben parado, e ao que non lle gustou nada a serie, polo visto. Unha das cousas que se insinúa del e que facía filtracións aos medios de comunicación, sobre todo apoiar as súas teses na instrución, e parece que é bastante habitual nel, aínda que non lle guste aceptalo.
Non penso que faga falta contar demasiado da historia, é bastante coñecida. Aínda que xa dixen que non puxera eu demasiado interese, obviamente nesta ocasión entereime de moitas cousas que descoñecía. Durante toda a miniserie (e na realidade semella que foi exactamente igual), todos os indicios apuntaban claramente a Rosario Porto, a nai, que semellaba unha persoa desequilibrada mentalmente e que era incapaz de levar unha casa e unha familia. E co pai nada está claro, porque semella esconder e calar moitas cousas, e que a relación coa nena e coa nai era moi peculiar, xa que uns meses antes descubriu a aventura da súa muller con outro home ao espiarlle o correo electrónico. E parece haber probas claras de que levaba uns meses dopando con pastillas á súa filla. Na serie tamén se insinúa que para os dous pais, pero especialmente para a nai, xa resultaba moi complicado soportar os caprichos da filla pre-adolescente, e que o "capricho" de ter unha filla xa fora saciado e xa lles sobraba.
Versións audiovisuais de "O conde de Montecristo" hai moitísimas, está baseada nunha novela de máis de 1000 páxinas de Alexandre Dumas que dá moito xogo, polo visto. Atopei en RTVE Play unha miniserie de 8 capítulos e boteille o dente. En múltiples ocasións vira algunha destas obras ao comezo ou polo medio, pero nunca puidera vela completa, e tíñalle moitas ganas, porque tiña pintaza de ser unha historia moi interesante. E así foi.
"O conde de Montecristo" é unha miniserie de 8 capítulos de 2024 dirixida por Bille August. O papel central é para Sam Claflin, ao que eu non coñecía de nada. O único actor coñecido (para min) é Jeremy Irons, que fai do Abate Faría, personaxe esencial pero que só aparece no segundo capítulo. O resto do elenco nos seus papeis máis importantes está formado por Mikkel Boe Følsgaard, Ana Girardot, Blake Ritson, Karla-Simone Spence, Lino Guanciale, Michele Riondino, Gabriella Pession, Harry Taurasi, Poppy Corby-Tuech, Nicolas Maupas, Amaryllis August, Jason Barnett, Nicholas Farrell e John Ioannou, Foi unha produción franco-italiana.
Supoño que xa coñecedes bastante a historia, así que non me vou extender demasiado. Edmundo Dantés é un xoven mariño marsellés que cae en desgraza a comezos do século XIX. Fai un magnífico traballo salvando ao seu barco de naufragar e por esa razón o capitán o nomea o seu sucesor, xa que o capitán morre na travesía que os trae dende Exipto. Iso non lle fai ningunha graza a Danglars, un tipo encargado da carga do buque, que creía ter méritos para ser o novo capitán. Ademais, Fernando, un catalán amigo de Mercedes, a moza de Edmundo (Mercedes tamén é catalá), tiña xa intención de casar con ela porque deran por mortos a Edmundo e toda a súa tripulación, así que a súa volta tampouco lle gusta demasiado. Escriben unha carta anónima acusando a Edmundo de ser correo de bonapartistas. E por se non chegara con todo iso, cando é detido para corroborar a acusación, o xefe de policía, Villefort, descubre que o bonapartista de París que era correo de Napoleón é o seu propio pai, do que está separado por razóns políticas.
Entre os tres entón dase unha conspiración pola cal Edmundo remata cautivo no Castelo de If, unha fortaleza inexpugnable na costa de Marsella, na que pasa uns quince anos. Ao pouco tempo de estar alí, dinlle á familia que se suicidou na súa cela, así que todos xa o dan por morto. Durante a súa última fase alí coñece ao seu compañeiro que está na cela adxacente, o Abate Faría, un tipo moi sabio que lle transmite moitos coñecementos, e xuntos cavan un túnel para fuxir. Aínda que o traballo avanza bastante ben, ao final consegue fuxir dun xeito bastante peculiar e circunstancial, que non vou revelar aquí, por se alguén aínda non coñece a historia.
Ao fuxir, fai amizade en Marsella cun mariñeiro italiano, Jacobo, que estará con el nos anos seguintes. Unha das cousas que lle ensinou o Abate Faría no castelo foi un mapa dun suposto tesouro que se atopaba na illa de Montecristo, na cercana costa italiana. Efectivamente, atópao e a partires dese intre, pode vivir cun nivel de vida elevadísimo. E dedica todo o seu tempo e esforzo en afundir aos seus tres inimigos. Non en matalos, senón en provocar a súa caída ou cadea, xa que os tres se trasladaron a París e disfrutan de grandes posicións. Finalmente Mercedes e Fernando casaron.
Polo que acabo de ler, hai algunhas sutiles diferencias entre esta miniserie e a novela orixinal, pero non teñen unha grande relevancia na historia.
Mirei en RTVE Play, porque alí habitualmente hai series curtas, algunhas de tipo "histórico" e outras non tanto, e atopeime con esta, que xa levaba algún tempo no meu radar. Cando vin que estaba formada por oito capítulos de unha hora, pareceume que era asequible. Parece que xa comeza a ser un tópico iso de ambientar series en Galicia con crimes espeluznantes que son moi difíciles de resolver porque as sociedades son pequenas, endogámicas e son todos moi retorcidos, cando pasa algo gordo todo o mundo ten moito que ocultar.
Esta serie presentouse nas primeiras semanas do ano 2020, así que amenizou as vidas que se dirixían cara ao confinamento do coronavirus. O elenco é totalmente galego agás Emma Suárez, creo. Penso que (se non o fixeron), podería terse rodado en galego e dobrado só a esa actriz. Parece que os principais son Emma Suárez, Isabel Naveira, Antonio Durán "Morris", María Vázquez, Alba Galocha, Nacho Nugo, Denís Gómez, Santi Prego, Xabier Deive e César Cambeiro.
O caso é que nunha illa chamada Néboa (onde sempre hai moita brétema, mira ti), prodúcese un crime cando está comezando o Entroido, que alí sempre se celebra con moita paixón. O malo non é só íso, senón que a metodoloxía recorda a uns crimes que se produciron no ano 1919 e no ano 1989. Teoricamente estes prodúcense no ano 2019, e ninguén se explica como poden producirse do mesmo xeito e incluso co mesmo instrumental, xa que a morte final prodúcese cunha lanzadeira, unha agulla para coser redes de pesca.
Nas dúas series de asasinatos anteriores producíronse cinco mortes en cada unha, e quedaron sen resolver. Vaia, na segunda houbo unha pequena variación, é que a que parecía que ía ser a quinta vítima, non morreu, quedou en estado vexetativo e aínda vive. Casualmente era o garda civil que liderou aquela investigación.
Pois chega a Néboa para liderar a investigación unha tenente da Garda Civil, que vén acompañada da súa filla, que estaba sendo acosada polo seu mozo. Segundo se van sabendo máis cousas, prodúcense máis mortes que, máis ou menos, lembran ás series anteriores, e xa ninguén sabe se o asasino do 89 segue vivo (o de un século antes dase por descartado) e actuando. E como Néboa é pequena e endogámica, e non te podes fiar de ninguén, porque parece que todo o mundo ten moito que ocultar, pois o lío está ben armado, claro.
Uns días antes vin a película baseada nesta serie, e como a serie é breve, decidín facer o esforzo de vela completa. En total, son unhas 6 horas, e a película que vin o outro día era máis ou menos equivalente aos dous últimos capítulos, ou sexa, unhas dúas horas. E así podía saber máis cousas sobre a vida de Lorca, xa que os últimos capítulos estaban baseados no seu último mes de vida, que xa foi suficientemente convulso.
"Lorca, morte dun poeta" (tanto a serie como a película) foi dirixida por Juan Antonio Bardem en 1987. No elenco da serie podemos destacar a Nickolas Grace (obviamente), Fernando Chinarro e Margarita Lozano (pais), Diana Peñalver (a súa irmá Concha), Amparo Baró (a criada), Ángel de Andrés (Ramón Ruiz Alonso, o que o denunciou), Manuel de Benito (Luis Rosales) e José Manuel Cervino (comandante Valdés, quen mandaba en Granada). Nos primeiros capítulos aparecen bastante Máximo Astray (Rafael Alberti), Nuria Espert (Margarita Xirgú), Tito Valverde (Luis Buñuel) e Fernando López Veloso (Salvador Dalí).
As temáticas dos seis capítulos son as seguintes:
- Primeiro: Ata os 20 anos, infancia e adolescencia. Tiña un grande talento musical, sobre todo para tocar o piano, e intentou ir a París para seguir cos estudos musicais, pero os pais esixíronlle que sacara algunha carreira universitaria.
- Segundo: Os cinco anos seguintes, cando vai á Residencia de Estudiantes de Madrid, e alí coñece, entre outros, a Dalí e Buñuel.
- Terceiro: Os tres seguintes anos, onde se distancia de Dalí, o seu primeiro grande amor, que se foi a París, e namora do escultor Emilio Aladrén.
- Cuarto: Remata a ditadura de Primo de Rivera, chega a República e sae de xira coa Barraca, o grupo de teatro universitario que leva o teatro por toda España.
- Quinto: Gaña as eleccións a Fronte Popular e o ambiente no país complícase moito. Decide deixar Madrid e volver a Granada, a súa familia xa está na finca da aldea.
- Sexto e último: é apresado por unha denuncia falsa chea de rancor, e nin sequera os contactos dos irmáns Rosales, que eran cabeciñas da Falanxe en Granada, conseguen evitar o seu fusilamento.
Como cousas curiosas da serie, diremos que todos os capítulos comezaban co mesmo fragmento de dous minutos que daba final á serie, no que se veía como sacaban do cárcere a Federico e aos tres compañeiros que estaban con el nese momento, un profesor e dous banderilleiros.
Tamén se trata algo o tema da súa homosexualidade. Recoñece que tivo mozas nos primeiros anos, pero non chegou a ningunha relación sexual, pero si tivo relacións con homes. Na serie escóitase falar de tres dos seus catro amantes coñecidos. O último foi en Granada nos últimos meses de vida, e non me soa que o mencionen en ningún momento.
E con esta rematamos a maratón de ver series históricas de Televisión Española en RTVE Play. A min soábame algo o título, pero non debín vela, eu era bastante pequeno. Aínda que non o entendo, porque "Cañas e barro" aínda é anterior e si lembro algo, pero pode ser que a repetiran nos 80.
Sempre se dixo que xéneros literarios como a novela e o teatro relatan conflitos. Se non pasa nada, non hai demasiado que contar. Existe por exemplo o mito das obras de teatro de Anton Chejov, nas que supostamente non pasa nada, pero supoño que algo pasa, menos que nas outras, pero algo pasará, digo eu. Vin as representacións dalgunhas obras de Chejov, e efectivamente, moitas cousas non pasaban. Pois nesta historia de "A barraca" pasan cousas, e hai moito conflito, practicamente non hai outra cousa.
"A barraca" foi dirixida en 1979 por Leon Klimovsky. Os principais papeis do elenco foron para Álvaro de Luna, Marisa de Leza, Victoria Abril, Juan Carlos Naya, Lola Herrera, Luis Suárez, Eduardo Fajardo, Terele Pávez, Gabriel Llopart, Fernando Hilbeck, Adrián Ortega e Miguel Ayones. Constou de 9 capítulos que se rodaron na Horta valenciá, cerca da Albufera.
Na historia hai que diferenciar claramente dúas partes: o primeiro capítulo e todos os demais. Porque o primeiro explica boa parte do que pasa despois. No primeiro capítulo vese unha barraca na que vive o Tío Barret coa súa muller e as súas catro fillas. O propietario da barraca, un usureiro de Valencia, denuncia á xustiza ao Tío Barret porque leva tempo sen pagar a contribución e vanse acumulando os intereses. A débeda xa é imposible de pagar, e vén a xustiza a desafiuzalo da barraca. En venganza, o Tío Barret vai cun fouciño a buscar ao propietario, que sempre está vagando polas hortas, e rebánalle o pescozo. Que, non está mal para o primeiro capítulo? Pero o lío vén nos seguintes.
Porque no segundo capítulo aparecen en escena un carro e un cabalo que traen a unha familia formada por un matrimonio e os seus cinco fillos, que veñen a ocupar a barraca do Tío Barret. E iso é o que non pode ser, a Horta quería moito ao tío e ninguén volverá ocupar esa barraca, polo tanto fanlle o baleiro a esa nova familia (que non parecía saber moito ou nada sobre o sucedido anteriormente). Non lles saúdan, non lles prestan nada, non falan con eles nin responden cando lles falan, moi mal rollo.
A familia intenta integrarse pero o resto de veciños pasa deles. Pero resulta que son unha familia moi currante (sobre todo o pai) e adecentan a barraca en tempo record e poñen a producir as terras abandonadas tamén nun suspiro. Así que os novos veciños, ademáis de odiados e non benvidos, agora son envexados.
No capítulo IV agreden aos cinco fillos do matrimonio, en varias accións independentes. E por se non chegara con iso, o vello cabalo que os acompañaba reventa de cansancio ante o traballo. Tampouco está mal para un só capítulo.
Como resultas do anterior, o fillo máis pequeno, que tería 3-4 anos, morre despois duns días de agonía. E incriblemente toda a Horta esquece o anterior e vólcase coa familia no velatorio e enterro do meniño. E a partires de aí, durante un breve tempo, son benvidos, acollidos, préstanlles material co que non contaban.
Ata que Batiste, o pai, ten un día a mala idea de ir á taberna a divertirse, como fan todos. E alí está Pimentó, o seu veciño e líder da Horta, que se encara con el porque paga o aluguer da barraca, e por culpa del todos teñen que facelo agora, cando levaban anos escaqueándose coa escusa de que as terras eran pouco fértiles. Pelexan e Batiste case lle rompe a cabeza a Pimentó.
Debido a iso, volven á posición inicial, ou peor. Agora Pimentó ameaza con matalo en canto teña ocasión e todos os veciños danlle de novo as costas á familia. Atópanse (non por casualidade) no monte con escopetas de caza, e os dous saen feridos, pero Pimentó acaba morrendo. Esa mesma noite, alguén lle prende lume á barraca da familia, e teñen que marchar sen nada (spoiler).
Se non lembro mal, eu debín ver estar serie na televisión cando a botaron por primeira vez. Ademais diso, hai un ano, en xaneiro de 2025 veu á Coruña unha montaxe teatral con esta obra, así que tiña a historia máis ou menos fresca na miña cabeza. En calquera caso, a historia, baseada na novela de Leopoldo Alas "Clarín", parece reflexar a aburrida vida da conservadora sociedade dunha capitar provinciana (que todos identifican como Oviedo).
"A Rexenta" foi dirixida en 1995 por Fernando Méndez-Leite. O elenco estivo formado principalmente por Carmelo Gómez, Aitana Sánchez-Gijón, Juan Luis Galiardo, Amparo Rivelles, Héctor Alterio, Cristina Marcos, Fiorella Faltoyano, Miguel Rellán, María Luisa Ponte e Manuel Alexandre.
A historia xira en torno a Ana Ozores, fermosa muller coñecida como A Rexenta, porque o seu marido foi rexente (non sei de que). Ela é unha muller complicada, con estraños arrebatos relixiosos, e está rodeada de tres homes que non son menos complexos:
- Víctor Quintanar, o seu marido, moito maior que ela, un aburrido burgués que só se divirte co teatro a un pouco coa caza, xa que vai todos os días a cazar co seu amigo Tomás Crespo "Frígilis", que semella o personaxe máis sensato de todos, vai ao seu e case non interactúa coa sociedade, á que considera moi conservadora e atrasada
- Álvaro Mesía, gigoló local e líder do partido liberal que flirtea con todas as mulleres da contorna, e elas están encantadas de que o faga. El desexaría liarse con ela pero non sabe con claridade se ela o aceptaría, porque semella bastante beata, pero realmente ela tamén soña con el, e finalmente acaban xuntos, polo menos en parte.
- Fermín de Pas, o maxistral da Catedral, que xunto coa súa nai ten montado un tremendo negocio relixioso con respecto a todo tipo de material litúrxico que non está moi ben visto na cidade, entre outras cousas porque arruinou ao seu rival no sector Santos Barinaga, que era moi querido. Ademais, é alto e ben parecido, e parece que tamén lle gustaría liarse con Ana Ozores, porque iso de deitarse con mulleres non semella estar vetado para el.
O lío comeza cando un confesor da Catedral, pola razón que sexa, decide que é mellor que o maxistral da Catedral sexa o novo confesor de Ana Ozores, cousa que ela tamén desexaba. Con escusas variadas, a primeira confesión, que todos ven na Catedral, dura dúas horas e media, e xa saltan as alarmas. A nai do maxistral xa comeza a ver problemas e intúe que o seu prestixio social na cidade aínda vai baixar máis, e sospeita que o seu fillo está namorado da señora (e pode que algo diso haxa). E a conservador sociedade do lugar e época xa comeza a comentar a xogada.
De feito, algunha "amiga" de Ana tamén está maquinando para que Ana se líe con Álvaro. E por se non chegara con todo isto, Petra, a criada dos rexentes, tamén malmete e arma líos en todas direccións, ademais de insinuarse e deitarse cun cantos personaxes diferentes da historia. Nada, que se non lestes a novela ou vistes a serie, anímovos porque é unha historia pouco aburrida e que ten moitas aristas. Porque apenas comentei a loita política entre conservadores e liberais (máis anticlericais).
Estoulle dando moi forte este Nadal ás series que gravou RTVE sobre todo a comezos dos anos 80 baseadas en obras literarias ambientadas ou escritas no século XIX. Desta non oíra falar, e debe ser certo que en RTVE non lle deben ter moita consideración porque nin sequera puxeron ningún fragmento en Youtube, cousa que si fixeron co resto de series producidas por eles.
"O maiorazgo de Labraz" foi dirixida, guionizada e producida en 1983 por Pío Caro Baroja, sobriño de Pío Baroja, que escribira en 1903 a novela na que está baseada. Esa novela forma parte dunha das tetraloxías do escritor, chamada "A terra vasca". No seu elenco podemos destacar a Joaquín Hinojosa, Luis Suárez, Virginia Mataix, Kiti Mánver, Beatriz Elorrieta, Yolanda Farr, Mario Pardo, Alfredo Mayo, Jack Taylor e Francisco Algora. Non son actores nin actrices moi coñecidos (creo que nin antes nin agora), se cadra niso xa se nota que non foi unha superprodución como outras. Un dos máis importantes foi Luis Suárez, malogrado actor canario que xa vin tamén en "Cañas e barro", e que supoño que ía para estrela, pero morreu poucos anos máis tarde. Ao mellor é casualidade que nestas producións sempre facía de tipo bastante tunante.
A novela está ambientada na Álava rural no século XIX, coa conservadora sociedade española da época (daba igual que fora unha cidade ou unha aldea). Supostamente sucede na vila de Labraz (non sei se existe, pero non creo, as imaxes que eu vin xuraría que eran de Albarracín).
Unha noite chega á posada da vila unha parella a cabalo. Veñen moi cansos, pero a pesar do tempo que pasou, os máis vellos da posada recoñécenos. Son Don Ramiro e Cesárea, irmáns do maiorazgo de Labraz, Don Xoán. Tiveron que marchar hai anos do lugar polo escándalo que supuxera a súa voda. Cesárea si era irmá de Don Xoán e de Micaela, pero Don Ramiro era un neno de orixe xitana que apareceu abandonado nun bosque e que foi acollido pola familia. Anos despois casáronse e tiveron unha filla, Rosarito, que aínda vivía en Labraz, e que os seus pais deixaron alí cando marcharon da aldea, uns anos antes.
Polo tanto, a chegada deles dous de novo á aldea supón todo un acontecemento. Don Xoán, que é moi xente e é moi querido por todos, acólleos encantado, sobre todo a Cesárea, a Don Ramiro non tanto. E xa se ve por que, xa que comeza a flirtear con todas as mozas casadeiras do lugar en canto chega. Incluso coa súa irmá Micaela. Cesárea está moi delicada de saúde, e acaba morrendo, pero non queda moi claro se é unha morte inducida por Micaela e Ramiro, que se fugan inmediatamente despois de roubar unhas xoias que estaban nunha capela da familia, pero á que tiña acceso toda a aldea, que bota as xoias en falta inmediatamente.
As desgrazas non abandonan á familia porque xa só quedan Rosarito e o seu tío Xoán, que é invidente dende hai anos. As penurias económicas son moitas e vaise todo o servizo. Ademais, o cura e outros próceres da aldea esíxenlle a Xoán que pague os gastos das xoias roubadas, pero el non pode. Rosarito enferma e Marina, unha moza da posada, vaise a vivir con eles para coidala, pero na aldea todos rexouban dicindo que está amigada con Xoán. Finalmente Rosarito morre, Xoán préndelle lume ás súas propiedades e marcha da aldea a pedir polos camiños, pero algún tempo despois volve para buscar a Marina, que marcha con el. Como vedes, un dramón.
Estoume aficionando a isto de ver series históricas españolas que están en RTVE Play. Casualmente en Youtube acabo de atopar unha "película" que condensa toda ou a maior parte da serie, que dura pouco máis, porque só son tres capítulos de algo menos dunha hora, pero a verdade é que non sei como farían. Como xa dixen aquí máis veces, están baseadas en grandes novelas, neste caso do literato Juan Valera, do que oín falar pero nunca lin nada. Esta obra é a segunda máis coñecida, despois de "Pepita Jiménez".
"Juanita La Larga" foi dirixida en 1982 por un tal Eugenio Martín. O elenco estivo formado por Violeta Cela, Conrado San Martín, Mercedes Sampietro, Manuel Zarzo, Queta Claver, Manuel Alexandre, Imanol Arias, Miguel Rellán e Walter Vidarte. A min sóame menos esta miniserie que outras que vin nestes días, só fixeron tres capítulos e o elenco paréceme algo menos estelar (analizándoo 40 anos despois) que outras producións, do cal deduzo que nesta serie puxeron menos medios que noutras.
A serie está ambientada a finais do século XIX nunha vila cordobesa chamada Villalegre, pero foi rodada principalmente en Cabra e Juan Valera casualmente naceu alí mesmo, así que se cadra non é tanta casualidade. Basicamente conta a hipócrita vida da conservadora sociedade daquel lugar e época con respecto aos amores entre persoas, familias, estratos sociais e todo iso.
Juana La Larga e a súa filla Juanita son famosas na vila por traballadoras e facendosas, pero tamén por ser moi independentes e non deixarse manexar por ninguén. Ademais Juanita é a moza máis lozana e desexada do lugar, pero para todos os homes, independentemente do seu estatus social.
O malo é que o home que máis se encariña con ela é Don Paco, o secretario do Concello, que xa ten máis de 50 anos e está viudo, cando ela só ten 17. Polos costumes da época, podería ser o seu avó sen demasiado problema. Pero tan encariñado está, que elas fanlle a el un regalo dunha luxosa levita, e el a Juanita dun vistoso vestido. E dálles por lucilos nas festas da vila.
E mira ti por onde, que unha das forzas vivas máis poderosas da vila é Dona Inés, a beata filla de Don Paco, que ten sete fillos cun gandul chamado Don Álvaro, que está de xolda continuamente e perseguindo a outras mulleres, pero isto non lle parece mal a ninguén. Pola contra, Inés está moi cabreada con ese capricho de seu pai, e ten como aliado ao cura, que nas misas das festas lanza afiados dardos dende o púlpito, que todo o mundo entende perfectamente.
As cousas tranquilízanse e Juanita comeza a traballar case como secretaria de Dona Inés. Don Paco observa como Don Andrés, o cacique da vila, tamén está namorado de Juanita, e decide marchar unha noite de alí, sen avisar a ninguén. Todos entran en pánico pensando que lle pasaría algo, pero está varios días fóra, incluso resolve un secuestro, e volve á vila de novo, aínda que xa moi cambiado na súa forma de pensar.
Finalmente se desencadean os acontecementos e Don Paco e Juanita acaban casando co total beneplácito de Dona Inés, que xa cambiou totalmente de opinión con respecto a este tema, e por suposto, a sociedade local o acepta, demostrando claramente a súa hipocresía.
Estoume aficionando a isto de ver series españolas de RTVE Play baseadas en grandes obras literarias, que se fixeron principalmente en torno aos anos 80. Hai uns días vin "Fortunata e Jacinta", e agora animeime con "Cañas e barro". Tamén debo recoñecer que me animo porque estou nas vacacións de Nadal e estas series duran poucas horas. Desta concretamente o único que lembraba era que andaban sempre en barcas na Albufera e a traumática morte dun bebé, afogado na marisma. Está ambientada na Albufera nos últimos anos do século XIX. A obra orixinal é de Vicente Blasco Ibáñez, que a publicou pouco despois, en 1902.
"Cañas e barro" foi dirixida en 1978 por Rafael Moreno Marchent (polo visto tamén foi o creador de "Curro Jiménez"). No elenco podemos destacar aos seguintes intépretes: Alfredo Mayo, Manuel Tejada, Luis Suárez (apuntaba alto, pero morreu uns anos despois, sendo aínda novo), José Bódalo, Victoria Vera, Ana Marzoa, María Jesús Lara, Carlos Romero Marchent, Terele Pávez e Armando Calvo.
A historia fala basicamente do clan dos Paloma na aldea do Palmar, que está á beira da Albufera valenciá. Para os que non o saiban, a Albufera é unha lagoa litoral de pouca profundidade (sobre 1 metro de auga) e bastante fértil. Os Paloma, que se chaman sempre Antonio Sirvent e só se diferenzan no segundo apelido, sempre foron pescadores na Albufera e están considerados os mellores barqueiros do lago.
Pero o maior do clan que segue vivo, coñecido como o "Tío Paloma", segue aferrado ao seu labor de pescador, pero a Albufera cada vez dá menos peixe e non resulta doado vivir só diso. O seu fillo Tono ve como novos labradores están plantando arroz nas terras cercanas á lagoa e gañan moitos cartos e viven mellor. Así que fai algo que o pai case non lle perdoa (aínda que seguen vivindo na mesma casa, unha das míticas "barracas" do Palmar, pero non se falan): convértese en labrador. Merca unhas terras e, por se non fora pouco, pasa anos enchendo con terra as augas colindantes da Albufera, para aumentar o seu terreo.
Ten un fillo coa súa muller Rosa, sempre algo delicada de saúde, que morre cando o neno aínda é novo, ten uns doce anos Tonet. Pero xa dende o comezo vese que o rapaz non ten a rigorosa ética de traballo dos seus antecesores, que é un vago e que lle vai moito a xolda. Pasa todo o día con Neleta, unha veciña moi guapiña coa que se leva moi ben, e con Sangonereta, o fillo de Sangonera, o borracho oficial da aldea.
O outro personaxe principal da trama é Cañamel, o tipo máis rico da aldea, que ten a taberna, e que é o que manexa máis cartos na zona, así que todos os negocios pasan polas súas mans. El xa é maior e está casado cunha muller que xa está nas últimas, e na taberna traballa a súa cuñada a Samaruca, que parece bastante mal bicho, e que está disposta a facer o que sexa para seguir traballando na taberna, incluso cando a súa irmá morre.
Pasan os anos, todos van crecendo, e cando morre a muller de Cañamel, Neleta xa é unha rapaza, moi pícara e atractiva. A Cañamel fáltalle tempo para casar con ela, e a ela fáltalle tempo para aceptalo para saír da pobreza. E todo iso sucede cando Tonet está loitando na Guerra de Cuba. Cando está alá, a súa familia está moi preocupada por saber da súa saúde, pero finalmente volve perfectamente, e convértese na atracción da aldea, porque segue sendo o máis seductor e o máis xoldista, como antes.
Cando Tonet era novo, a súa familia acolleu a unha rapaza da inclusa de Valencia, chamada Borda, que non era moi agraciada, pero sei moi traballadora e cariñosa. Pasados os anos, é a única fiel ao seu "pai" Tono, e a única que lle axuda na súa eterna loita de converter en terras as augas da Albufera, ata que ao final o conseguen, pero incluso a vida de Borda corre perigo por algúns buratos que se forman na terra e que ameazan con tragala nun determinado intre.
Ao final morre Cañamel e deixa un testamento no que todo é para Neleta, agás que volva casar ou ter fillos. Volven os encontros furtivos de Neleta e Tonet, e ela queda embarazada, pero non quere saber nada do seu fillo, porque perdería a herdanza, así que lle pide a Tonet que se desfaga do bebé, e el afógao na marisma, estando a piques de ser descuberto. Uns días máis tarde acompaña ao seu avó e un cazador rico que vai pola marisma, e atopan o cadáver do bebé, e Tonet decide suicidarse. Aínda que o avó non estaba de acordo, Tono e Borda (que sempre estivo namorada de Tonet en secreto) entérrano nas terras ganadas á Albufera. Ou sexa, Dramón.
Como sabedes, non son eu moi dado a ver series, a non ser que sexan moi breves e poida velas completas en períodos vacacionais que o permitan. Tiña pendente de ver algunha das históricas que hai en RTVE Play e atopeime con "Fortunata e Jacinta". Ademais de que RTVE facía producións moi coidadas naquela época, esta serie está baseada nunha das novelas máis famosas de Benito Pérez Galdós, eminente novelista do que lin varias obras hai moitos anos, pero que me deixaron fascinado, así que esa referencia sempre me anima a ver obras como esta. Certo é que levo anos sen ler nada del, e non será porque non teña obras súas en casa, xa que teño unha edición primorosa dos "Episodios Nacionais", unha saga de corenta e seis novelas históricas que contas o século XIX en España. A ver se algún día me animo.
A serie "Fortunata e Jacinta" foi dirixida por Mario Camus en 1980, dando lugar a 10 capítulos de algo menos dunha hora de duración. Os papeis principais foron para Ana Belén, Maribel Martín (actriz que apuntaba ben alto pero deixou a profesión aos 35 anos), Mario Pardo e François-Eric Gendron (actor francés que non me soa absolutamente de nada, debe ser ignorancia miña). A nómina de secundarios é extensísima e moi poderosa: Fernando Fernán Gómez, Charo López, Francisco Rabal, María Luisa Ponte, Jean-Marc Thibault, Mary Carrillo, Manuel Alexandre, Francisco Algora, Luis Ciges, Manolo Zarzo, Cristina Torres, Berta Riaza e Mirta Miller, entre outras. Como curiosidade direi que actuaban como secundarias, con diferente grao de aparicións, dúas irmás que un ano máis tarde formarían parte do elenco de "Verano azul".
Nun novelón galdosiano como este, a trama é complexa (non o lin, pero seguro que será moito máis complexo que a serie audiovisual). A historia está ambientada no Madrid de 1870, aproximadamente. Basicamente diremos que conta a historia cruzada de dous matrimonios, o de Fortunata e o de Jacinta (isto seguramente sería obvio), tendo en conta que no medio das dúas estaba o truhán de Juanito Santa Cruz (marido de Jacinta e amante de Fortunata). Así que xa vos imaxinades o lío que se armou. Neste tipo de historias seguramente é boa idea centrarse nos personaxes ou familias principais:
- Familia Santa Cruz: Os pais de Juanito Santa Cruz, un gandul fillo único dunha familia aristócrata, estanlle buscando un bo partido para casalo, e escollen a Jacinta, a filla maior duns amigos, que teñen unha recua de fillas. Ela é moi mona e honrada, pero para Juanito, que é un calavera, non chega abondo, e está continuamente saíndo con xente "da rúa", e é aí onde coñece a Fortunata. Jacinta está obsesionada con ter fillos, pero non debe ter bos xenes ou Juanito non o intenta demasiado, o caso é que nunca teñen fillos, e isto frustra a Jacinta, que é a protagonista principal dos tres primeiros capítulos da serie.
- Fortunata: Como dicíamos, Fortunata é de familia humilde, non sabe ler nin escribir e dase á mala vida, que é onde coñece a Juanito. Teñen un fillo pero Juanito desenténdese dos dous. Fortunata vaise cun mal bicho e o rapaz acaba morrendo. A partir de aí, Juanito e Fortunata seguen véndose, pero el non quere comprometerse a nada.
- Familia Rubín: Aparece en escea Maximiliano Rubín, un estudiante de Farmacia raquítico e enfermizo, que vive coa súa tía Dona Lupe, que o domina como quere. Coñece casualmente a Fortunata e queda prendado dela, e ofrécelle casar e sacala da rúa. Ela tenlle algo de aprezo por facer ese esforzo, pero non lle quere demasiado, porque é feo e enfermizo, pero acaba aceptando o casamento. Pero á familia non lle parece ben a idea, e prefiren que Fortunata pase unha tempada nun convento, para aclarar os seus pensamentos, e casan cando sae dalí. Pero Juanito Santa Cruz segue rondándoa de cando en vez e ela é incapaz de evitar a atracción que sente por el, e Maxi acaba descubríndoo, como non podía ser doutro xeito. Por alí tamén andan os irmáns de Maxi, Juan Pablo, político carlista con bos contactos e Nicolás, crego que intenta centrar a cabeza do seu irmán Maxi e de Fortunata tamén, con non moito éxito.
Aparte disto, un mogollón de personaxes secundarios engadindo complexidade á historia, claro.
Os saltos no tempo sempre deron moito xogo en calquera obra artístico-cultural de ficción, tanto narrativa como audiovisual. Pero hai que recoñecer que a serie "O Ministerio do Tempo" foi un puntazo. Estreouna RTVE en 2015 e xa tivo un éxito instantáneo. Eu oín falar dela, e non tiña mala pinta, pero tiña cousas mellores que facer naquel momento, e non comecei a vela ata moitos anos despois, pouco despois de mercar a miña actual Smart TV. Debeu ser no 2021 ou 2022, supoño. E pareceume fantástica.
Certo é que tampouco é moi extensa. Catro tempadas que suman un total de 42 capítulos (e unha mínima precuela de 10 minutos da última tempada). De feito, eu vin en pouco tempo as tres primeiras tempadas, e tiven que deixar de ver a cuarta e última porque, aínda que saía anunciada en RTVE Play, cando intentaba ver eses contidos, dicía que "non podía velos nesa ubicación". Creo que nese momento aínda estaba dispoñible nalgunhas outra plataforma de "streaming". Pero mira ti por onde, hai unha semana lembrei que estaba pendente, probei, e xa podía ver os oito capítulos da última tempada, e iso fixen. Por certo, esta última tempada saíu despois de 2 ou 3 anos de parón na emisión.
Os datos técnicos son coñecidos. A obra foi creada polos irmáns Javier e Pablo Olivares (este último morreu de ELA en 2014, así que non chegou a ver nin a estrea en televisión. O elenco estivo formado, nos principais papeis, por Rodolfo Sancho, Hugo Silva, Aura Garrido, Nacho Fresneda, Macarena García, Cayetana Guillén Cuervo, Juan Gea, Francesca Piñón e Jaime Blanch.
Non vou contar moito da serie, porque non creo que sexa necesario, pero se alguén non a viu e está interesado, é máis que recomendable. Consiste en saltos no tempo, diso xa hai máis, pero estes están relacionados coa historia de España. Polo tanto, o equipo de "axentes" ten que ir a diferentes lugares e momentos da historia polas portas dos tenebrosos corredores do Ministerio, para "resolver" problemas que poden xurdir no pasado e que poderían cambiar o presente que agora todos coñecemos. Dende logo, hai que recoñecer que a idea é moi brillante.
Cheguei á conclusión de que tamén vou falar nesta sección de series de televisión que, pola súa extensión e que non seguen unha secuencia determinada (ou sexa, que os capítulos son normalmente auto-conclusivos e poden verse independentemente), non teña rematado de ver. É o caso desta, que dende hai anos é unha das máis agradables de ver da televisión, na miña opinión.
Por se non a coñecedes ou lembrades (sería raro que non vos cruzárades algunha vez con algún capítulo nalgún canal da TDT), o singular desta serie é que investigan casos de asasinatos cunha certa antigüidade (van dende uns meses ata varias décadas) que quedaron sen resolver (por iso están "abertos" ou "fríos"). Iso obriga a dobrar a moitos dos personaxes (os que seguen vivos), para representalos no presente e no pasado. Cando a distancia temporal é pouca pode simularse con maquillaxes, peiteados e todo iso, pero cando é maior (dos que eu vin, había algúns episodios ambientados había 50 ou 60 anos) é obrigatorio usar un segundo conxunto de actores e actrices, obviamente moi maiores. E a iso ía, que os actores e actrices maiores normalmente son moi bos, mellores que a xente nova, pola experiencia acumulada. Tamén vin que esta serie levou ou estivo nominada a algúns premios de vestiario e deseño de produción.
A serie foi creada por Meredith Stiehm, unha importante guionista estadounidense. Iso e o feito de que a actriz principal faga o papel da única muller do departamento de homicidios da policía de Philadelphia fai que a serie teña unha sensibilidade moi superior á media. O produtor foi Jerry Bruckheimer, que tamén produciu series como CSI. O elenco estaba formado por Kathryn Morris, Danny Pino, John Finn, Jeremy Ratchford, Thom Barry e Tracie Thoms. Estiven vendo en Amazon Prime episodios de todas as tempadas, e chamoume a atención que ese equipo de actores e actrices se mantivo todo o tempo. Só houbo dous ou tres integrantes que estiveron pouco tempo, pero despois marcharon, pero estes seis estiveron todo o tempo, e coido que non é moi habitual nas series longas (por cansancio dos actores e actrices, supoño).
A serie tivo un total de 156 episodios en 7 tempadas. A máis curta foi de 18 episodios e a máis longa foi de 24. De cando en vez facían algún episodio dobre, sobre todo para rematar algunhas tempadas. Curioso era o protocolo de comezo e final dos capítulos, no arquivo da comisaría. Comezaban véndose algunhas imaxes antigas da situación, e a continuación, algún dos participantes aparecía morto. A continuación veíanse imaxes actuais nas que aparecía algunha proba ou personaxe que achegaba un novo indicio que permitía reabrir o caso. Baixaban ao arquivo a buscar información e sacaban a consabida caixa cúbica branca co nome da persoa morta e a data. E comezaban a investigar. Obviamente, sempre conseguían pechar os casos, e facíano gardando a caixa de novo, pero esta vez xa poñía que o caso estaba "pechado". Acabo de ver que en plataformas variadas de streaming onde se viu a serie, a nota media é dun 7,6 en todas, o cal corrobora o apoio por parte do público a esta serie.
Déixovos un vídeo de Youtube no que se ve o primeiro capítulo da serie. Aí pode verse por que razón a detective Lilly Rush comezou a investigar este tipo de casos, porque inicialmente non era así.
Na plataforma Agalega.gal, que consigo ver na miña Smart TV, aínda que non o fai todo o ben que a min me gustaría, hai contidos en galego, e obviamente para min iso é moi importante. Mirei, a ver que había por alí, e vin a serie "O sabor das margaridas". Como oín falar que estaba bastante ben, probei. Non está mal. Son seis capítulos duns 70-75 minutos na primeira tempada. Eu pensaba que remataba aí, pero a última escena desa primeira tempada xa me fixo pensar que a cousa seguía. Efectivamente, hai unha segunda tempada, pero esa parece que está en Netflix, así que terei que vela en castelán, porque na plataforma galega non había máis (polo menos de momento).
Todo sucede nunha vila imaxinaria chamada Muriás, da que nunca se ven imaxes do núcleo, só edificios soltos, así que podería ser en calquera lugar do interior de Galicia. Pero o caso é que alí nunca sucede nada. Pero por fin pasa algo. Unha rapaza que levaba algún tempo por alí, chamada Marta Labrada, e que estaba metida en asuntos turbios, desaparece un día. E nese mesmo intre aparece unha garda civil, nova e atractiva, da unidade xudicial, que vén para investigar esa desaparición.
En principio, nada excesivamente raro, pero claro, a súa chegada trastoca totalmente a realidade da pequena vila. Para comezar, no cuartel da garda civil, cambia todo, porque o xefe está a poucos días da súa xubilación, o seu subordinado non se fía da nova, e algún tempo despois acaban descubrindo que hai toupas que filtran información sensible ao exterior.
Para seguir, realmente nesa vida non é que non pasara nada, é que pasan moitas cousas, pero todas de forma moi oculta. Por outra banda, hai un instituto onde parte do alumnado e do profesorado tiña certa amizade coa desaparecida. Hai un burdel no que pasan cousas moi estrañas, algún taller e gasolineira onde tamén pasan cousas raras, unhas cantas familias e personaxes son tremendamente peculiares.
Ou sexa, que ao final, nesa vila pasaba de todo, e case todo chungo. E tamén resulta que algúns dos personaxes son moito máis turbios do que poderían parecer, e algúns deles nin sequera son quen dicían ser.
Foi unha produción da TVG, CTV e Comarex, pero parece que o seu selo fondamente galego se conservou. Coñezo a bastantes dos actores e eu escoitei as súas voces orixinais na versión galega, así que deberon rodala nese idioma. E polo visto, tivo moito éxito no Reino Unido.
O director foi Miguel Conde. E no seu elenco están, entre moitos outros: María Mera, Toni Salgado, Miquel Insua, Denis Gómez, Lucía Álvarez, Sara Sanz, Jimmy Núñez, Paloma Saavedra, Fran Paredes, Alejandro Martínez, Manuel Cortés Tallón, Yelena Molina, Santi Cuquejo, Covadonga Berdiñas, Mariana Expósito, Carlos Villarino, Martina Stetson, Xavier Pan e Alicia Armenteros.
Deixo un video do trailer da segunda tempada, que terei que ver nas seguintes semanas.
Este verán está sendo moi quixotesco. Levaba eu varios anos coa teima de ler o Quixote completo durante o verán (leva algún tempo e non podo permitirme iso en ningunha outra época do ano) e fíxeno no mes de xullo. O que non contaba era con intentar ver a serie que fixo hai anos RTVE, pero finalmente caeu. Cando vin que duraba só unhas cinco horas, animeime.
"O Quixote", a serie da RTVE foi presentada no ano 1992. Obviamente, reuniron un equipo técnico fantástico. Dirixía Manuel Gutiérrez Aragón, os guións eran de Camilo José Cela, a música era de Lalo Schiffrin (o mesmo que compuxo a sintonía de "Misión imposible"), e así poderíamos seguir.
E que dicir do elenco, onde estaban Fernando Rey como o Quixote (tiña xa 75 anos), Alfredo Landa como Sancho Panza, Francisco Merino, Manuel Alexandre, Emma Penella, José Luis Pellicena, José Luis López Vázquez, Terele Pávez, Esperanza Roy, Antonio Gamero, Rafael Alonso, Aitana Sánchez-Gijón, Héctor Alterio, Máximo Valverde e Alejandra Grepi, por mencionar algúns.
Só fixeron cinco episodios, centrados en pasaxes da primeira parte do libro. Os dous últimos contan a historia de Cardenio, Luscinda, Don Fernando e Dorotea, que o propio Cervantes pretendía vender case como unha novela independente. Creo que moitas das cousas máis destacadas desa primeira parte están aí, aínda que, obviamente, faltan moitas.
Non son eu un experto do tema, pero teño a sensación de que a ambientación no lugar e época está máis que conseguida, semella moi fiel, e iso sempre axuda. Unha das cousas que máis me flipou foi no "combate" contra o rebaño de ovellas, no que o Quixote cría ver centos de cabaleiros enfrontándose en dous bandos. Aí foron "realistas" recreando as visións alucinadas do Quixote, e puxeron a moitos xinetes vestidos de cabaleiros medievais.
Pois nada, que recrea moi ben ao personaxe do chalado acompañado dun simple bonachón que se converteu nunha das novelas máis famosas da historia, tanto que, como xa dixen no artigo sobre o libro, cambiou a definición de "novela" en todo o planeta. Igual que se podería dicir de Shakespeare, pero noutro sentido, nos diferentes personaxes que pasan pola novela vese multitude de situacións que seguen resultando actuais.
A sección de series deste blog non é que estea moi ben mantida, porque é un formato que non me agrada demasiado, como creo que sabedes. Dáme moita pereza poñerme a ver unha serie moi longa, de varias tempadas, no caso de que haxa unha trama lineal e haxa que vela na orde convencional. Se son capítulos autoconclusivos (habitual nas series de detectives ou similares), podo ver capítulos soltos e xa está, dame igual a súa lonxitude porque raramente as verei enteiras.
Pero como agora teño acceso a Netflix e Amazon Prime e teñen algunhas series interesantes, animeime a ver algunha. Ademais, agora no verán teño tempo. Obviamente, unha das que máis me interesaba era "Fariña", porque fala do mítico narcotráfico dos anos 80, que se cría intocable pero non o foi. Aínda queda algo, polo que parece, pero nada que ver co que sucedía daquela e a súa impunidade. Vin que estaba en Netflix, e que era só unha tempada de 10 capítulos, así que en 10 ou 11 horas podía verse. E así foi.
Son dez capítulos, e máis ou menos, cada un está centrado nun ano desa década, ata chegar a 1990, cando se produce o famoso xuízo da Operación Nécora. Foi producido por Bambú Produciones (galega) para Atresmedia, e seguramente iso explica que practicamente todo o elenco é galego, con algún actor español e algúns sudamericanos para facer de narcotraficantes colombianos e similares. Hai moitos pasaxes en galego, con expresións propias mesturadas e un fortísimo acento. Iso en Galicia gustou moito, noutros lugares xa non sei.
Dos dez capítulos, seis foron dirixidos por Carlos Sedes e os outros catro por Jorge Torregrossa. O guión foi escrito polo equipo de Bambú (creo), formado por Ramón Campos, Gema R. Neira, Cristóbal Garrido e Diego Sotelo, agás o último capítulo, que basicamente trata do xuízo final, no que se engadiu tamén David Moreno.
Os principais papeis do elenco (pero había máis, é unha serie moi coral) foron para Javier Rey, Tristán Ulloa, Antonio Durán “Morris”, Carlos Blanco, Manuel Lourenzo, Xosé Antonio Touriñán, Isabel Naveira, Xulio Abonjo, Tamar Novas, Eva Fernández, Fran Lareu, Monti Castiñeiras, Alfonso Agra, Carlos Sante, Miquel Fernández, Jana Pérez, Celso Bugallo, Juan Pablo Shuk, Ernesto Chao, Marta Larralde e Kiko Carracedo.
A serie estreouse a comezos de 2018. Estaba baseada nun libro de Nacho Carretero que foi censurado puntualmente polas denuncias dalgúns dos persoeiros presentes, pero casualmente, o mesmo xulgado que puxo esa medida, quitouna unhas semanas máis tarde. Non se pode negar que axudou moito á publicidade do libro e da mesma serie. Parece que tivo bastante éxito, pero xa digo, iso foi en Galicia, fóra non sei exactamente se foi así. Como é lóxico, en Netflix xa me están aconsellando series como "Narcos", porque deben intuir que me gusta moito o tema, e non é así, vin esta porque estaba ambientada en Galicia e oín falar moito do tema, pero nada máis.
Polo que vexo na ficha técnica, case todos os personaxes mantiveron o seu nome, pero hai varios aos que lles cambiaron o nome:
- A Enrique León chamáronlle Darío Castro, o guardia civil de Vilagarcía que comanda a investigación
- A Marcial Dorado chámanlle Luis Colón "Colombo" (tal como o pintan, o tipo era moi coñecido e todo o mundo sabía a que se dedicaba, non como din algúns políticos actuais; pero non sei se a serie é moi fiel á historia deste personaxe)
- A Odalys Rivera, a muller panameña de Sito Miñanco, na serie chámanlle Camila Reyes
- A Pablo Vioque, avogado dos principais narcotraficantes, chámanlle Pedro Ventura
Aínda que é unha serie moi coral, os dous papeis principais son os de Sito Miñanco e o Darío Castro, garda civil que investiga a trama. Moi recomendable.
Como debedes saber, non son nada aficionado ás series de televisión, dame moita pereza dedicar moitas horas ao desenvolvemento da mesma historia. Pero se me colle en período de vacacións (con tempo dispoñible), e non é excesivamente longa (o límite podería estar en torno ás 10 horas, supoño), podo animarme. Que o tema me interese, axuda, claro. Hai pouco, revisando en RTVE Play se había algo deste tipo, atopei unha titulado "Leonardo" que obviamente trataba sobre Leonardo da Vinci, un dos meus personaxes históricos preferidos, así que me lancei. Eran 8 capítulos duns 50 minutos, estaba no meu rango de acción.
"Leonardo" é unha coprodución de 2021 entre varios países, europeos a maioría, Estados Unidos sempre anda polo medio, e Italia levaba a voz cantante. Hai varios directores, aos que non coñezo, que se alternaban na dirección dos diferentes capítulos. No elenco destacan os actores e actrices italianos e británicos, con algún español metido polo medio, como Aidan Turner, Giancarlo Giannini, Matilda De Angelis, Freddie Highmore, James D'Arcy e Carlos Cuevas.
A historia está máis ou menos baseada na traxectoria vital e artística de Leonardo da Vinci, sobre todo seguindo o fío das súas obras principais, pero parece que se tomaron moitas liberdades á hora de modificar datas, facer coincidir personaxes históricos que estaban por alí cerca (pero non tanto) e circunstancias parecidas.
De feito, un dos fíos condutores principais é a relación entre Leonardo (que parecía ter tendencias homosexuais) cunha tal Caterina de Cremona, que parece ser un personaxe de ficción que se inventaron para esta serie, a quen lle unía unha gran amizade, e nunca queda claro se algo de amor. Tanto é así, que un dos motivos principais é que Leonardo está preso, acusado de matala, e un oficial de Milán está entrevistándoo a el e a todo o entorno para intentar saber se a matou el ou non, xa que ameazan con aforcalo por esa razón. Así que hai que tomarse a serie sen moito rigor e disfrutar dela, simplemente.
Pola serie pasan outros personaxes históricos da época, como Verrocchio, Ludovico Sforza, César Borgia, Luca Pacioli, Nicolás Macchiavello, Miguel Ángel, a modelo da Gioconda, etc.
Nestes días de vacacións navideñas, deume un "arrebato" e decidín ver (porque dispoñía de algo de tempo) a serie "Os gozos e as sombras", que está dispoñible en RTVE Play e parece que tamén en Youtube. Tiña 13 capítulos (cifra moi habitual naqueles tempos, porque botando un cada semana enchían un trimestre) de aproximadamente 1 hora. Gustoume bastante, pero é que as poucas series que facía Televisión Española naqueles 80 estaban normalmente moi ben feitos, e o elenco e os medios técnicos eran considerables.
A serie é de comezos dos 80 (emitírona na primavera do 82) e foi dirixida por Rafael Moreno Alba, nome que non me soa de nada. O elenco foi fantástico. Nos papeis principais están: Eusebio Poncela (Carlos Deza), Amparo Rivelles (Doña Mariana Sarmiento), Charo López (Clara Aldán), Carlos Larrañaga (Cayetano Salgado), Rosalía Dans (Rosario "A Galana") e Santiago Ramos (Juan Aldán). Nos secundarios tamén destacan moitos, pero poderíamos salientar a Manuel Galiana, Rafael Alonso, José María Caffarel, Eduardo Fajardo, Isabel Mestres, Tito García, María Casal e Fernando Sánchez Polack.
A historia estaba ambientada nunha vila imaxinaria da costa de Pontevedra, chamada Pueblanueva do Conde, na parte final da II República. Abrangue un par de anos, cando Carlos Deza, un dos personaxes principais, volve á vila despois de 18 anos fóra, e trastorna a vida da provinciana vila. Tanto nas relacións de poder, que estaban xa xirando debido á inminente chegada da guerra civil, como nas pasionais, xa que establece varias relacións con mulleres que eran moi desexadas na vila, e iso tamén lle converte no principal rival do cacique emerxente do lugar. Por certo, nesta vila imaxinaria estaba case sempre chovendo, e a cachón.
Gustaríame definir con certo detalle os colectivos ou familias que forman parte deste embrollo:
- Os Churruchaos: parece que tradicionalmente foron os que mandaron no lugar, pero están vidos a menos, e desaparecendo. Só queda Doña Mariana, que está encantada da volta de Carlos Deza, de cuxo pai semella que estivo algo namorada, pero son tía e sobriño. Carlos Deza é psicólogo ou psiquiatra, estudou en Viena, e volve para a vila, pero nunca queda moi claro por que, porque continuamente está amagando con marchar, sobre todo despois da morte de Doña Mariana. Agora só teñen a propiedade dos barcos dos mariñeiros que viven na vila, danlles perdas, pero mantéñenos para facerlle fronte ao cacique emerxente. Na parte final da serie pásanlle a propiedade dos barcos aos propios mariñeiros, para que se administren eles mesmos, pero parece que a operación tampouco sae demasiado ben. Nos últimos capítulos aparece unha familiar chamada Germaine, que se criou en París, e que Doña Mariana pretendía que se casase con Carlos Deza para restaurar a estirpe. Pero ela quere ser cantante de ópera e non está disposta a quedar na vila, e ademais non se entende con Carlos.
- Os Salgado: ou máis ben Cayetano Salgado, o novo cacique. É o propietario dos asteleiros, está acabando co sector pesqueiro da vila, e a súa intención é pechalo para que todo o mundo na vila traballe para el. É un despota, mala xente, e practica o costume feudal do dereito de pernada, toda muller solteira ou casada da vila ten que pasar pola súa cama, se el o desexa. O seu pai (se é que está vivo, que nunca aparece na serie) non pinta nada, e a súa nai é unha beata que só aparece ao final para meter un pouco de presión relixiosa que enrarece aínda máis o ambiente na parte final da historia.
- Os Aldán: Juanito Aldán é o último vértice do tríángulo formado por el, Carlos e Cayetano, que eran amigos canda nenos. Pero agora é o líder da CNT, e o gran inimigo de Cayetano, que defende aos mariñeiros. Na súa casa vive a súa nai, totalmente alcoholizada, a súa irmá Inés, unha beata que acaba fuxindo da aldea detrás dun cura ao que idolatraba, e Clara, a que fai a maior parte das labores da casa, con moi mala reputación na aldea pero seguramente dos personaxes máis nobres que hai na historia.
- A familia da "Galana": Rosario "A Galana" era a querida de Cayetano cando comeza a historia, pero parece que tampouco lle era moi fiel. En canto aparece Carlos Deza, que lle gusta moito máis, comeza unha relación con el, ata que Cayetano se farta, e dálle unha paliza, presumindo incluso. Despois Rosario casa cun veciño. A nai de Rosario estalle moi agradecida a Cayetano por escoller á suá filla como novia, e ao pouco tempo, o pai e os irmáns de Rosario comezan a traballar no asteleiro. Cando Rosario casa, na mesma noite de vodas bótaos a todos da súa casa.
- O Casino: Patético lugar no que as "forzas vivas" da vila, como o mestre, o boticario, o xuíz e outros parásitos van xogar a partida e comentar a actualidade da vila, sempre baseada en rumores e mala fe. Case todas as escenas máis tensas suceden alí ou no seu entorno inmediato.
- Outros: está Paquito o reloxeiro, o tolo da vila, que vivía nun galpón que lle cedera Cayetano no asteleiro, pero que acaba indo ao pazo de Carlos. Está frai Eugenio, un cura con dotes artísticas e bastante sensato que ten moi boa relación cos Churruchaos. Ademais, semella moi liberal para o mosteiro no que vive. E a taberna onde se reúnen os mariñeiros, onde suceden tamén algunhas escenas bastante tensas.
En definitiva, que está moi ben. Como presaxio do tempo que se achegaba (no último capítulo teñen lugar as eleccións de febreiro do 36), a traca final é Cayetano agredindo ao deputado electo, a Carlos, a Juanito e a Clara, todo no Casino ou no seu entorno inmediato.
Xa teño comentado aquí nalgunha ocasión que coa miña "nova" Smart TV (aínda que neste caso tamén podería facelo dende o ordenador) teño acceso moi cómodo, entre outras aplicacións de "streaming", a RTVE Play. E aí hai un magnífico arquivo de todo o que leva xa décadas emitindo RTVE, que non é pouco. Como xa dixen tamén aquí máis veces, as series é un dos produtos audiovisuais que menos me interesan, a diferenza do que lle sucede á maioría da xente. Pero grazas a plataformas como esta, algunha que outra vai caendo. Tíñalle botado o ollo a esta recreación das novelas de Emilia Pardo Bazán, porque realmente conta "Os pazos de Ulloa" e a súa continuación "A nai natureza".
Esta serie foi dirixida en 1985 por Gonzalo Suárez, na produción estivo Andrés Vicente Gómez e o guión foi de Manuel Gutiérrez Aragón, Gonzalo Suárez e Carmen Rico-Godoy. Creo que Gerardo Vera estaba na dirección de arte. Ou sexa, todo un equipazo. E o elenco tampouco está nada mal: José Luis Gómez, Omero Antonutti, Charo López, Raúl Fraire, Victoria Abril, Pastora Vega, Nacho Martínez, Fernando Rey, Chus Lampreave e José Luis Manzano. A serie consta só de catro capítulos de aproximadamente unha hora, e se non me equivoco, a historia de "Os pazos de Ulloa" ocupa os tres primeiros, e "A nai natureza" ocupa o último. Pareceume ler nalgures que pensaban facer algún capítulo máis, pero o director pensaba que con estes chegaba dabondo.
Os pazos de Ulloa son un lugar salvaxe no medio de Galicia, onde manda Don Pedro, un marqués corrupto e bastante rudo rodeado dunha panda de aproveitados que lle fan o xogo, e iso inclúe a criados, veciños e curas. A ese moi hostil entorno chega un delicado cura de cidade chamada Don Julián, que non sabe moi ben onde se está metendo, pero axiña se decata.
Para intentar que o ambiente no pazo sexa algo máis civilizado, proponlle a Don Pedro que vaia visitar ao seu curmán de Santiago de Compostela, que ten catro fillas fermosísimas e seguro que todas estarán encantadas de casar con el. Hai varias delas que, por varias razóns, se autodescartan nin suscitan maior interese. A mellor colocada semella ser Rita (unha deslumbrante Pastora Vega, que é case sempre a imaxe promocional da serie, aínda que só participa nun capítulo), ela semella moi interesada e ao marqués tamén lle gusta moito. Pero Don Julián recomenda (e ademais fanlle caso) que a elixida sexa Nucha, moito máis delicada e relixiosa.
O cura a ve como a súa principal aliada para conseguir civilizar o salvaxe pazo, pero a xogada sae mal. Axiña queda embarazada do marqués, pero nace unha nena, Manolita, e obviamente o marqués quería un neno que se fixera cargo do pazo no futuro. Dada esa situación, o marqués volve aos seus costumes anteriores de liarse coa súa criada Sabela (que ten un mozo coñecido por todos), con quen tivera a un fillo bastardo chamado Perucho. Nucha non pode soportar esa situación. O cura é expulsado do pazo e Nucha morre pouco tempo despois.
Uns anos máis tarde, chega ao pazo Gabriel, irmán de Nucha e Rita, coa intención de levarse a Manolita, a filla de Nucha, ou sexa, a súa sobriña, incluso casando con ela, se é necesario. Manolita xoga sen pudor e está namorada de Perucho, pero son medio irmáns, porque son fillos do mesmo pai. Todo o mundo o sabe, pero eles ou non o saben ou prefiren obvialo, ata que alguén llo confirma claramente. Gabriel ten que marchar sen Manolita, pero a parella tamén se desfai.
Imos poñer este produto audiovisual na sección de "Series", pero realmente só tivo dous capítulos e dura menos de 3 horas, pero éche o que hai. Polo visto, a produción era inicialmente máis ambiciosa, pero houbo recortes e quedou nisto. Parece que querían rodar tamén en Montecarlo e Hollywood, onde se supón que tamén viviu o personaxe, pero os cartos xa non chegaron a tanto. Vin esta miniserie en RTVE Play, e aínda que non lin ningunha obra deste autor, sempre me chamou a atención, porque parece que era un gran escritor e, en xeral, un personaxe bastante peculiar. Agora xa me fago unha idea aproximada.
Esta miniserie foi dirixida en 1997 por Luis García Berlanga (parece que foi un proxecto moi valenciá). O papel principal foi para Ramón Langa. Pero aparecen un bo feixe de secundarios de luxo para multitude de papeis célebres, como Ana García Obregón, Carlos Iglesias (que fai de Sorolla), Emma Penella (Pardo Bazán), Simón Andreu, Antonio Dechent, Mario Pardo, Enrique San Francisco ou Antonio Resines (que fai de Mariano Benlliure).
Polo que puiden percibir da vida e obra do tipo no breve tempo desta miniserie, diferencio tres facetas:
- Político: dende sempre, foi un líder algo extremista do republicanismo, por esa razón estivo no cárcere nalgunha ocasión, estivo desterrado, durante algún tempo non puido pisar o país, etc.
- Persoal: era un desastriño, era moi mulleireiro, coa súa primeira muller tivo varios fillos, pero nun determinando momento namorou de Elena Ortúzar, e foise a París con ela. E cando estaba alí, tiña amoríos con outras mulleres tamén. Pasou en moitas ocasións estreiteces económicas (pero non sempre), debido ao pouco que se preocupaba de organizar a súa vida.
- Escritor: semella que tivo moitísimo éxito. As primeiras obras estaban baseadas en historias locais que a todos nos soarán como "A barraca" ou "Cañas e barro". Máis adiante xa foi escribindo doutras temáticas, como "Sangue e area" (levada ao cine moi pronto) e sobre todo "Os catro xinetes da apocalipse", coa que se forrou.
- Vida: viviu primeiro en Valencia, despois pasou algún tempo en Arxentina porque promoveu alí unhas plantacións que non foron moi exitosas, despois foi para París e rematou vivindo na Costa Azul. Co grandísimo éxito de "Os catro xinetes da apocalipse" fixo unha longuísima xira por Estados Unidos, coa que ganou moitos cartos, e despois tamén deu unha volta ao mundo.
Esta miniserie serviume para facerme unha idea de quen era o personaxe, pero coido que aínda teño pendente unha investigación máis profunda, porque parece que o tipo da de si.
Como xa dixen algunha vez, non me chaman demasiado as series e tampouco o cine de terror. Pero mira ti por onde, estaba vendo eu algún capítulo de "O Ministerio do Tempo" (da que espero falar aquí dentro de pouco, cando poida rematar de vela), e facían algunha referencia a aquela mítica serie de Chicho Ibáñez Serrador. Vagamente lembraba eu algo de cando era pequeno, entroume a curiosidade e mira ti por onde, que está completa en RTVE Play, aínda que creo que tamén pode verse en Youtube.
Tivo tres tempadas, de 13, 13 e 4 capítulos. As dúas primeiras foron na segunda metade dos anos 60, en branco e negro. A última foi no ano 82, tamén pretendía ser de 13 capítulos, e foi gravada en vídeo, ou sexa, menos calidade técnica. Pola miña data de nacemento, só podo lembrar esta última tempada, aínda que pode ser que botaran algúns dos capítulos antigos. Pero tamén é certo que Chicho nos 80 xa estaba triunfando moito co "Un, dous, tres", así que tampouco debeu poñer moita ansia.
Pero a min gustoume moito a serie. Non sabía que fixeran versións de contos de Poe, Bradbury ou Henry James. Outros eran guións orixinais de Luis Peñafiel (o seudónimo de Chicho cando era guionista). E gustoume moito o seu pai, Narciso Ibáñez Menta, como actor, que gran expresividade facial.
