Estaba eu buscando unha película para ver en Youtube, que non fora moi longa, porque esa noite cheguei algo tarde, e como sempre, os clásicos en branco e negro resolven este tipo de situacións. Como dedico parte do meu tempo libre á comunicación, as historias sobre xornalismo sempre me atraen. Vin unha película que se titulaba "O cuarto poder" e non o pensei.
Foi dirixida en 1952 por Richard Brooks. No seu elenco destaca totalmente Humphrey Bogart, por nome e porque aparece en practicamente todas as esceas. Do resto do elenco non me soaba absolutamente ninguén. Na ficha técnica poñen como segunda a Ethel Barrymore, da famosa familia de actores, pero aparece en moi poucas esceas, aínda que ten certo peso na historia.
Aínda poderíamos divertirnos máis coa tradución do título no mundo hispanofalante. O orixinal é "Deadline U.S.A.". O de "deadline" como "data tope" ou "data límite" aínda podería pasar, pero o de "U.S.A." xa non hai por onde collelo (despois de ver a película, que trata sobre a venta dun xornal neoiorquino, simplemente). En España titulárona "O cuarto poder", que polo menos fai referencia ao mundo do xornalismo, pero xa se ve que é unha interpretación bastante libre. En Venezuela decantáronse por "A última ameaza" e en Chile por "A hora da venganza", que xa son auténticos delirios.
A acción transcorre en aproximadamente 2-3 días. Ed Hutchinson (Bogart) é o director dun xornal neoiorquino chamado "O día". Os traballadores reciben a noticia de que o xornal vai ser vendido. Efectivamente, el está asistindo a reunións na que lle confirman que iso sucederá en dous días. Hai tres propietarias, a esposa do antigo dono, que xa morreu, e as súas dúas fillas. O director consegue convencer neses días á esposa para que non venda, pero as fillas non ceden.
Mentres sucede iso, chegan á redacción varias noticias que semellan non ter relación, pero que finalmente si a teñen. Todas fan referencia a Tomas Rienzi, un mafioso de orixe italiana que manexa a cidade. O olfato profesional de Hutchinson fai que poña aos seus xornalistas a traballar no caso e acaban atopando os delitos do mafioso, a pesar das ameazas deste, e a que matan a unha das testemuñas do caso na mesma rotativa do xornal. O agredoce final fai que se anuncie o arresto do mafioso xusto na última edición antes de ser vendido a un propietario da competencia, que unicamente ten a intención de desfacerse del para ganar cuota de mercado.
Unha vez máis, aínda que non o faga sempre, pero se no Nadal atopo algunha película xeitosa para ver, xeralmente reservo a tarde do 5 de xaneiro. Se escolles ben a sala de cine, o máis probable é que haxa un ambiente ben tranquilo, porque case todo o mundo está na Cabalgata de Reis. Onte decidín ir ver "Avatar 2" en proxección 3D (non podo aseguralo, pero non descarto que "Avatar" fora a anterior película en 3D que vin, 12 anos máis tarde). A sala estaba bastante baleira, habería unhas 30-35 persoas, e a metade delas entraron xuntas cando xa comezara a película e se apagaran as luces.
Foi presentada no 2022 e dirixida obviamente por James Cameron. Os actores e actrices principais, aínda que loxicamente irrecoñecibles case todos, son Sam Worthington, Zoe Saldaña, Stephen Lang, Kate Winslet, Cliff Curtis, Bailey Bass, Sigourney Weaver, Giovanni Ribisi, Joel David Moore, Dileep Rao, CCH Pounder e Matt Gerald. Ou sexa, a maioría bastante descoñecidos porque non se vai ver o seu careto e xa teñen cousas dabondo nas que gastar cartos, por exemplo en tecnoloxía.
A historia, nesta ocasión, é algo máis simple que na primeira parte, na miña humilde opinión. Un novo batallón de humanos, xa recombinados con Navi`, intentar de novo capturar a Jake Sully, o líder dos rebeldes de Pandora. Están a piques de capturar a varios dos seus fillos, pero conseguen liberalos. Só capturan a Spider, que é fillo do malísimo da primeira parte, Quaritch.
Entón Jake Sully propón que se marchen de Pandora, porque basicamente o perseguen a el, e se el non está, Pandora seguirá a súa vida en paz. Entón marcha toda a familia xunta, Jake, Neytiri e os catros fillos, uns dela, outros deles e algún adoptivo. Porque polo visto, un dos grandes valores desta película é a reivindicación da forza do concepto "familia" (estarán os ultracatólicos estadounidenses intentando colarnos as súas estupideces habituais a través da 3D?).
Marchan entón e a bastante distancia chegan a unha zona mariña, con arrecifes, e pídenlle aos xefes hospitalidade para que poidan instalarse alí. Como anécdota, falaremos sobre as cores dos avatares. Os de Pandora eran azuis e vivían nun selva totalmente verde. Agora chegan a unha zona mariña (moi azul) e resulta que os avatares que viven alí son verdes (cousas que pasan). Son ben acollidos pero, ao comezo, búrlanse un pouco deles porque teñen colas moi curtas e non nadan coa soltura do novo clan mariño. Por outra banda, os dous xefes do clan mariño tamén teñen varios fillos adolescentes e comezan as típicas rivalidades e cariñas entre os fillos de Jake e os outros.
Os malos conseguen localizalos debido a alianza cunha especie de baleeiros que cazan "tulkuns", uns grandes cetáceos que precisamente están irmanados cos habitantes desa colonia mariña. E nada, de novo comezan a perseguilos, conseguen capturar a varios dos fillos de Jake e intentan chantaxealo dese xeito, pero sempre acaban ganando os bos. Iso si, o fillo maior de Jake morre na refrega. E o "novo" Quaritch está a piques de morrer, pero finalmente sálvao o seu fillo, que despois diso, volve xunto cos seus colegas de Pandora.
Para analizar esta película, é inevitable facer algunha referencia á primeira parte, da que non lembro practicamente nada (iso non significa que non me gustara, en absoluto). Estiven repasando onte na Wikipedia a sinopse da primeira parte (para corroborar que non lembraba case nada), e constatei unha sensación que xa tivera daquela. Esta saga de películas ten o "sambenito" de que a historia é moi simplona, que están alongadas innecesariamente para maior gloria dos efectos dixitais, e se cadra algo pode haber diso, pero non estou totalmente de acordo. Eu coido que as tramas son máis enrevesadas do que parecen e que contan máis cousas das que parecen, e iso fai a historia máis rica e profunda. E nesta deume a mesma sensación.
Vou poñer uns exemplos. Hai unha parte central da película onde parece que non pasa nada. Parece que simplemente retratan as relacións entre adolescentes dos fillos das dúas familias protagonistas, os seus xogos, rivalidades, que todos recoñecemos nos adolescentes reais. Pero a min paréceme que hai algo máis, porque máis adiante desenvólvense temas que son esenciais na parte final da película, e que non terían ningún sentido se antes non víramos de onde proviñan.
Por exemplo, Loak, o segundo fillo de Jake (creo que máis ben de Neytiri) é algo díscolo e rebelde. O seu irmán maior intenta vixialo, por orde do pai, pero non dá feito. E nun determinado momento, os dous fillos adolescentes do clan mariño intentan retalo, con éxito, a que vaia con eles alén do arrecife, onde só van os adultos. Alí propóñenlle un xogo, que eles saben moi perigoso, e unha vez comezado, déixano só. Iso está a piques de provocarlle a morte polo ataque dunha especie de gran cetáceo, pero sálvase de milagre no último momento porque o defende un tulkun desterrado chamado Payakan, co que fai grande amizade. Resulta que ese tulkun é o principal causante da vitoria final sobre os perseguidores, pola lealdade que lle ten a Loak. O que pasa no medio da película parece unha chorrada, só ao final entendes por que contaban esa historia.
Algo similar sucede con Kiri, a filla adoptiva de Jake e Neytiri. Dende o principio nótase que é unha adolescente algo rara, solitaria, tremendamente sensible, e os rapaces da outra familia búrlanse dela porque semella "rarita" (ou sexa, exactamente igual que no mundo real). Nesa parte vese e enténdese (aínda que seguramente alguén pense que é unha parte innecesaria, só para rechear minutos de metraxe) a súa comunión coa natureza e co mundo animal. Ao final da película, esa cualidade permítelle salvar a toda a súa familia porque os seres mariños comandados por ela localizan nun afastado recuncho da hiper-baleeira afundida aos seus familiares, que xa non sabían por onde saír, e temían pola súa vida.
Con isto quero dicir que: si, se cadra as historias son algo simples, pero eu penso que non tanto como parecen, teñen bastante chicha oculta. E o recital audiovisual que se recibe é grandioso. Iso si, neste caso si está xustificado ir á sala de cine a ver a versión 3D, vela na casa debe ser moito menos espectáculo. A entrada será algo máis cara, pero vale a pena (eu vou unha vez cada 10 anos, máis ou menos). E si, sendo cine estadounidense, sempre está o militarismo, a violencia, a presencia de armas por todas partes. Xuraría que nesta ocasión houbo algo menos de presenza que na primeira, pero con estes chalados é imposible de evitar.
Comezou xa hai uns meses e remata a semana que vén. Unha exposición moi interesante que trata sobre a historia do deseño en Galicia. Eu oín xa falar hai tempo dela, intentei ir pero foime imposible, e pensaba que xa non chegaba o tempo. O outro día chegoume a noticia de que aínda quedaban uns días para vela, e como estaba de vacacións, paseime por alí, e quedei ben satisfeito. Pode verse na Normal, no espazo cultural da UDC en Riazor, concretamente no gran espazo expositivo da planta baixa (nese edificio hai moitos espazos diferentes, pero as exposicións habitualmente están aí).
O esquema da exposición é ben sinxelo. Colgando en forma de bandeirolas, hai uns 85 paneis. Fálase de 100 marcas ou logotipos, pero os últimos 15 non están pendurados, senón que se ven nun vídeo que hai nunha esquina, que dedica aproximadamente uns 30 segundo a cada un, seguindo a secuencia, ininterrumpidamente.
Está organizada cronoloxicamente en cinco etapas: Antecedentes, outra cuxo nome non lembro, Autarquía (a época franquista), Democracia e Contemporaneidade (esta última é a que se ve no video, non está pendurada como bandeirola). Os primeiros son marcas como a vieira do Camiño de Santiago, xa dende a Idade Media, marcas de canteiros ou outro tipo de profesións, etc. A partir de aí xa aparecen marcas recoñecibles: Estrella Galicia, R, Nunca Máis, Televés, Gaseosas los 15 hermanos, .....
Pois seguimos con mitoloxía grega para comezar este ano 2023. Vin que botaban "Furia de titáns", pero nunha nova versión algo diferente á de 1981, e decidín probar. Eu creo que a calidade actoral é algo máis pobre e, sobre todo, acabo de comprobar que mesturan a mitoloxía grega coa nórdica e incluso a árabe, algunhas cousas xa me parecían algo marcianas de máis.
Foi dirixida en 2010 polo francés Louis Leterrier (polo visto, nos últimos tempos xa vin unha adaptación de "Hulk" feita por el). No numeroso elenco están Sam Worthington, Liam Neeson, Ralph Fiennes, Gemma Arterton, Pete Postlewaite, Mads Mikkelsen, Nicholas Hoult e moitos máis. Por certo, o papel principal de Perseo é para Sam Worthington, que me pareceu máis ben un "pedazo de carne con ollos". Se cadra o estou xulgando mal e ten cualidades para a profesión, pero non mo pareceu en absoluto.
A ver se non me lío contando a historia. Despois da Guerra de Troia e da viaxe de Ulises (o que Homero contou tan ben na "Ilíada" e na "Odisea"), os humanos xa están un pouco cheos dos deuses do Olimpo, e deciden pasar deles, non respectalos e facer a súa vida por libre. Isto indigna principalmente a Zeus, deus da terra, pero a Poseidón, deus dos mares, non parece afectarlle demasiado, e Hades, deus do inframundo, que se considera enganado polos outros dous, decide aproveitar a situación para sacar partido.
Perseo, aínda que el non o sabe, é un semideus porque o seu pai Zeus disfrazouse (como era habitual nel) para xacer con Dánae. Acrisio, o esposo de Dánae, ao sabelo, meteu nun cofre de madeira a Dánae e a Perseo e tirounos ao mar. Dánae morreu pero Perseo foi rescatado por un pescador e a súa muller. Esa familia accidental de Perseo morre cando se desencadea a loita dos deuses contra os humanos, así que Perseo cabréase un pouco.
Hades bota unha maldición sobre a fermosa cidade de Argos, que lideraba a rebelión contra os deuses, e di que liberará o kraken (lenda nórdica), unha terrible bestia mariña, contra a cidade, se non lle entregan á fermosa Andrómeda, filla dos reis de Argos. Moitos cidadáns pensan que xa podía facer ela ese esforzo, que non lle custaba moito, e ela tampouco está moi en desacordo.
Entón reúnense Perseo e a guardia do rei de Argos para ver que hai que facer para evitar o desastre. Primeiro hai que ir visitar ás bruxas de Estixia, despois de cruzar a lagoa Estixia na barca de Caronte (teoricamente, iso faise cando un morre), para que lles digan como poden vencer ao kraken. Estas dinlle que só a cabeza de Medusa pode derrotar ao kraken. Pero a ollada de Medusa petrifica a todo o que a recibe, así que tampouco vai ser doado, pero non hai nada imposible para o noso heroe. Alá van, consegue cortarlle a cabeza a Medusa sen quedar petrificado, e lévaa nunha bolsa a Argos, onde o kraken xa está facendo das súas. Pero acaban ganando os bos, obviamente.
Por certo, indo para a lagoa Estixia, crúzanse cuns estraños e perigosísimos escorpións, que están a piques de acabar con todos eles, pero que ao final utilízanos como transporte, porque están amaestrados por uns estraños seres chamados os "djinn", que semellan robots e que, supostamente, proveñen da mitoloxía árabe. Vendo isto xa me estaba chirriando bastante a historia.
Onte, para comezar o ano 2023, botaban "Troia" na Sexta, e pareceume unha boa forma de comezar un ano natural, con mitoloxía grega recreada nunha película épica e grandiosa. Eu pensaba que xa a vira completa pero é posible que só vira algunhas partes. Polo que din na wikipedia, non é totalmente fiel á coñecida historia, pero creo que a maioría dos puntos importantes si os seguiron. Por poñer un exemplo disto, na película parece que a Guerra de Troia dura un par de semanas, cando a lenda di que durou dez anos. Pero a grandiosidade da historia e dos personaxes mantense.
Foi dirixida en 2004 por Wolfgang Petersen, e no elenco hai moitos nomes importantes como Brad Pitt, Eric Bana, Orlando Bloom, Sean Bean, Diane Kruger, Rose Byrne, Saffron Burrows, Peter O'Toole, Brian Cox, James Cosmo, Brendan Gleeson ou Julie Christie. Eles fan os papeis de personaxes lendarios como Aquiles, Héctor, Paris, Ulises, Helena, Briseida, Andrómaca, Príamo, Agamenón, Glauco, Menelao e Tetis, por non mencionar aos que fan de Áyax, Patroclo ou Eneas.
Supoño que xa sabedes de que vai a historia. Está unha delegación de Troia negociando a paz con Esparta, e Paris (un dos fillos do rei de Troia, Príamo) namórase e lévase a Helena, a infeliz muller do rei de Esparta, Menelao. Este entra en pánico e vai falar co seu irmán maior Agamenón, rei de Micenas, que levaba anos desexando atopar unha boa escusa para atacar a inexpugnable Troia. Os sempre divididos gregos atopan así unha razón para unirse contra o inimigo común. A dúbida sempre está en Aquiles, que comanda aos bravos mirmidóns, e que non soporta a Agamenón.
Van todos a sitiar Troia e inicialmente a xogada non ten demasiado éxito. Despois dunha serie de escaramuzas e combates, prodúcese un duelo entre Aquiles e Héctor (porque este matara a Patroclo, curmán de Aquiles, se cadra amante, pensando que era Aquiles, e non era o único que o pensaba, porque ía vestido exactamente igual ca el), no que acaba ganando Aquiles.
Despois prodúcese a xogada mestra, pensada polo astuto Ulises, de finxir a retirada deixando na praia un suposto agasallo para Poseidón, un grande cabalo de madeira (o famoso Cabalo de Troia). Os troianos non ven nada estraño no agasallo e méteno na cidade para achegalo a un dos seus templos. Pero realmente o cabalo está cheo de guerreiros gregos como Aquiles ou Ulises, que saen pola noite, incendian a cidade e toman por fin a inexpugnable vila.
Xa digo, non será totalmente fiel á lenda tradicional, pero para convencer das marabillas da mitoloxía grega aos que aínda non estiveran convencidos, penso que é un produto máis que resultón.
Esta película fíxose hai algo máis de 10 anos, e sempre me chamou a atención o principal do seu argumento (porque pouco máis sabía). Así que cando vin que estaba dispoñible en Youtube en español latino, fixen o esforzo de vela. Nalgún sitio din que está baseada en varios casos de persoas recentes con envellecemento acelerado, pero o certo é que está baseada nun breve conto de Francis Scott Fitzgerald, escritor que se fixo famoso con "O gran Gatsby".
Foi dirixida en 2008 polo gran David Fincher, e o papel principal foi para Brad Pitt, o seu actor fetiche ("Seven", "O club da loita" e esta, como mínimo). Entre o elenco que lle acompaña está Cate Blanchett, Taraji Henson, Mahershala Ali, Tilda Swinton, Julia Ormond e Phillis Somerville.
Por se non oístes falar dela, a historia é ben curiosa. Unha familia rica ten un fillo, a nai morre durante o parto, pero o pai abandona o fillo nunha especie de asilo porque comproba que o bebé é tremendamente feo e semella moi envexecido, polo tanto deduce que a súa esperanza de vida é exigua. Aínda que non lle perderá a pista, por se acaso.
De forma bastante curiosa, o neno-vello vaise criando no asilo. Ten poucos anos de idade pero a súa apariencia é totalmente a contraria, de ser moi vello e ter uns 80 anos de idade. O seu físico semella o dun vello pero a súa actitude ante a vida é a dun neno, entre outras cousas porque non ten ningunha experiencia na vida.
A súa vida transcorre así e, aos poucos, vaise detectando que cada vez é máis novo. Cando ten poucos anos, coñece a Daisy, unha rapaza que viña de visita ao asilo para visitar á súa avoa, que está alí ingresada. Marcha do asilo para buscarse a vida, e só atopa a Daisy esporadicamente, pero namora dela cada vez máis perdidamente. Seguen en contacto por medio de postais e cartas, aínda que raramente se atopan.
Cando Benjamin ten uns 40 anos, e Daisy tamén, os seus camiños crúzanse e deciden vivir xuntos, e teñen unha filla. Son moi felices nese momento. Pero ao pouco de nacer a filla, Benjamin decide que ten que marchar, porque cre que Daisy non vai ser capaz de ver como crece a filla e "decrece" o marido, e que lle vai resultar moi complicado coidar aos dous.
Nos últimos anos de vida de Daisy, cando xa é maior, comproba como Benjamin se converte nun rapaz primeiro, que non a lembra, e despois nun bebé, que morre durmindo nos seus brazos.
No hospital no que Daisy agoniza, a súa filla descubre a historia, e entérase dese xeito que o seu pai foi aquel rapaz novo ao que viu unha vez na escola de danza que tiña a súa nai (que foi unha bailarina famosa ata que un atropelo en París lle rompeu unha das pernas). Tamén hai que dicir que no medio da película, o verdadeiro pai de Benjamin preséntase e charla con el en varias ocasións.
En definitiva, un guión moi ben elaborado e trabado cunha variable temporal totalmente contraria á habitual e que fai que a perspectiva vital do personaxe principal sexa estrañísima. Polo visto, para recrear a cara dese personaxe, ademais de maquillaxe, houbo que utilizar efectos dixitais, e uns cantos actores diferentes para representalo en diferentes momentos vitais.
No ano 2021, a editorial Rinoceronte, na súa colección Vétera, que se encarga da tradución de textos clásicos, publicaba unha fantástica tradución ao galego do "Gargantúa e Pantagruel" de François Rabelais a cargo de Henrique Harguindey Banet, eminente catedrático de Francés que leva anos traducindo do francés para o galego. Lera xa hai moitos anos que este era unha das obras esenciais do Renacemento europeo, e decidín probar. E neste Nadal animeime a lelo.
A obra é bastante enciclopédica, así que requerirá máis explicacións. Foi publicada, máis ou menos, no segundo tercio do século XVI. Acabou sendo unha saga de cinco libros, que saíron entre o 1532 e o 1564. Falan dunha familia de xigantes. Golagrande e Gargamela foron os pais de Gargantúa, e este foi o pai de Pantagruel. Os dous libros máis famosos (son os que veñen na edición que eu teño) son os dous primeiros, que falan sobre os dous personaxes que lle dán nome. Pero casualmente, o primeiro en ser publicado foi "Pantagruel", o personaxe máis novo de todos. E despois publicouse "Gargantúa", sobre o seu pai, aínda que en moitas edicións, como a que eu teño, a edición pon primeiro a do pai (aínda que foi a segunda en publicarse en libro). Os outros tres libros teñen títulos máis impersonais como terceiro, cuarto e quinto libro.
A temática e intencións do autor non están nada claras. Supostamente é unha novela satírica do Renacemento. Semella claro que a Rabelais non lle caían nada ben os teólogos da Sorbona (a censura fixo que comezaran a chamarlle "sofistas" nas seguintes edicións). Rabelais parece que se ganou a vida como médico, aínda que non está demasiado claro onde adquiriu a formación para dedicarse a esa profesión, pero parece que a vida eclesiástica tamén lle atraía moito. Supoño que por esa razón viñan esas críticas continuas a outras visións teolóxicas diferentes da súa.
Pero o resto non me encaixa en absoluto. Cando leo "novela satírica", penso por exemplo en Jonathan Swift, autor de "As viaxes de Gulliver" (onde casualmente tamén había xigantes, ananos e outros seres estraños). Pero esta obra que acabo de ver, na miña humilde opinión, está moi por debaixo daquela (hai varios séculos de diferenza, claro está). Esta é tremendamente soez, escatolóxica, disparatada, incluso guarra. Só hai algunhas pasaxes nas que se intúe certa brillantez intelectual do autor, no demais case poderían asinalo Andrés Pajares e Fernando Esteso.
Brillantez si que é a do tradutor, que en 350 páxinas de libro mete 850 notas ao pé para aclarar múltiples aspectos do texto, que ten moito que aclarar, non se pode negar.
Pois nada, que quixen darlle unha oportunidade, aínda que tiña certos indicios de que podía suceder algo así, pero a decepción foi considerable. Éche o que hai, ata que comezas e rematas, non sabes cal vai ser o resultado.
