O Ministerio do Tempo

Os saltos no tempo sempre deron moito xogo en calquera obra artístico-cultural de ficción, tanto narrativa como audiovisual. Pero hai que recoñecer que a serie "O Ministerio do Tempo" foi un puntazo. Estreouna RTVE en 2015 e xa tivo un éxito instantáneo. Eu oín falar dela, e non tiña mala pinta, pero tiña cousas mellores que facer naquel momento, e non comecei a vela ata moitos anos despois, pouco despois de mercar a miña actual Smart TV. Debeu ser no 2021 ou 2022, supoño. E pareceume fantástica.

Certo é que tampouco é moi extensa. Catro tempadas que suman un total de 42 capítulos (e unha mínima precuela de 10 minutos da última tempada). De feito, eu vin en pouco tempo as tres primeiras tempadas, e tiven que deixar de ver a cuarta e última porque, aínda que saía anunciada en RTVE Play, cando intentaba ver eses contidos, dicía que "non podía velos nesa ubicación". Creo que nese momento aínda estaba dispoñible nalgunhas outra plataforma de "streaming". Pero mira ti por onde, hai unha semana lembrei que estaba pendente, probei, e xa podía ver os oito capítulos da última tempada, e iso fixen. Por certo, esta última tempada saíu despois de 2 ou 3 anos de parón na emisión.

Os datos técnicos son coñecidos. A obra foi creada polos irmáns Javier e Pablo Olivares (este último morreu de ELA en 2014, así que non chegou a ver nin a estrea en televisión. O elenco estivo formado, nos principais papeis, por Rodolfo Sancho, Hugo Silva, Aura Garrido, Nacho Fresneda, Macarena García, Cayetana Guillén Cuervo, Juan Gea, Francesca Piñón e Jaime Blanch.

Non vou contar moito da serie, porque non creo que sexa necesario, pero se alguén non a viu e está interesado, é máis que recomendable. Consiste en saltos no tempo, diso xa hai máis, pero estes están relacionados coa historia de España. Polo tanto, o equipo de "axentes" ten que ir a diferentes lugares e momentos da historia polas portas dos tenebrosos corredores do Ministerio, para "resolver" problemas que poden xurdir no pasado e que poderían cambiar o presente que agora todos coñecemos. Dende logo, hai que recoñecer que a idea é moi brillante.

Saúdos.

Go home

Onte fun ao Teatro Rosalía da Coruña a ver a obra de teatro "Go home", que xa leva algún tempo de xira por Galicia, seguramente máis dun ano. Xa actuaron na cidade algunha vez, pero non me foi posible vela, e esta vez non a deixei escapar. O teatro estaba case cheo, e houbo sesións en dous días consecutivos.

O autor da obra é José Luis Prieto Roca, que xa leva décadas ofrecendo obras moi interesantes, pero segue sen ser moi coñecido. A dirección estivo a cargo de Tito Asorey coa axuda de Melania Cruz. O elenco estaba formado polo veterano Josito Porto e por David Amor, que non o fixo nada mal, tendo en conta que el non destaca moito como actor de teatro senón como monologuista.

A historia trata do encontro de dúas persoas nun lugar estraño. Un turista perdido aparece de madrugada nunha casa afastada na que o recibe un anfitrión bastante hostil. Resulta que o anfitrión é un tipo que odia aos turistas e que xa viviu en varios lugares, como Combarro e Compostela, dos que di que tivo que fuxir pola invasión turística. Decidiu afastarse e irse a unha aldea illada para non ter que soportalos máis, e a pesar diso, aínda lle aparece algún despistado na súa mesma casa.

A relación é moi tirante, obviamente, e coa axuda dunha escopeta, maltrata e humilla ao turista que chegou alí. Incluso obrígalle a gravar un vídeo avisando de que deben irse todos os turistas de Galicia, xa que ten secuestrado ao seu visitante.

O final é bastante sorprendente, así que non o vou destripar, porque aínda poderíades vela nos vindeiros tempos. Déixase ver bastante ben.

Saúdos.

Lúas de outono 2025

Onte puidemos asistir a unha edición máis de "Lúas de outono", a gala de homenaxe a Manuel María que se celebra no Teatro Rosalía de Castro da Coruña todos os anos por estas datas, máis ou menos cando se produciu a súa morte, hai xa máis de 20 anos. Non van tantas edicións desta festa, que comezou a celebrarse varios anos máis tarde. Dende hai varios anos, tampouco pode asistir Saleta, a súa viúva, que morreu no 2022.

Cada ano dáselle unha temática cultural determinada. Unhas veces é música, outras audiovisual, teatro, maxia, cada ano unha cousa. Pero este ano tocou repetirse. O ano pasado fora música, coa actuación dos Carunchos, e este ano tamén foi música, pero estaba moi xustificado.

Aproveitando que o Día das Letras Galegas estivo dedicado ás cantareiras e pandereteiras, e aproveitando tamén que a obra de Manuel María bebeu moito da lírica popular, xuntaron ao acordeonista Fran Barcia e a Richi Casás, cantante, pandereteiro, saxofonista, e que tamén tocou o pandeiro nunha canción, para tocar unhas pezas.

Richi Casás é neto e afillado de dúas das cantareiras homenaxeadas no Día das Letras Galegas (que puideron ter sido moitas máis, pero o centraron en seis figuras), e contou historias sobre como cantaban na súa casa da Vila da Igrexa, en Cerceda, e como a musicóloga suíza Dorothé Schubarth veu a finais dos anos 70 e comezos dos 80 a gravalas á súa casa.

O que máis me gustou foi que unha das cancións que tocaron foi unha que me gusta moito, titulada "Sara Sariña", que eu coñecín da man do magnífico grupo ferrolán Os Cempés, canción da que vos poño un vídeo en directo.

Saúdos.

Poesía popular galega

Xa estou a piques de rematar a hercúlea tarefa de ler os 120 volumes da Biblioteca Galega 120, que a Voz de Galicia editou no ano 2002 (cando se cumprían 120 anos de vida do xornal). Estouno facendo ademais por orde de numeración dos volumes, e xa rematei hoxe o 118.

A verdade é que estes últimos non destacan demasiado, pero o esforzo hai que facelo igual. Este foi sobre poesía popular galega, e os dous que quedan son sobre refraneiro popular e sobre contos tradicionais.

Como é poesía popular, obviamente non hai un autor ou autora consignado, pero si alguén que compilou, e despois de moito buscar, pareceume ver o nome dun tal Domingo Blanco.

Dividiu as coplas (case sempre cuartetos) en tres épocas:

- Textos do século XVIII

- Textos do século XIX ata 1865

- Textos do século XIX de 1865 a 1880

Moitos dos textos soábanme de coplas populares que cantan moitos grupos tradicionais ou de folk, e outros dos poetas do Rexurdimento, como Rosalía de Castro.

Saúdos.

Caso aberto (Cold Case)

Cheguei á conclusión de que tamén vou falar nesta sección de series de televisión que, pola súa extensión e que non seguen unha secuencia determinada (ou sexa, que os capítulos son normalmente auto-conclusivos e poden verse independentemente), non teña rematado de ver. É o caso desta, que dende hai anos é unha das máis agradables de ver da televisión, na miña opinión.

Por se non a coñecedes ou lembrades (sería raro que non vos cruzárades algunha vez con algún capítulo nalgún canal da TDT), o singular desta serie é que investigan casos de asasinatos cunha certa antigüidade (van dende uns meses ata varias décadas) que quedaron sen resolver (por iso están "abertos" ou "fríos"). Iso obriga a dobrar a moitos dos personaxes (os que seguen vivos), para representalos no presente e no pasado. Cando a distancia temporal é pouca pode simularse con maquillaxes, peiteados e todo iso, pero cando é maior (dos que eu vin, había algúns episodios ambientados había 50 ou 60 anos) é obrigatorio usar un segundo conxunto de actores e actrices, obviamente moi maiores. E a iso ía, que os actores e actrices maiores normalmente son moi bos, mellores que a xente nova, pola experiencia acumulada. Tamén vin que esta serie levou ou estivo nominada a algúns premios  de vestiario e deseño de produción.

A serie foi creada por Meredith Stiehm, unha importante guionista estadounidense. Iso e o feito de que a actriz principal faga o papel da única muller do departamento de homicidios da policía de Philadelphia fai que a serie teña unha sensibilidade moi superior á media. O produtor foi Jerry Bruckheimer, que tamén produciu series como CSI. O elenco estaba formado por Kathryn Morris, Danny Pino, John Finn, Jeremy Ratchford, Thom Barry e Tracie Thoms. Estiven vendo en Amazon Prime episodios de todas as tempadas, e chamoume a atención que ese equipo de actores e actrices se mantivo todo o tempo. Só houbo dous ou tres integrantes que estiveron pouco tempo, pero despois marcharon, pero estes seis estiveron todo o tempo, e coido que non é moi habitual nas series longas (por cansancio dos actores e actrices, supoño).

A serie tivo un total de 156 episodios en 7 tempadas. A máis curta foi de 18 episodios e a máis longa foi de 24. De cando en vez facían algún episodio dobre, sobre todo para rematar algunhas tempadas. Curioso era o protocolo de comezo e final dos capítulos, no arquivo da comisaría. Comezaban véndose algunhas imaxes antigas da situación, e a continuación, algún dos participantes aparecía morto. A continuación veíanse imaxes actuais nas que aparecía algunha proba ou personaxe que achegaba un novo indicio que permitía reabrir o caso. Baixaban ao arquivo a buscar información e sacaban a consabida caixa cúbica branca co nome da persoa morta e a data. E comezaban a investigar. Obviamente, sempre conseguían pechar os casos, e facíano gardando a caixa de novo, pero esta vez xa poñía que o caso estaba "pechado". Acabo de ver que en plataformas variadas de streaming onde se viu a serie, a nota media é dun 7,6 en todas, o cal corrobora o apoio por parte do público a esta serie.

Déixovos un vídeo de Youtube no que se ve o primeiro capítulo da serie. Aí pode verse por que razón a detective Lilly Rush comezou a investigar este tipo de casos, porque inicialmente non era así.

Saúdos.

Capercaillie

Hai unhas semanas veu de visita á Coruña, unha vez máis, o magnífico grupo escocés Capercaillie, un dos mellores da historia da música folk. Lembro que hai uns 6-8 anos tocaron no Teatro Rosalía (esta vez foi no Teatro Colón), e supoño que debín velos algunha vez máis nas décadas anteriores, pero debeu ser en festivais folk, non en teatros da miña cidade. Non hai moito que dicir, son un valor moi seguro e nunca decepcionan.

Para os que non os coñezan, a formación convencional do grupo son oito persoas. Imos comezar coa parte de atrás do escenario, que non destaca tanto. Na batería, se non entendín mal, volvía estar James Mackinstosh, que foi batería do grupo en varias etapas, e semella acompañalos de novo. No baixo, podería ser Ewen Vernal, pero non podería aseguralo. E na percusión estaba unha muller, que xuraría que tiña un apelido islandés cando a presentaron, pero non o entendín demasiado ben. Estiven mirando na web e na Wikipedia, e en ningures consta unha muller islandesa (nin de ningún outro país) que toque a percusión para eles, así que non podo dicir moito máis.

A liña dianteira é case inbatible: Karen Matheson na voz; Donald Shaw no acordeón e teclados; Manus Lunny coa guitarra e o bouzouki; Charlie McKerron con violín; e Michael McGoldrick nas frautas e gaita irlandesa. Un "all star" da música folk escocesa. Agás o último, que chegou no ano 97, todos os demais comezaron no grupo a mediados dos 80 ou incorporáronse nesa década. Así que esta liña dianteira, de indubidable calidade, levan entre 30 e 40 anos tocando xuntos. Iso explica moitas cousas.

Saúdos.

Romería de Santa Margarita 2025

Este ano só puiden asistir á última xornada de concertos da Romería de Santa Margarita 2025, a que tiña lugar na tarde e noite do domingo 31 de agosto, para poñer colofón a un verán moi ben aproveitado. A xornada do venres tivo que ser suspendida pola chuvia (case toda Galicia estaba igual, seino porque fixemos un bo traxecto aquela noite volvendo da Mariña Oriental).

Os tres grupos que puidemos ver foron os seguintes:

- Os Melidaos, grupo tradicional galego do que vimos as últimas pezas

- Rura, grupo escocés de folk que gustou bastante

- El Nido, grupo burgalés que sorprendeu bastante, do que nunca oíra falar

Aí van uns vídeos deses grupos. Saúdos.