O cautivo

Había meses que non pasaba por Netflix para ver o seu catálogo de películas, que sempre me pareceu bastante pobre, e o segue sendo, pero atopei esta película de época dirixida por Amenábar, que sempre é unha garantía. Non está nada mal, tómase certa licenzas culturais, pero iso non é raro facelo, todos os creadores aproveitan a oportunidade.

"O cautivo" foi dirixida en 2025 por Alejandro Amenábar. O elenco que se encargou dos papeis principais estivo formado por Julio Peña, Alessandro Borghi, Miguel Rellán, Fernando Tejero. José Manuel Poga, Luis Callejo, Albert Salazar, César Sarachu, Luna Berroa e Roberto Álamo. Parece que é unha produción italo-española, pero non vexo demasiada presenza italiana, agás nun dos actores principais e no vestiario.

A película basicamente conta a vida de Cervantes nos seus cinco anos de prisión en Arxel, entre 1575 e 1580. Polo que parece, ata aquel momento era máis un home de armas que un home de letras, pero naqueles anos de cautiverio, tiña moi activas as súas capacidade para fabular e contar historias, aparte de que algo estivo escribindo.

Estiven documentándome e parece que moitos dos personaxes principais que aparecen na película efectivamente existiron e coincidiron con Cervantes nese cautiverio, pero nalgúns dos casos as relacións foron algo diferentes e o director tomouse certas licenzas para que a historia lle quedara máis chula. Obviamente, a máis controvertida é suxerir que Cervantes e o seu captor Hassan Bajá tiveron algún escarceo homosexual. Polo que parece, na sociedade daquel lugar e época, si estaban permitidas determinadas relacións homosexuais, pero na película parece como se fora o máis habitual e que se amosaban abertamente nas rúas. Semella que a cousa non era para tanto. E moito menos que Cervantes fora protagonista dunha delas. No cárcere no que estaba Cervantes e os seus compañeiros atopábanse só "principais", ou sexa, persoas consideradas importantes e polas cales se podían obter boas recompensas, como a de Cervantes, que era de 500 escudos, que en canto foron pagados lle permitiron saír dalí.

Tampouco cadran demasiado ben as datas, pero éche o que hai. Cervantes estivo alí preso de 1575 a 1580. Dous clérigos que aparecen na película tamén estiveron alí, pero chegaron en 1577, pero na película non se conta nada diso, semella como que todos xa están alí cando chega Cervantes (que obviamente é o comezo da película). O sultán (ou como se chame ese cargo) Hassan Bajá tamén estivo por alí naquela época, pero non se concretan moi ben os anos nin cargos. Como se di na película, non era árabe, senón veneciano, e sabía moitas linguas debido a andar movéndose polo Mediterráneo.

O escritor liderou catro intentos de fuga (no último foi delatado por un dos clérigos antes mencionados, que tiña relación co Santo Oficio). Ao final, foi liberado polo pago do seu rescate cando xa estaba a piques de ser levado a Constantinopla. E o encargado de recadar os cartos foi un fraile dos que se chamaban "redentores", que ían recadando cartos para liberar cautivos en situacións como estas. Na película faise acompañar este fraile dun servente que leva os cartos. E os dous son a viva imaxe do Quixote e Sancho Panza, outra divertida licenza poética do director.

Saúdos.

Azucre

Estiven lendo unha novela curta que levaba varios anos na miña casa. Titúlase "Azucre" e foi escrita por Bibiana Candia, escritora coruñesa. Polo que parece, a versión orixinal foi escrita en castelán pero co título tamén en galego. Eu lin unha versión en galego, editada por Kalandraka, traducida por Xurxo Chapela, e cunhas fermosas ilustracións de Xosé Cobas, que non sei levaba a versión orixinal.

O libro esta ben, como xa dixen é breve, de capítulos curtos e unha prosa bastante poética (de feito, a autora ata agora escribira poesía, é a súa primeira novela). Pero sobre todo na parte final paréceme que se esvaece un pouco a historia, que é bastante potente, e deixa moitos fíos soltos. Iso non tería nada de malo, se deixara os outros fíos mellor atados, pero insisto, no tramo final, paréceme que perde algo da forza que tiña no resto da historia.

A trama é sinxela. A mediados do século XIX uns "galegos" (por chamarlle dalgún xeito) dedicáronse a levar xente nova de Galicia aos "inxenios" de Cuba para traballar na cana de azucre. En Galicia había moita pobreza (polo que fora) e pensaban que ían para un mundo mellor, pero non era así en absoluto. Porque os malnacidos que organizaban iso (dos que falarei a continuación), dedicábanse a escravizalos. A súa idea era que "un galego ten que traballar como dous negros e cobrar o mesmo que un escravo", ese era o negocio. Pero axiña descubren o que está pasando (Cuba aínda é colonia española) e poden desmontar o chiringuito. Só unha vez durante a novela se desvela o nome do culpable: Urbano Feijoo Sotomayor.

Acabo de atopar na web do Consello da Cultura Galega información detallada sobre este personaxe, Urbano Feijoo Sotomayor. A familia é orixinaria da provincia de Ourense. O pai xa era militar e todos os fillos tamén o foron. Pero ademais diso, todos eles intentaron medrar social e economicamente con negocios moi mal xestionados e claramente fraudulentos. Ou sexa, que eran ladróns e incompetentes, combinación pouco estraña.

Sen entrar no que fixeron os seus irmáns maiores, Urbano intentou medrar con este e outros negocios estraños na Habana, pero axiña detectaron as súas argucias, e Ramón de la Sagra recibiu cartas nas que lle contaban como funcionaba o negocio, e conseguiron botalo abaixo. Pero non creades que este tipo acabou no cárcere nin nada parecido. Volveu a España e aínda foi deputado nas Cortes durante tres lexistlaturas durante as seguintes décadas, sempre por diferentes vilas da provincia de Ourense. E sempre roubando e aproveitándose dos demais, pero como era tan burro, axiña o collían, pero seguía probando sorte.

Saúdos.