Onte fun ver o espectáculo "Reinventio". Acabo de enterarme que hai tres anos estivo de xira outro espectáculo parecido chamado "Inventio", así que este debe ser unha nova versión daquel, supoño (do outro non oíra falar, aparte de que o 2022 non era moi bo ano para facer espectáculos pola pandemia). É unha mestura de varias artes escénicas, cun moito de maxia, algo de circo acrobático e un pouco de danza contemporánea.
O importante, para min, é que é un espectáculo de orixe galega. Todos os rótulos como todo o que se di (gravado ou polo condutor-presentador) é en galego, e interactúan en galego co público, así que iso xa me parece un grande avance.
Os creadores da parte da maxia son os magos galegos Fani Triana e Martín Varela (este último é o presentador e condutor principal do evento), pero tamén actúan malabaristas variados, entre elas unha parella ucraniana que fan sobre todos números sobre bicicletas ou patíns. Tamén actúa un pequeno grupo de danza contemporánea no que, polo que parece, case todos son da Coruña.
Non está mal, ten un nivel interesante e vin trucos parecidos aos que vin unha semana antes no IX Galicia Magic Fest, así que penso que non desentona demasiado.
Se non lembro mal, eu debín ver estar serie na televisión cando a botaron por primeira vez. Ademais diso, hai un ano, en xaneiro de 2025 veu á Coruña unha montaxe teatral con esta obra, así que tiña a historia máis ou menos fresca na miña cabeza. En calquera caso, a historia, baseada na novela de Leopoldo Alas "Clarín", parece reflexar a aburrida vida da conservadora sociedade dunha capitar provinciana (que todos identifican como Oviedo).
"A Rexenta" foi dirixida en 1995 por Fernando Méndez-Leite. O elenco estivo formado principalmente por Carmelo Gómez, Aitana Sánchez-Gijón, Juan Luis Galiardo, Amparo Rivelles, Héctor Alterio, Cristina Marcos, Fiorella Faltoyano, Miguel Rellán, María Luisa Ponte e Manuel Alexandre.
A historia xira en torno a Ana Ozores, fermosa muller coñecida como A Rexenta, porque o seu marido foi rexente (non sei de que). Ela é unha muller complicada, con estraños arrebatos relixiosos, e está rodeada de tres homes que non son menos complexos:
- Víctor Quintanar, o seu marido, moito maior que ela, un aburrido burgués que só se divirte co teatro a un pouco coa caza, xa que vai todos os días a cazar co seu amigo Tomás Crespo "Frígilis", que semella o personaxe máis sensato de todos, vai ao seu e case non interactúa coa sociedade, á que considera moi conservadora e atrasada
- Álvaro Mesía, gigoló local e líder do partido liberal que flirtea con todas as mulleres da contorna, e elas están encantadas de que o faga. El desexaría liarse con ela pero non sabe con claridade se ela o aceptaría, porque semella bastante beata, pero realmente ela tamén soña con el, e finalmente acaban xuntos, polo menos en parte.
- Fermín de Pas, o maxistral da Catedral, que xunto coa súa nai ten montado un tremendo negocio relixioso con respecto a todo tipo de material litúrxico que non está moi ben visto na cidade, entre outras cousas porque arruinou ao seu rival no sector Santos Barinaga, que era moi querido. Ademais, é alto e ben parecido, e parece que tamén lle gustaría liarse con Ana Ozores, porque iso de deitarse con mulleres non semella estar vetado para el.
O lío comeza cando un confesor da Catedral, pola razón que sexa, decide que é mellor que o maxistral da Catedral sexa o novo confesor de Ana Ozores, cousa que ela tamén desexaba. Con escusas variadas, a primeira confesión, que todos ven na Catedral, dura dúas horas e media, e xa saltan as alarmas. A nai do maxistral xa comeza a ver problemas e intúe que o seu prestixio social na cidade aínda vai baixar máis, e sospeita que o seu fillo está namorado da señora (e pode que algo diso haxa). E a conservador sociedade do lugar e época xa comeza a comentar a xogada.
De feito, algunha "amiga" de Ana tamén está maquinando para que Ana se líe con Álvaro. E por se non chegara con todo isto, Petra, a criada dos rexentes, tamén malmete e arma líos en todas direccións, ademais de insinuarse e deitarse cun cantos personaxes diferentes da historia. Nada, que se non lestes a novela ou vistes a serie, anímovos porque é unha historia pouco aburrida e que ten moitas aristas. Porque apenas comentei a loita política entre conservadores e liberais (máis anticlericais).
Estoulle dando moi forte este Nadal ás series que gravou RTVE sobre todo a comezos dos anos 80 baseadas en obras literarias ambientadas ou escritas no século XIX. Desta non oíra falar, e debe ser certo que en RTVE non lle deben ter moita consideración porque nin sequera puxeron ningún fragmento en Youtube, cousa que si fixeron co resto de series producidas por eles.
"O maiorazgo de Labraz" foi dirixida, guionizada e producida en 1983 por Pío Caro Baroja, sobriño de Pío Baroja, que escribira en 1903 a novela na que está baseada. Esa novela forma parte dunha das tetraloxías do escritor, chamada "A terra vasca". No seu elenco podemos destacar a Joaquín Hinojosa, Luis Suárez, Virginia Mataix, Kiti Mánver, Beatriz Elorrieta, Yolanda Farr, Mario Pardo, Alfredo Mayo, Jack Taylor e Francisco Algora. Non son actores nin actrices moi coñecidos (creo que nin antes nin agora), se cadra niso xa se nota que non foi unha superprodución como outras. Un dos máis importantes foi Luis Suárez, malogrado actor canario que xa vin tamén en "Cañas e barro", e que supoño que ía para estrela, pero morreu poucos anos máis tarde. Ao mellor é casualidade que nestas producións sempre facía de tipo bastante tunante.
A novela está ambientada na Álava rural no século XIX, coa conservadora sociedade española da época (daba igual que fora unha cidade ou unha aldea). Supostamente sucede na vila de Labraz (non sei se existe, pero non creo, as imaxes que eu vin xuraría que eran de Albarracín).
Unha noite chega á posada da vila unha parella a cabalo. Veñen moi cansos, pero a pesar do tempo que pasou, os máis vellos da posada recoñécenos. Son Don Ramiro e Cesárea, irmáns do maiorazgo de Labraz, Don Xoán. Tiveron que marchar hai anos do lugar polo escándalo que supuxera a súa voda. Cesárea si era irmá de Don Xoán e de Micaela, pero Don Ramiro era un neno de orixe xitana que apareceu abandonado nun bosque e que foi acollido pola familia. Anos despois casáronse e tiveron unha filla, Rosarito, que aínda vivía en Labraz, e que os seus pais deixaron alí cando marcharon da aldea, uns anos antes.
Polo tanto, a chegada deles dous de novo á aldea supón todo un acontecemento. Don Xoán, que é moi xente e é moi querido por todos, acólleos encantado, sobre todo a Cesárea, a Don Ramiro non tanto. E xa se ve por que, xa que comeza a flirtear con todas as mozas casadeiras do lugar en canto chega. Incluso coa súa irmá Micaela. Cesárea está moi delicada de saúde, e acaba morrendo, pero non queda moi claro se é unha morte inducida por Micaela e Ramiro, que se fugan inmediatamente despois de roubar unhas xoias que estaban nunha capela da familia, pero á que tiña acceso toda a aldea, que bota as xoias en falta inmediatamente.
As desgrazas non abandonan á familia porque xa só quedan Rosarito e o seu tío Xoán, que é invidente dende hai anos. As penurias económicas son moitas e vaise todo o servizo. Ademais, o cura e outros próceres da aldea esíxenlle a Xoán que pague os gastos das xoias roubadas, pero el non pode. Rosarito enferma e Marina, unha moza da posada, vaise a vivir con eles para coidala, pero na aldea todos rexouban dicindo que está amigada con Xoán. Finalmente Rosarito morre, Xoán préndelle lume ás súas propiedades e marcha da aldea a pedir polos camiños, pero algún tempo despois volve para buscar a Marina, que marcha con el. Como vedes, un dramón.
Esta novela é o colofón final da saga de Terramar, escrita por Úrsula K. Le Guin. Se alguén seguiu a secuencia de artigos que publiquei neste blog nos últimos dous meses, se cadra se decataría de que dei un pequeno salto. O anterior artigo trataba sobre a parte IV da saga, e esta trata sobre a parte VI. Que sucedeu entón coa parte V? Dentro duns días aparecerá o meu comentario sobre esa parte V, pero decidín "saltala" agora porque é unha pequena digresión que ten unha serie de relatos inconexos ambientados no mundo de Terraman e incluso un ensaio que explica conceptos sobre o mesmo, pero non continúa a historia da saga, como si facía esta sexta parte. Hoxe mesmo poñereime con esa quinta parte. Esta sexta parte publicouse, ao igual que a quinta, no ano 2001, once anos despois da cuarta parte (que pensaban que ía ser a última). A autora morreu en 2018, así que non creo que a ninguén lle da por continuala.
Esta parte é diferente ás anteriores, algo máis movida, e a principal novidade é que non hai 2 ou 3 protagonistas principais que acaparan case todo o foco, senón que aquí está dividido en bastantes personaxes. E, de feito, Ged, que foi o eixo da maioría dos libros anteriores, aquí apenas aparece, só no primeiro dos cinco longos capítulos. Esa é outra diferenza, normalmente eran bastante capítulos de lonxitude media (entre 10 e 20 páxinas normalmente), e nesta parte son 5 capítulos entre 40 e 50 páxinas cada un deles.
Hai dous feitos principais que acontecen durante esta parte, aparentemente independentes ao comezo, pero ao final resultan estar conectados entre sí. Por unha banda, un feiticeiro menor dunha illa, chamado Amieiro, preséntase ante Ged porque está tendo un soño recurrente moi estraño e desconcertante que non lle deixa vivir. Esto non tería maior importancia se non fora porque todas as persoas que son consultadas sobre o soño recoñecen non ter nin idea da posible causa, dálles bastante medo e todos recomendan a Amieiro que vaia falar con sabios e magos máis poderosos, porque o soño "cheira" bastante mal. Por outra banda, nas illas occidentais máis cercanas á zona onde viven os dragóns, din que cada vez teñen máis ataques daqueles, que non matan a ninguén pero provocan incendios, e ninguén sabe por que sucede iso, se levaban moito tempo de paz.
No soño de Amieiro vese un muro de pedras e dun lado están os vivos e do outro están os mortos. A muller de Amieiro, chamada Lis, xa morreu, e a el parécelle que ela quen lle está chamando, e non lle disgustaría unirse a ela, pero as últimas veces que soñou iso, aparecen moitos máis mortos que non son a súa muller, e non lle tranquiliza nada a actitude que teñen, parece como se quixeran resucitar, ou como se non estiveran ben mortos. Todo o mundo que sabe algo e a quen lle conta isto, queda bastante preocupado.
Para resolver o problema dos dragóns, convocan a Orm Irian, a única muller que se formou na Escola de Magos de Roke, e que acabou converténdose en dragón. Resulta que Tehanu tamén é irmá dela e acabará converténdose en dragón e son fillas de Kalessin, o dragón máis antigo. Orm Irian non é dos dragóns que atacan, pero está máis ou menos informada das razóns dos seus ataques, e intenta botar unha man para amañar o problema (a razón real é un tema filosófico-relixioso que é moi complicado de explicar aquí, mellor que leades os libros).
Por se non chegara con todo isto, un novo rei que se autonomeou cunha guerra civil nas illas dos kargos (de onde é orixinaria Tenar), e que van un pouco ao seu aire, envía á súa filla como posible obsequio ao novo rei Lebannen, pero ninguén ten claro se é un regalo envenenado ou outra cousa. Lebannen trátaa ben e con respecto pero pasa bastante dela. Pero finalmente esa princesa vaise facendo moi amiga de Tenar (das poucas persoas que podía falarlle na lingua karga, xa que a princesa non coñece outra), e acaba tendo un papel relevante na negociación final. E ao final parece que ao rei xa lle vai entrando polo ollo.
Estoume aficionando a isto de ver series históricas españolas que están en RTVE Play. Casualmente en Youtube acabo de atopar unha "película" que condensa toda ou a maior parte da serie, que dura pouco máis, porque só son tres capítulos de algo menos dunha hora, pero a verdade é que non sei como farían. Como xa dixen aquí máis veces, están baseadas en grandes novelas, neste caso do literato Juan Valera, do que oín falar pero nunca lin nada. Esta obra é a segunda máis coñecida, despois de "Pepita Jiménez".
"Juanita La Larga" foi dirixida en 1982 por un tal Eugenio Martín. O elenco estivo formado por Violeta Cela, Conrado San Martín, Mercedes Sampietro, Manuel Zarzo, Queta Claver, Manuel Alexandre, Imanol Arias, Miguel Rellán e Walter Vidarte. A min sóame menos esta miniserie que outras que vin nestes días, só fixeron tres capítulos e o elenco paréceme algo menos estelar (analizándoo 40 anos despois) que outras producións, do cal deduzo que nesta serie puxeron menos medios que noutras.
A serie está ambientada a finais do século XIX nunha vila cordobesa chamada Villalegre, pero foi rodada principalmente en Cabra e Juan Valera casualmente naceu alí mesmo, así que se cadra non é tanta casualidade. Basicamente conta a hipócrita vida da conservadora sociedade daquel lugar e época con respecto aos amores entre persoas, familias, estratos sociais e todo iso.
Juana La Larga e a súa filla Juanita son famosas na vila por traballadoras e facendosas, pero tamén por ser moi independentes e non deixarse manexar por ninguén. Ademais Juanita é a moza máis lozana e desexada do lugar, pero para todos os homes, independentemente do seu estatus social.
O malo é que o home que máis se encariña con ela é Don Paco, o secretario do Concello, que xa ten máis de 50 anos e está viudo, cando ela só ten 17. Polos costumes da época, podería ser o seu avó sen demasiado problema. Pero tan encariñado está, que elas fanlle a el un regalo dunha luxosa levita, e el a Juanita dun vistoso vestido. E dálles por lucilos nas festas da vila.
E mira ti por onde, que unha das forzas vivas máis poderosas da vila é Dona Inés, a beata filla de Don Paco, que ten sete fillos cun gandul chamado Don Álvaro, que está de xolda continuamente e perseguindo a outras mulleres, pero isto non lle parece mal a ninguén. Pola contra, Inés está moi cabreada con ese capricho de seu pai, e ten como aliado ao cura, que nas misas das festas lanza afiados dardos dende o púlpito, que todo o mundo entende perfectamente.
As cousas tranquilízanse e Juanita comeza a traballar case como secretaria de Dona Inés. Don Paco observa como Don Andrés, o cacique da vila, tamén está namorado de Juanita, e decide marchar unha noite de alí, sen avisar a ninguén. Todos entran en pánico pensando que lle pasaría algo, pero está varios días fóra, incluso resolve un secuestro, e volve á vila de novo, aínda que xa moi cambiado na súa forma de pensar.
Finalmente se desencadean os acontecementos e Don Paco e Juanita acaban casando co total beneplácito de Dona Inés, que xa cambiou totalmente de opinión con respecto a este tema, e por suposto, a sociedade local o acepta, demostrando claramente a súa hipocresía.
O outro día vin unha película de Ernst Lubitsch que, estando ben (con ese director é imposible equivocarse), non chega ao nivel doutras que coñecía, entroume a nostalxia de ver algunha das súas películas que xa coñecía e que me fascinaron no seu momento. A principal era "Ninotchka" e fixen unha búsqueda un pouco máis intensa en Youtube, e conseguín atopala dobrada ao castelán.
"Ninotchka" foi dirixida por Ernst Lubitsch en 1939, pero esta vez o guión non foi de Samson Raphaelson (fixo o guión de nove películas deste director, pero esta non era unha delas), foi dun equipo de catro persoas entre as que estaba Billy Wilder. Os papeis principais foron para Greta Garbo e Melvyn Douglas, que estiveron moi ben secundados por actores e actrices como Ina Claire, Sig Ruman, Felix Bressart, Alexander Granach e Béla Lugosi, que aparece só nunha escea breve ao final. É unha comedia bastante simpática.
Tres enviados da Unión Soviética están de misión comercial en París para intentar vender as xoias dunha duquesa rusa. Casualmente esa duquesa rusa vive en París e está amigada cun conde. Por casualidade, un aliado da duquesa traballa de camareiro no luxoso hotel no que se hospedan eses tres enviados, e entérase de que as xoias da duquesa están alí e vai inmediatamente a avisala. O conde escoita a conversa e vai inmediatamente ao hotel para intentar negociar ou, polo menos, dificultar a venta das xoias.
En Moscú reciben noticias de que os avances dos tres enviados son moi poucos (ademais, o conde conseguiu convencelos axiña das bondades do sistema capitalista), e mandan a unha nova persoa para resolver a xestión, dela teñen moitas menos dúbidas da súa fiabilidade ideolóxica. Quen chega é Nina Ivanovna Yakushova (Ninotchka), rigorosa e convencida comunista que axiña detecta a febleza ideolóxica dos camaradas.
O conde coñece casualmente a Ninotchka e comeza a flirtear con ela, e case inmediatamente namóranse. En calquera caso, Ninotchka pretende seguir coa xestión como se nada, pero cada vez vai caendo nas redes do conde e resúltalle máis difícil resolver o caso. A condesa, moi avispada, consegue tenderlle unha trampa para que volva a Moscú sen resolver o tema.
Esquécense do tema, e os tres enviados pouco dilixentes son enviados a Estambul para propósitos parecidos, co resultado habitual no seu caso. De novo reciben queixas en Moscú da pouca fiabilidade deses tres enviados, e piden que manden a alguén máis dilixente. O encargado do tema pídelle a Ninotchka que se encargue, e ela rexeita e prefire non ir, pero son ordes do partido, e non lle queda máis remedio que aceptar. Cando chega alí, descubre que era unha "trampa" do conde, que está alí esperándoa.
Seguimos lendo esta saga de literatura de fantasía neste Nadal. Esta é a cuarta parte da saga de Terramar, e parece que no seu día se subtitulou "a última historia de Terramar", pero non foi certo. A autora Úrsula K. Le Guin escribiuna xa en 1990, vinte anos despois das tres primeiras, seguramente coa intención de rematala. Pero se a les, claramente vese que non vai ser a última, e que aínda vai pasar algo máis "despois", porque un dos personaxes principais que se presenta nesta novela, pega un fogonazo nas últimas páxinas dando a entender que vai ser importante nas seguintes partes (das que xa falarei dentro duns días, porque comezo agora mesmo a súa lectura).
Nesta parte non pasan demasiadas cousas. O principal é que Tenar, xa asentada e vivindo na illa de Gont despois das peripecias que viviu con Ged na segunda parte, casou e tivo varios fillos. De feito, o seu marido xa morreu hai varios anos e os seus fillos xa se independizaron e andan ao seu. Cerca da súa casa sucede un feito terrible: un grupo de moinantes que andaba por alí (ese fenómeno é cada vez máis común nas illas, os moinantes e vagamundos) formado por unha muller e dous homes, intenta matar queimándoa nunha fogueira a unha nena. Pero algúns veciños conseguen salvala no último momento. Quédanlle unhas terribles secuelas e ten o brazo dereito queimado, perdeu case todos os dedos e o mesmo lle pasa coa parte dereita da cara, perdeu a visión dese ollo. Esta neniña chámase Therru e é adoptada por Tenar.
Chégalles o aviso de que Ogion, o mago silandeiro que lle ensinou a ela, e moito antes a Ged, está morrendo. Van visitalo e efectivamente, está nas últimas, e morre ao días seguinte, pero antes diso, xa avisa de que Therru será importante no futuro. Tenar e Therru quedan unha tempada na casa de Ogion, coidando a propiedade, pero algúns moinantes que estaban na illa chegan tamén ata alí, e están rondando a casa de Ogion e o pazo de Re Albi, onde están pasando cousas un pouco raras.
Por se non chegara con iso, chega un barco de Havnor con servidores do novo rei Lebannen (o Arren da terceira parte), porque están buscando en Gont ao novo Arquimago. Cren que Ged está por alí, pero nin sequera teñen claro se el é a persoa que buscan. Incluso insinúan se será unha "muller de Gont", pero ninguén sabe a quen se poden referir.
Tenar e Therru vense ameazadas e deciden escapar cara ao porto de Gont, onde está o barco do rei, e están a piques de ser pilladas polos moinantes, pero finalmente intervén o mesmo rei e salva a situación, e lévaas de novo á súa casa no val. Cando están alí, os moinantes intentan atacar de novo a súa casa para recuperar a nena, pero aparece Ged por sorpresa, e consegue neutralizar o ataque.
Suben de novo á montaña porque lles din que Carriza, unha estraña bruxa que era veciña de Ogion, estaba a piques de morrer, pero non era certo, só lle botaran un meigallo. Botoullo un mago bastante malvado que tiña enmeigado o pazo de Re Albi, e cando xa parecía que Tenar, Ged e Therru ían morrer despeñados nun cantil, aparece Kalessin, o primeiro dos dragóns, que foi chamado por Therru, que así demostra que ten uns poderes que ninguén coñecía. A partires deste momento recibe o nome de Tehanu, o nome dunha importante estrela.
