Xela Arias

Este ano, a homenaxeada co Día das Letras Galegas foi Xela Arias, a quinta muller en case 60 anos. Dediquei algún tempiño desta fin de semana, co día da celebración tan cerca, en coñecer algo máis a esta autora, cuxo nome me soaba, pero non coñecía nada da súa vida e a súa obra.

Como todos os anos, aproveitei que nos xornais que me caen máis cerca publicaron suplementos ou monográficos sobre a autora, e linos todos xuntos, para concentrarme mellor e dispersarme menos. Nós Diario publicou un suplemento monográfico dunhas 50 páxinas. Ese outro famoso diario que se di galego publicou un suplemento de 20 páxinas (que substituíu esa semana ao típico suplemento cultural, que só ten 8), e tamén publicaron o típico libriño con biografía e escolma de textos, que neste caso lle encargaron á poeta e profesora Alba Cid.

Ademais pasou algo excepcional coa celebración deste ano. O Día das Letras Galegas é o 17 de maio. No pleno seguinte da Real Academia Galega (normalmente cae a mediados ou finais de xuño) deciden quen é o homenaxeado do ano seguinte. Pero no ano 2020 non puideron facelo, porque a pandemia impediu que se celebraran os típicos actos institucionais da Academia, que realmente para eles é o esencial. Non puideron facelos ata novembro. Moita xente pediu que o homenaxeado do ano 2020, Ricardo Carballo Calero, seguira tamén no 2021, pero en canto a Academia conseguiu dar os seus discursos habituais, xa lles entrou a presa. E en decembro, case no Nadal, decidiron que a homenaxeada deste ano sería Xela Arias. A industria editorial galega que está pendente desa decisión, que normalmente ten case 9 meses para editar as obras sobre a persoa homenaxeada, esta vez tivo que facelo en 4 ou 5. Iso é bastante estrés.

Pero parece que está sendo un grande éxito editorial. Semella que a obra e a imaxe de Xela, unha autora nova con estética roqueira dos 80, está chamando moito a atención, igual que no 2011 pasara con Lois Pereiro. Como autora se dedicou á poesía. Só publicou catro obras nos seus 41 anos de vida. Morreu dun ataque ao corazón repentino e inesperado, cando acaba de publicar o seu cuarto libro e estaba preparando a xira de presentacións. Parece que tamén tivo hepatite C, pero parece que non influíu na súa morte.

Estiven lendo algo da súa obra, e como é habitual coa poesía contemporánea, non conecto o máis mínimo. En xeral, xa me costa, pero é que ademais parece que a de Xela non semella nada doada de asimilar. Estou totalmente de acordo con esa opinión. Pero o importante é que se vaian coñecendo autores e autoras diversos, de diferentes estilos e sensibilidades.

Saúdos.

Star Trek 2009

Pois xa o dicía eu hai pouco. Se volvía cruzarme con outra película da saga "Star Trek", se cadra facía o esforzo de vela, e fíxeno, e sigo dicindo o mesmo. Non son unha marabilla pero entreteñen un lote, que nunca fai mal. Esta que vin onte ten varios títulos posibles. Na cadea de televisión simplemente a anunciaban como "Star Trek", pero na Wikipedia acabo de ver que recibiu títulos como "Star Trek XI", "Star Trek 2009", "Star Trek: un novo comezo" ou "Star Trek: o futuro comeza".

O caso é que non é doado seguir esta saga. Estiven vendo que, sen contar as series de televisión, só as películas, dende 1979 se facía unha nova película da saga cada 2-3 anos, aproximadamente. O lapso máis longo foi de 2002 a 2009. Precisamente nese ano 2009 comezou a que poderíamos coñecer como "nova xeración" desta saga con esta película. O novo director foi J.J. Abrams (que tamén fixo algunha das últimas de Star Wars), e o elenco cambiou por completo. Agora o capitán Kirk é Chris Pine, Spock é Zachary Quinto, Uhura é Zoe Saldaña, Sulu é John Cho, e así sucesivamente. A única reliquia da serie orixinal é Leonard Nimoy, que fai tamén de Spock nun estraño bucle temporal.

Como habitualmente, a trama é complexa, moi maniquea e moi espectacular en efectos dixitais. No pasado, unha nave da Federación ten un moi feo incidente cunha monstruosa nave duns romulanos, que están moi cabreados con Spock (a quen polo visto os da Federación din non coñecer). Esa terrible nave ten uns avances técnicos totalmente descoñecidos para a época que provocan a destrución total da nave da Federación. Claro, cando se ve iso, o normal é estrañarse de que ninguén saiba quen é Spock.

Pero pouco despois enténdese a confusión. Resulta que estes romulanos, por algunha destas cousas fantásticas que pasan nestas tolas películas de ciencia-ficción, cando estaban a piques de ser exterminados, deron un salto atrás no tempo coa avanzada tecnoloxía do seu momento. E iso significa que se meteron na época que non lles correspondía, coa súa nova tecnoloxía, que era moi avanzada para todos os demais, e querían vingarse dun tal Spock, que polo visto era o culpable da súa desgraza, cando ese tal Spock ou non nacera aínda ou o estaba facendo. Así que o lío está servido. De feito, naquela nave destruida da Federación estaba nacendo o capitán Kirk, e escapou da mesma aínda no ventre da súa nai uns minutos antes da destrución.

Pois iso, uns vinte anos despois, Kirk e Spock dirixen a nova nave estrela da Federación, a Enterprise, e volven enfrontarse de novo ao mesmo inimigo, que segue dando a matraca co mesmo tema que antes. Pero agora Spock xa existe, aínda que non pode saber exactamente por que lle culpan de algo que aínda non sucedeu. Por certo, estes romulanos están dirixidos por un tal Nero, protagonizado por Eric Bana. De todo este lío sae o Spock vello, que chega a cruzarse co capitán Kirk nun afastado planeta, e por un momento incluso se cruza co Spock novo (sen comentarios).

O que dicíamos, entretemento pero sen moitas pretensións. Seguramente pique cando apareza outra película da saga.

Saúdos.

Cuñados

Olliño, que esta vez está na sección de cine, pero a vin na sala de proxección comercial, e iso pasa con moi pouca frecuencia agora. En calquera caso, podo testemuñar que a Cultura é Segura, porque fun un xoves ás 7 da tarde a Espacio Coruña (centro comercial prácticamente deserto) e estaba eu só na sala, así que podo asegurar que proxectaron a película para min.

Era esta unha película que non me chamaba excesivamente a atención, pero nas últimas semanas oín, vin e lin falar ben da mesma a tanta xente e tan diversa, que xa me convenceu. Iso si, asegureime de ir un día, hora e lugar no que seguramente houbera pouca afluencia, e non puiden estar máis acertado.

Pois si, é unha comedia lixeira, ben agradable e moi galega. Nós a entenderemos bastante ben, e polo que vin por aí nalgunhas críticas, bastante xente non galega parece que tamén a disfruta e saborea. Un dos aspectos máis salientables é que Ourense, capital e tamén algúns lugares da provincia, como o Ribeiro ou Allariz, son case un personaxe máis, e agradécese. Foi dirixida por un tal Toño López (a primeira vez que escoito ese nome, pero o fai ben), e suponse que as tres estrelas principais son Miguel De Lira, Xosé Antonio Touriñán e Federico Pérez. Pero as mulleres tamén o fan moi ben, Mela Casal, Iolanda Muíños, María Vázquez e Eva Fernández.

A historia non é demasiado complicada, vai de perdedores, ou sexa, cuñados. Os personaxes de Miguel de Lira e Touriñán son cuñados, porque as súas mulleres son irmás. O personaxe de Miguel de Lira vese nun lío moi gordo, cunha compañía de seguros pedíndolle moitos cartos porque foi o responsable de poñer unha madeira nunha residencia que acaba de incendiarse, e está intentando contactar coa empresaria que, aparentemente, o estafou. Case no mesmo momento, o personaxe de Touriñán ve como a súa muller lle pide o divorcio, porque non é capaz de lembrar a data da comunión da súa filla, xa que o equipo de baloncesto COB Ourense, no que el xogou hai anos, está a piques de ascender á ACB. Así que os dous están bastante pillados nese intre.

Intentan conseguir axuda por parte da empresaria estafadora, pero simplemente lles poñen en contacto co cuñado da empresaria, que é un chaíñas que non vale para nada e que non ten a máis mínima intención de resolver o problema, porque non sabe e ademais seguramente é imposible de resolver a esas alturas. Os outros dous cuñados deciden secuestralo e intentar pedir rescate, pero a empresaria non ten a máis mínima intención de pagalo.

Así que o secuestro remata e os tres fanse moi colegas, e crean un plan para intentar facerse cunha cantidade de cartos aínda maior da prevista que vai chegar polos suxos manexos da empresaria. A cousa remata ben, non digo máis, e ademais entre risos e o ascenso do COB (que realmente sucedeu hai uns 5 anos, vaia, case sucedeu). En definitiva, que se botan unhas risas sen moitas pretensións.

Saúdos.

Os surfistas nazis deben morrer

Si, si, isto precisa moitas explicacións, non sei por onde comezar. Por facelo por algún sitio, este mes en R teñen o canal Surf Channel en promoción. Ese tema non me interesa o máis mínimo, pero algún día mirei que tipo de contidos podían botar aí, e vin que tamén había películas (algunha haberá, supoño). E tamén me fixei que repetían cada 2-3 días a titulada "Os surfistas nazis deben morrer".

Iso lembroume algo. Hai un par de anos fun a un divertido concerto do grupo galego A Familia Caamagno, e tocaron unha canción titulada "Os surfistas nazis" (penso que a teño escoitado nalgún dos seus discos). No concerto dixeron algo sobre ela, que estaba baseada nunha película, ou algo así, pero esquecino completamente, ata que sucedeu o que contei no parágrafo anterior.

E cando ía vela hoxe, algún presentador dese canal falou algo sobre a película. Dixo que era dunha productora estadounidense chamada Troma, que se especializou en facer películas de serie Z, moi malas, sen apenas orzamento, equipos nin cerebro de ningún tipo. E iso tamén me soaba, un colega que lle molaban esas cousas faloume desa productora hai xa décadas. Así que se unían todos os puntos.

A película é do ano 1987 e é un auténtico desastre. A trama é totalmente absurda. Di que hai un terremoto na costa oeste dos Estados Unidos, e as praias de California quedan baixo o control e vixilancia duns surfistas nazis. É todo moi cutre, porque o grupo só o forman seis surfistas, e teñen un grupo doutros 6-7 nenos seguidores. Enfróntanse a unha banda de 3 surfistas samurais (orientais, claro), outros 3 que lles chaman Deseñadores, e outros 3 que lles chaman Tubeiros. Se cadra estou esquecendo a algunha banda, pero dá igual. A pesar de que todas se unen contra eles, danlles unha paliza a todos. Pero quen acaba con eles é unha vella muller negra, que se vinga de que os surfistas nazis mataron ao seu fillo, que defendeu a un neno na praia. Xa digo, toda unha experiencia.

Saúdos.

O día de mañá

Hai anos descubrín case de casualidade a un magnífico escritor español. Chámase Ignacio Martínez de Pisón, naceu en Zaragoza en 1960, e a finais dos 80 ou comezos dos 90, no Círculo de Lectores, promocionaron as súas primeiras obras, como fixeron con tanta outra xente. Eu merqueinas e alucinei bastante. Seguen por casa e algún día relereinas, aínda que seguro que xa non me causarán a mesma impresión. Durante estes 30 anos, merquei algunha obra máis, que apenas lembro, pero sei que me deixou boas sensacións. E hai case 10 anos merquei a que naquel momento presentaba, titulada "O día de mañá". Non lle tocou ser lida ata agora, hai moita competencia na miña estantería.

Trata sobre un personaxe chamado Justo Gil Tello. Chega de Aragón a Barcelona a comezos dos anos 60. Chega acompañado da súa nai impedida, que case non se entera de nada, e entrégase e desvívese por ela. Contacta con algún familiar lonxano, que lle vai facendo algún favorciño para localizar un pequeno lugar onde vivir e como conseguir os primeiros traballos. Justo é un tipo espabilado e vai progresando axiña, parece que ten moi boas dotes comerciais.

Pero sendo moi bo no tema comercial, é tamén moi ambicioso, e cando está metido nun negocio, sempre ve ideas para ir ampliando negocios e dedicándose a outras cousas, para intentar medrar. E iso fai que se convirta nun estafador, primeiro, que acabará denunciado por esa razón. E despois chegará a ser confidente da policía. E cando está niso, morre Franco, as pezas do taboleiro comezan a moverse, e incluso se mete nas cuadrillas neofascistas que se moven por Barcelona, con final tráxico a finais dos 70.

A historia está moi ben contada, porque xa o dixen, este escritor escribe moi moi ben. E é moi curioso o recurso dos narradores. Hai doce narradores diferentes, que son personaxes que tiveron máis ou menos contacto con el en Barcelona, e que van contando a historia de Justo ao relatar o contacto que tiñan con el. Un xeito moi intelixente de facelo. Recomendo a novela, e case calquera deste tipo, porque dubido que decepcione.

Saúdos.

Exposicións actuais da Fundación Luís Seoane: Lolita Díaz Baliño e Víctor Moscoso

Había xa tempo que non ía ver exposicións. Un día destes, que tiven un día libre co que non contaba demasiado, que non ía mal tempo, e que se xuntaban varias exposicións na miña cidade que non tiñan mala pinta, fun de xira. E o resultado foi moito máis proveitoso do habitual. A exposición que ía clausurar uns días máis tarde resultou un auténtico fracaso para min, e outra que pillei de camiño tiña algunha cousa interesante, pero en xeral case nada.

Pero casualmente, as dúas exposicións que estaban (e estarán ata finais do verán ou comezos do outono) na Fundación Luís Seoane, son moi interesantes. E agrádame moito que sexa así, porque ese lugar me parece chulísimo, teño disfrutado moito vendo exposicións alí, e xa había tempo que non me pasaba.

Na planta baixa hai unha exposición sobre Lolita Díaz Baliño, irmán de Camilo, e tía de Isaac Díaz Pardo. Dedicáronlle o Día da Ilustración 2021. Non coñecía a súa obra. Sorprendeume moito a súa modernidade e como representaba á muller, de forma moi atractiva e suxerente.

E na planta superior había unha exposición sobre Víctor Moscoso. Aínda me soaba menos que a anterior. Vira algún cartel nalgunha axenda cultural, pero seguía sen saber de que estabamos falando. E tamén alucinei bastante. Foi unha das grandes estrelas do cartelismo da psicodelia, que tivo moito éxito nos anos 60 e 70, principalmente pola zona de San Francisco. Seguro que agora a todos vos veu á cabeza algún cartel daqueles concertos ou discos de grupos ingleses ou americanos daquela época, tan mareantes. Pois unha das figuras dese estilo era un tipo que naceu en Vilaboa, a carón da Coruña (creo que aínda está vivo, pero non podo aseguralo). A exposición remata dun xeito bastante espectacular. Hai unha sala na que se alternan luces de cores cada poucos segundos. Tal como estaban deseñados os carteis, e as cores das súas tintas, eses cambios de luz provocan animación nos carteis, porque fan que se vexan unhas figuras e se oculten outras. Bastante alucinante, si, pero funciona.

Saúdos.

Robin dos Bosques

Neste blog falo moito de cine, porque dende o confinamento, aprendín a localizar as boas películas que botan na televisión. Pero esta non a botaban, senón que a tiña eu nunha colección de DVDs. Era unha noite importante e quería ver bo cine, e gastei un cartucho desa colección. Esta película xa a vira eu hai moitos anos, pero estes clásicos nunca cansan.

Esta versión da historia de Robin Hood debe ser seguramente a primeira que se levou ao cine. Foi dirixida en 1938 por William Keighley e Michael Curtiz. Comezou o primeiro deles (do que eu nunca oíra falar), pero botárono, porque a rodaxe ía moi lenta e non estaba gustando, e contrataron ao segundo, de orixe húngara (Mihaly Kertesz, entereime o outro día, non o sabía), que era moi competente e eficaz, rodaba ben e a gran velocidade, os estudios o adoraban. O papel principal foi para o australiano Errol Flynn, de Marian fixo Olivia de Havilland, e os principais villanos foron Basil Rathbone e Claude Rains. O resto de secundarios, moito menos coñecidos, pero moi resultóns. Pero seguro que moitas caras vos soarán, porque a película ten xa moitas décadas, e esa xente saíu en moitas producións.

A historia non ten moitas voltas, é moi coñecida, e como case sempre, está presentada de forma moi maniquea. Os malos son malísimos e non teñen máis que malas intencións. E Robin Hood é un bendito que non se equivoca nunca e só ten boas intencións. E por se non chegara con iso, xógase coa mitificación de Ricardo Corazón de León. Ou sexa, os anglosaxóns exportando os mitos da súa lenda. Pero a película é moi entretida, non se pode negar.

Saúdos.