O outro día conseguín que funcionara de novo na miña "smart tv" a aplicación de streaming da TVG. Non debe levarse demasiado ben co meu televisor, estivo algún tempo que non conseguía entrar de ningún xeito, e o outro día probei, e funcionaba outra vez, pero aínda segue facendo cousas algo raras. En calquera caso, aproveitei para ver unha obra á que tiña moitas ganas dende hai tempo.
"Engurras" é a versión en galego de "Arrugas", a película baseada na banda deseñada de Paco Roca. Non sei moi ben en que consiste facer unha película a partir dunha banda deseñada, pero o director foi un tal Ignacio Ferreras. A música é de Nani García e dobraxe en galego foi a cargo das mesmas persoas que a dobraxe en español, polo menos nos actores principais: Álvaro Guevara, Tacho González e Mabel Rivera.
A historia conta a chegada a unha residencia de anciáns de Miguel, un home que comeza a ter os primeiros síntomas de alzheimer. Tócalle compartir habitación con Emilio, un porteño que parece bastante simpático, que parece ser o máis sano de toda a residencia, pero que tamén ten uns comportamenos estraños como pedirlle cartos a todo o mundo, aínda que alí dentro non serven para case nada.
Pouco a pouco vanse vendo diferentes casos de usuarios do centro, e Miguel descubre que no seguinte andar están os que xa están moito máis graves, que teñen que ser atendidos para case todo. El non se decata, pero cada vez vai tendo máis síntomas de alzheimer, que el non quere ver nin asimilar. Ao final Miguel ten que subir á seguinte planta, e Miguel trasládase con el, para facerlle compañía e atendelo, porque cada vez lle fai máis falla.
A verdade é que esta historia e a realidade das residencias de anciáns resulta abrumadora.
Como estes días estrean a versión de "A Odisea" rodada polo grandilocuente Christopher Nolan e seguro que irei vela en canto poida, tiven ganas de repasar a historia. Gústame moito a mitoloxía clásica, pero xa lin hai moitos anos esta obra de Homero e tiña ganas de refrescar datos. Por outra banda, hai pouco lin "Circe ou o pracer do azul", de Begoña Caamaño, a quen lle dedicaron o Día das Letras Galegas deste ano 2026, así que parte da historia tíñaa ben fresca. Para conseguir todo isto, vin en Youtube unha versión deste mito rodada hai moito tempo, que me lembrou ao meu querido cine clásico.
"Ulises" foi dirixida en 1954 por Mario Bava e Mario Camerini. Teoricamente foi unha coprodución entre Italia, Francia e Estados Unidos. Pero a parte francesa non a vexo por ningures, a parte estadounidense parece o actor principal (Kirk Douglas, de pais bielorrusos), un dos secundarios (Anthony Quinn, máis ben mexicano), e algún guionista, e o resto era todo italiano. No elenco destaca obviamente Kirk Douglas e Silvana Mangano (que fai de Penélope e Circe), despois poderíamos mencionar a Rosanna Podestá, Antonio Quinn e Franco Interlenghi.
A estas alturas xa deberíades saber que a "Odisea" (Odiseo era o nome de Ulises en grego) trata da azarosa volta de Ulises da guerra de Troia (que durou dez anos) á súa patria Ítaca. Alí está agardando a súa muller Penélope, co seu fillo Telémaco, aos que Ulises case non chegou a tratar e coñecer, pois marchou para Troia. Unha serie de aproveitados que esperan e desexan que Ulises morrera, están agardando en Ítaca a ter novas del, para ver se poden casar con Penélope e, sobre todo, converterse en reis de Ítaca, que é a súa principal aspiración. Penélope xa non sabe que facer para calmar as súas ansias, e di que tomará unha decisión cando remate un manto que está facendo no seu telar, pero polas noites desfai o traballo do día e este nunca avanza, e iso ten moi cabreados aos seus pretendentes. Pois mentres pasa iso, Ulises e os seus compañeiros están intentando volver, pero vaia, tampouco teñen tantas ansias, e "enganchan en todas as silvas".
Esa volta consta de moitas aventuras diferentes. A película non é longa, en torno á hora e media, así que non quedou máis remedio que saltarse moitas das aventuras e centrarse en varias, como as de Polifemo, as sereas e a de Circe. A parte final é parecida, cando un irrecoñecible Ulises (que semella un mendigo), tamén se presenta como posible pretendente ao trono, ante as risas de todos os demais, e ninguén consegue disparar unha frecha cun arco que propuxo Penélope, xa que só Ulises era capaz de tensar aquel arco.
Merquei no ano 2020 un libro sobre física cuántica en galego, publicado por Xerais. Titúlase "Cóntame un conto cuántico" e o autor é Juanjo Lamelas.
Con el intentaba entender algo máis e mellor ese rollo da física cuántica, que semella bastante incomprensible. Confiaba en que fora capaz de contalo de forma máis comprensible. Faise axudar con debuxos dun personaxe chamado Electroncio, para facilitalo. Pero non, é demasiado complexo.
Comeza contando a historia dende a filosofía grega, e os filósofos que xa chegaron á idea de átomo naquel momento. Vai avanzando polos séculos e a historia. Pero obviamente chega un momento arredor do século XVII ou XVIII onde a física dá un salto que é xa case insalvable para todos, e xa non digamos ao chegar a finais do século XIX ou comezos do XX, cando aparece o electromagnetismo (que ten bastante que ver co tema) e a física cuántica. Saen moitos dos nomes míticos da filosofía e da ciencia, pero nalgún momento o máis normal é perder o fío e ser incapaz de seguilo. Éche o que hai.
Xa hai moito tempo que oín falar desta película, que era como un western maldito, incluso soábame que algúns a consideraban unha película moi mala. Como estes días teño tempo e estaba nalgunha das plataformas de streaming ás que teño acceso, aínda que é algo longa, animeime a vela. E non me desagradou en absoluto. Si é certo que debeu haber movidas moi variadas na relación entre o director e a produtora, das que se pode falar. Unha delas é que o director acabou presentando unha película de 5 horas e media, pero a productora reduciuna a unha versión comercial de 2 horas e media (a que eu vin). Polo visto, chegou a estrearse algunha versión de case 4 horas. Está ben pero tampouco botei nada en falta especialmente, así que non se me ocorre moi ben de que tratarían esas 3 horas que eu non vin.
É unha película do Oeste, supuxo a ruína para a produtora United Artists, que foi absorbida por Metro-Goldwin-Mayer a continuación. Polo visto, costou uns 44 millóns de dólares (non entendo moito deste tema, por suposto, pero tampouco me explico moi ben a que viñeron os grandes gastos, porque tampouco me pareceu que tivera grandes luxos e medios, pero tamén é certo que hai moitas horas de metraxe rodado que non vimos, sabe Dios o que habería aí) e só recadou 3 nos Estados Unidos (probablemente fóra moito menos). Ao final, parece que tivo unhas perdas de cerca de 80 millóns de dólares.
Polo visto, ata aquel momento, aos directores deixábanlle ter control sobre os gastos da película, pero a continuación desta, todos os estudios engadiron a cláusula Cimino para que non volvera suceder. No caso deste director a súa película anterior, "O cazador", fora un grande éxito, así que lle deixaron as mans libres para facer o que quixera. Polo que acabo de ler, despois do fracaso desta película da que imos falar agora, xa case non rodou nada. Intentou comezar varias rodaxes, pero foi apartado inmediatamente en canto viron que comezaba a pedir recursos infinitos, cousa que nel era bastante habitual.
"A porta do ceo" foi dirixida por Michael Cimino en 1980. Os papeis principais do elenco foron para Kris Kristofferson, Christopher Walken e Isabelle Huppert. Nos secundarios poderíamos destacar a Jeff Bridges, John Hurt, Sam Waterston, Brad Dourif, Mickey Rourke e Joseph Cotten. Xa digo, a película é moi visible e non lle vexo nada estraño que a convirta en nefasta. O que si pode suceder é que a historia amosara unha cara dos Estados Unidos que moitos non quixeran ver e por iso intentaron boicoteala, iso si me parece máis coherente. De feito, algúns críticos falan moi ben dela, así que algo raro sucede con esta película, semella unha campaña orquestada por alguén para poñerlle mala fama.
Basicamente, a historia trata do enfrontamento entre a Asociación de Gandeiros de Wyoming e un continxente de inmigrantes da Europa do Este (principalmente rusos) que chegaron a esa zona a finais do século XIX. O principal dos feitos transcorre no condado de Johnson en 1890.
A asociación de gandeiros, que son claramente uns supremacistas xenófobos (se cadra era iso o que algúns non querían ver) pretende fusilar sen ningún tipo de xuízo a 125 deses inmigrantes (coñécenos tan ben que xa saben o seu nome perfectamente) para recuperar o control total sobre todo o gando da zona, xa que por roubos ou outras circunstancias, consideran que o están perdendo en demasía. Así que xa vedes que o conflito está máis que servido.
A partir deste caldo de cultivo, xurden a maioría dos personaxes principais. Jim Averill é o sheriff do condado. Formouse hai 20 anos en Harvard (primeira escena da película) e agora tócalle resolver problemas no mundo real. Irvine é un compañeiro seu de promoción, que é avogado da asociación de gandeiros, pero non está en absoluto de acordo con este xiro reaccionario que promove Frank Canton, o presidente da asociación, co apoio de todos os socios (todos homes, obviamente). Nate Champion é o capataz da asociación de gandeiros, e intenta minimizar os roubos na medida do posible, e ás veces é bastante contundente, pero tampouco está de acordo co xiro xenófobo que se acorda. E por último está Ella Watson, prostitura que ama tanto a Jim e a Nate, e que non sabe moi ben por quen decidirse.
Na lista de 125 persoas ás que pretende axustizar a asociación están o sheriff (para que non moleste, e porque xa saben que está en contra) e Ella (porque din que acepta pagos no seu prostíbulo con gando que todos saben que é roubado). Ao final, o sheriff avisa á comunidade inmigrante do que sucede e incluso di o nome das persoas que están nesta lista. El é cesado no cargo e os inmigrantes marchan ao campo a enfrontarse co grupo de mercenarios contratados pola asociación. Non vou contar o final pero direi que o gobernador do Estado e por suposto o exército apoian aos gandeiros.
Cando estiven estes días revisando o catálogo de películas de Netflix, a outra perla interesante que atopei foi "Gran Hotel Budapest", da que oíra falar moi ben. Como preveía, resulta deslumbrante, e terei que seguirlle a pista ao seu director, Wes Anderson, porque parece que moitas das súas películas teñen ese estilo e fotografía. Non sei se é unha boa referencia, pero lembroume algo ao cine de "Amelie" ou "Delicatessen", de Jeunet e Caro.
"Gran Hotel Budapest" foi dirixida por Wes Anderson en 2014. Unha das cousas que sorprende (pero ao final só fai falla ter algo de cartos e facerse coñecidos para que actores e actrices famosas queiran saír brevemente nas túas películas) é o elenco, formado por moitas estrelas, e a maioría delas só saen un momentiño facendo papeis moi pequenos. Temos a Ralph Fiennes, Tony Revolori, F. Murray Abraham, Mathieu Amalric, Edward Norton, Bill Murray, Willem Dafoe, Jeff Goldblum, Adrien Brody, Saoirse Ronan, Léa Seydoux, Jason Schwartzman, Tilda Swinton, Tom Wilkinson, Owen Wilson, Bob Balaban, Harvey Keitel e Jude Law. Non está nada mal.
A historia é moi tola. Basicamente fala sobre a fama xa pretérita dun magnífico hotel que se atopaba nos anos 30 nunha vila balneario de Centro Europa (parte da rodaxe ou inspiración estivo en Karlovy Vary). Ese hotel de luxo estaba rexentado por un tal Gustave que era tremendamente esixente pero tamén toda unha celebridade. A ese hotel ían moitas mulleres maiores e multimillonarias, entre outras cousas a practicar sexo con ese tal Gustave, que as tiña encantadas.
Unha das máximas admiradoras de Gustave morre en estrañas circunstancias, e cando van visitala ao seu castelo constatan que alí pasou algo raro. De feito, hai moitas copias do posible testamento e pode que aínda haxa máis, e a familia da señora non parece que vaia aceptar calquera cláusula do testamento, só as que os favorezan a eles. E para iso utilizarán as técnicas que sexan necesarias, incluídos algúns sicarios bastante violentos que traballan para eles.
Penso que é mellor non desvelar nada máis, entre outras cousas porque tampouco é unha historia de misterio como as de Agatha Christie. A historia ten moita máis chicha e a forma de rodala, tan orixinal e vistosa, fai todo o demais.
Había meses que non pasaba por Netflix para ver o seu catálogo de películas, que sempre me pareceu bastante pobre, e o segue sendo, pero atopei esta película de época dirixida por Amenábar, que sempre é unha garantía. Non está nada mal, tómase certa licenzas culturais, pero iso non é raro facelo, todos os creadores aproveitan a oportunidade.
"O cautivo" foi dirixida en 2025 por Alejandro Amenábar. O elenco que se encargou dos papeis principais estivo formado por Julio Peña, Alessandro Borghi, Miguel Rellán, Fernando Tejero. José Manuel Poga, Luis Callejo, Albert Salazar, César Sarachu, Luna Berroa e Roberto Álamo. Parece que é unha produción italo-española, pero non vexo demasiada presenza italiana, agás nun dos actores principais e no vestiario.
A película basicamente conta a vida de Cervantes nos seus cinco anos de prisión en Arxel, entre 1575 e 1580. Polo que parece, ata aquel momento era máis un home de armas que un home de letras, pero naqueles anos de cautiverio, tiña moi activas as súas capacidade para fabular e contar historias, aparte de que algo estivo escribindo.
Estiven documentándome e parece que moitos dos personaxes principais que aparecen na película efectivamente existiron e coincidiron con Cervantes nese cautiverio, pero nalgúns dos casos as relacións foron algo diferentes e o director tomouse certas licenzas para que a historia lle quedara máis chula. Obviamente, a máis controvertida é suxerir que Cervantes e o seu captor Hassan Bajá tiveron algún escarceo homosexual. Polo que parece, na sociedade daquel lugar e época, si estaban permitidas determinadas relacións homosexuais, pero na película parece como se fora o máis habitual e que se amosaban abertamente nas rúas. Semella que a cousa non era para tanto. E moito menos que Cervantes fora protagonista dunha delas. No cárcere no que estaba Cervantes e os seus compañeiros atopábanse só "principais", ou sexa, persoas consideradas importantes e polas cales se podían obter boas recompensas, como a de Cervantes, que era de 500 escudos, que en canto foron pagados lle permitiron saír dalí.
Tampouco cadran demasiado ben as datas, pero éche o que hai. Cervantes estivo alí preso de 1575 a 1580. Dous clérigos que aparecen na película tamén estiveron alí, pero chegaron en 1577, pero na película non se conta nada diso, semella como que todos xa están alí cando chega Cervantes (que obviamente é o comezo da película). O sultán (ou como se chame ese cargo) Hassan Bajá tamén estivo por alí naquela época, pero non se concretan moi ben os anos nin cargos. Como se di na película, non era árabe, senón veneciano, e sabía moitas linguas debido a andar movéndose polo Mediterráneo.
O escritor liderou catro intentos de fuga (no último foi delatado por un dos clérigos antes mencionados, que tiña relación co Santo Oficio). Ao final, foi liberado polo pago do seu rescate cando xa estaba a piques de ser levado a Constantinopla. E o encargado de recadar os cartos foi un fraile dos que se chamaban "redentores", que ían recadando cartos para liberar cautivos en situacións como estas. Na película faise acompañar este fraile dun servente que leva os cartos. E os dous son a viva imaxe do Quixote e Sancho Panza, outra divertida licenza poética do director.
Estiven lendo unha novela curta que levaba varios anos na miña casa. Titúlase "Azucre" e foi escrita por Bibiana Candia, escritora coruñesa. Polo que parece, a versión orixinal foi escrita en castelán pero co título tamén en galego. Eu lin unha versión en galego, editada por Kalandraka, traducida por Xurxo Chapela, e cunhas fermosas ilustracións de Xosé Cobas, que non sei levaba a versión orixinal.
O libro esta ben, como xa dixen é breve, de capítulos curtos e unha prosa bastante poética (de feito, a autora ata agora escribira poesía, é a súa primeira novela). Pero sobre todo na parte final paréceme que se esvaece un pouco a historia, que é bastante potente, e deixa moitos fíos soltos. Iso non tería nada de malo, se deixara os outros fíos mellor atados, pero insisto, no tramo final, paréceme que perde algo da forza que tiña no resto da historia.
A trama é sinxela. A mediados do século XIX uns "galegos" (por chamarlle dalgún xeito) dedicáronse a levar xente nova de Galicia aos "inxenios" de Cuba para traballar na cana de azucre. En Galicia había moita pobreza (polo que fora) e pensaban que ían para un mundo mellor, pero non era así en absoluto. Porque os malnacidos que organizaban iso (dos que falarei a continuación), dedicábanse a escravizalos. A súa idea era que "un galego ten que traballar como dous negros e cobrar o mesmo que un escravo", ese era o negocio. Pero axiña descubren o que está pasando (Cuba aínda é colonia española) e poden desmontar o chiringuito. Só unha vez durante a novela se desvela o nome do culpable: Urbano Feijoo Sotomayor.
Acabo de atopar na web do Consello da Cultura Galega información detallada sobre este personaxe, Urbano Feijoo Sotomayor. A familia é orixinaria da provincia de Ourense. O pai xa era militar e todos os fillos tamén o foron. Pero ademais diso, todos eles intentaron medrar social e economicamente con negocios moi mal xestionados e claramente fraudulentos. Ou sexa, que eran ladróns e incompetentes, combinación pouco estraña.
Sen entrar no que fixeron os seus irmáns maiores, Urbano intentou medrar con este e outros negocios estraños na Habana, pero axiña detectaron as súas argucias, e Ramón de la Sagra recibiu cartas nas que lle contaban como funcionaba o negocio, e conseguiron botalo abaixo. Pero non creades que este tipo acabou no cárcere nin nada parecido. Volveu a España e aínda foi deputado nas Cortes durante tres lexistlaturas durante as seguintes décadas, sempre por diferentes vilas da provincia de Ourense. E sempre roubando e aproveitándose dos demais, pero como era tan burro, axiña o collían, pero seguía probando sorte.
