Como xa teño dito aquí, o ballet e a danza non me din nada ou case nada, pero como a miña curiosidade intelectual é case infinita, non descarto que algún día vaia a algunha obra deses xéneros para, polo menos, presumir de que vivín a experiencia.
Ao ballet xa fun o ano pasado a ver "O crebanoces" e, como era previsible, non me dixo nada. Só me quedei coa copla de saber que o crebanoces é un xoguete típico de centro Europa e que a trama tiña algo que ver con iso.
Coa danza teño o mesmo recelo, pero é certo que nos últimos tempos hai varias compañías de danza galegas con bastante éxito, e que ás dúas as entrevistamos nun dos programas de radio que teño, e quedoume certo interese en ver algunha das súas obras, a ver se me dicían algo.
A máis lonxeva desas compañías é Nova Galega de Danza, que hai unhas semanas fixo unha moi interesante antoloxía no Teatro Colón. Nunha fin de semana de venres, sábado e domingo representaron tres obras do seu repertorio: "Leira", "Berro" e "Dique".
Eu conseguín unha entrada para o último deses espectáculos (os convites gratuitos esgotáronse axiña). Pois si vin a obra, pero seguiu sen dicirme moito. Curiosos movementos, coreografías, unha estética moi interesante, pero eu sigo sen conectar, estas cousas non me chegan.
No coloquio posterior, Xaime Pablo Díaz, o fundador de compañía, que é ferrolano, comentou que a obra falaba da historia dunha serie de mulleres que no século XIX traballaron moi duro, cargando pedra, para construír o famoso Dique da Campá do Arsenal de Ferrol. Parece que conseguiron estrear alí a peza, non debeu ser doado convencer aos militares. Pero vaia, na obra, polo menos a min, resultoume absolutamente imposible deducir que a historia que se contaba era esa. Está claro que me faltan moitos mecanismos neste xénero.
Unha das novelas máis destacadas e famosas da literatura en español é "La Regenta", do autor Leopoldo Alas "Clarín", ambientada na súa Vetusta (Oviedo) natal. Eu tiven a sorte de poder lela na mesma cidade durante unha Semana Santa xa hai uns cantos anos. Aparte diso, creo lembrar que tamén vin a serie que fixo RTVE hai anos, protagonizada por Aitana Sánchez-Gijón e Carmelo Gómez (está en RTVE Play, ao mellor repito un ano destes).
Pero non me soaba ter asistido nunca á versión teatral desta célebre obra. Así que aproveitei a visita a provincias desta produción do Teatro Fernán Gómez, o Centro Cultural da Villa e Secuencia 3, aparte da colaboración de varias compañías máis.
Todos os actores e actrices fano moi ben e resultan moi convincentes. Só mencionarei os principais: Ana Ruiz como Ana Ozores, Alex Gadea como Don Fermín, Joaquín Notario como Victor Quintanar e Jacobo Dicenta como Álvaro Mesía.
Por se non coñecedes a historia, unha beata (ou algo así) de Vetusta chamada Ana Ozores debátese entre o amor e/ou o cariño a Víctor Quintanar (o seu vello marido), Álvaro Mesía (o gigoló da vila) e Don Fermín de Pas (o seu confesor de Catedral, que tampouco parece moi de fiar). Hai uns cantos personaxes secundarios que tamén lle dan moito xogo á historia.
Deume tempo a retomar a lectura, basicamente porque esta novela curta lese nun par horas sen problema. Xa é o volume 113 da Biblioteca Galega 120 que a Voz de Galicia sacou no ano 2002 para conmemorar os 120 anos de historia do xornal. Ou sexa, que só quedan sete. Se vai todo ben, antes do verán podería estar rematada a lectura desta magna obra.
"Unha presa de terra" foi escrita por Marilar Aleixandre no ano 2001. Foi a primeira novela que levou o premio da Voz de Galicia da novela por entregas. Publícase todos os anos no xornal nos 31 días do mes de agosto. Polo tanto, teñen que ter 31 capítulos, non moi longos, e sempre levan ilustracións. Cando se converten en libro (sempre o fan), da lugar a unha novela curta que se le nun par de horas, como esta. Esta autora principalmente escribiu novelas para público infantil e xuvenil, aínda que esta é para todos os públicos.
Sempre me chamou a atención ese título, e teño que recoñecer que tiña ganas de lela para saber a razón desa elección, pero está plenamente xustificada. Unha muller morre asasinada e aparece no ascensor do seu edificio e o único indicio "estraño" no feito é que ten algo de terra na zona da ferida do cráneo que lle causou a morte. E a terra é da zona de Mondoñedo. Vaise coñecendo a familiares e coñecidos da vítima que van dando datos (non moitos) da súa vida, e a principal voz narrativa é a de Ana Candeán, unha detective privada, que nunca investigou un asasinato, e que foi contratada pola irmá da vítima.
Últimamente estame dando por ver películas antigas que están dispoñibles en Internet, tamén do cine mudo. Por exemplo, a esta tíñalle ganas dende hai algún tempo, porque me parecía bastante intrigante o personaxe e a historia. Acabo de saber que a novela de Gaston Leroux na que está baseada está película é de 1910, ou sexa, que foi escrita só 15 anos antes de que se fixera esta versión cinematográfica. De feito, fíxose unha versión xa en 1916, pero semella que está perdida. Polo visto, esta historia tivo moito éxito na época, e a cara do actor protagonista maquillado para a ocasión causou moitos pesadelos por aqueles anos.
"A pantasma da Ópera" foi dirixida en 1925 por Rupert Julian, unha persoa da que eu non oíra falar antes, e que, como lle pasou a outros, non puido dar o salto ao cine sonoro. Os dous actores principais do elenco son Lon Chaney (coñecido como o "home das mil caras", moi aprezado na época pola súa capacidade para maquillarse e cambiar totalmente a súa apariencia) e Mary Philbin. Tamén ten bastante protagonismo Norman Kerry, que é a parella dela na historia.
A historia é curiosa. Polo que din na película (tamén na novela, e parece haber algo de certo), a Ópera de París (tamén coñecida como Ópera Garnier, polo nome do seu arquitecto) é un monumental edificio con moitos sotos, nos que incluso hai sitio para lagos subterráneos (na realidade, xa non existen, pero existiron). E nel vive un estraño personaxe chamado Erik, coñecido como "A pantasma da Ópera", e alí non sucede nada que el non desexe. Incluso ten un palco reservado para el.
Pois resulta que este Erik namorou dunha cantante de ópera chamada Christine Daaé, e está empeñada en convertela nunha diva. E para iso ameaza, con éxito, á súa principal rival, unha tal Carlotta, que apuntaba maneiras pero que non vai poder triunfar nese teatro. Por se non chegara con isto, Christine ten un amante que é o Vizconde Raoul de Chagny, que sabe a historia de Erik e Christina, pero intenta fuxir coa súa amada, desbaratando os plans de Erik.
Nun determinado intre, Erik rapta a Christina, que tiña un amor platónico por el, sen saber moi ben quen era "esa voz" que se dirixía a el no teatro. Descubre que leva unha máscara, e nun determinado momento, consegue quitarlle a máscara e descubrir a cara deforma e esperpéntica de Erik, e o seu amor platónico por el desaparece. Pola súa banda, o vizconde e outros personaxes conseguen entrar nos intrincados sotos do edificio (onde estaba a resgardade guarida de Erik), liberan a Christina e apresan a Erik.
Na película, que só dura hora e media, apenas se menciona nada, pero parece que na novela (na que non hai tantas limitacións de espazo) fálase moito máis da historia de Erik antes de chegar a París, xa que incluso estivo traballando para o sha de Persia. Ten boa pinta a historia.
Decidín inaugurar o ano natural no CGAI, xa que seguramente non poderei pasarme en moito tempo. Comezaban con esta película, da que oíra falar algo hai uns anos, porque a historia é bastante curiosa. Dende logo, é orixinal, non se pode negar, pero pareceume algo pretenciosa por momentos, e creo que se lles fixo algo longa.
"Toni Erdmann" foi dirixida por Maren Ade no ano 2016. É unha produción xermano-austríaca, así que non me soaba nin o máis mínimo ningún dos actores, aínda que a actriz principal debe estar facéndose algo famosa, porque lle dedicaron un ciclo no CGAI, por exemplo por "Anatomía dunha caída"). Os dous actores principais son Sandra Hüller e Peter Simonischek. O resto de secundarios están moi ben pero seguramente non transcenderán.
Ines é unha executiva alemá que está traballando nas oficinas dunha potente empresa alemá en Bucarest. Iso parece indicar que todo lle vai moi ben. De feito, a súa familia pouco sabe da súa vida, e o único que saben é que vén moi pouco de visita, e cando vén, está case sempre ao teléfono.
Por esa razón, o seu pai, que é un tipo moi bromista, e aparentemente moi desocupado, vai de visita a Bucarest, aparentemente sen avisar. Vai ser unha fin de semana, e mal que ben, a filla vai sorteando a situación, xa que xustamente neses días ten unha presentación moi importante para o seu desenrolo profesional, e ademais ten que facer vida social nas altas esferas para ir gañándose a confianza dos seus xefes.
A crise pasa, aparentemente, cando o pai se despide para volver á casa. Pero para a sorpresa da filla, o pai disfrázase e invéntase un personaxe chamado Toni Erdmann, que ten estraños contactos, é moi excéntrico, do que se ri todo o mundo, pero que tamén ten moita capacidade para socializar.
E como a película é razonablemente reciente e merece un visionado, non vou contar nada máis. Diremos que é algo ou bastante disparatada, e que pasan unhas cantas cousas bastante singulares. Pero xa digo, se cadra se lles foi algo de lonxitude.
Sigo pagando as miñas débedas cinematográficas dos moitos anos nos que pasei bastante do cine e non vin as películas máis célebres da época. Así que ata onte non puiden ver completa esta película. Pareceume bastante previsible e algo ñoña, pero ás veces os éxitos teñen algo diso.
"Karate Kid" foi dirixida por John Avildsen en 1984 (o seu outro éxito foi "Rocky", así que parece que lle gusta "repartir"). No elenco destacan Ralph Macchio, Noriyuki "Pat" Morita, Elisabeth Shue e William Zabka. Que eu saiba, Elisabeth Shue é a única que fixo algo de carreira exitosa, e tampouco demasiado, creo.
A historia é ben simple. Un adolescente de Nova Jersey múdase a California coa súa nai, por cambio de traballo. A nai está moi emocionada polo cambio, pero a el xa se lle ve que non lle ilusiona o máis mínimo. Nada máis chegar ao seu novo fogar, fai uns colegas, e na primeira noite na praia, xusto antes de comezar a escola, fíxase nunha rapaza que lle gusta moito, e parece que a ela non lle desagrada. O malo é que ela era xusto a ex-moza dun dos malotes do instituto. E aí xa ten o primeiro choque con el.
Cando chegan ao instituto, reprodúcese a mesma situación. A rapaza déixase querer e quere integralo, pero os malotes danlle malleiras unha e outra vez. De casualidade, descubre que o encargado do mantemento do edificio no que vive sabe karate e pode ensinarlle a defenderse das malleiras.
A cousa evoluciona regular e acaba desembocando en que van enfrontarse nun torneo de karate da zona para ver quen é máis forte. Ten dous meses para prepararse, e o seu mestre lévao á súa casa e mándalle facer labores moi cansinas e aparentemente pouco relacionadas co karate, como pintar o valado, encerar o piso, e cousas similares. Máis tarde descubre que estaba practicando para o combate final, no que, obviamente, gana.
Nestes días de vacacións navideñas, deume un "arrebato" e decidín ver (porque dispoñía de algo de tempo) a serie "Os gozos e as sombras", que está dispoñible en RTVE Play e parece que tamén en Youtube. Tiña 13 capítulos (cifra moi habitual naqueles tempos, porque botando un cada semana enchían un trimestre) de aproximadamente 1 hora. Gustoume bastante, pero é que as poucas series que facía Televisión Española naqueles 80 estaban normalmente moi ben feitos, e o elenco e os medios técnicos eran considerables.
A serie é de comezos dos 80 (emitírona na primavera do 82) e foi dirixida por Rafael Moreno Alba, nome que non me soa de nada. O elenco foi fantástico. Nos papeis principais están: Eusebio Poncela (Carlos Deza), Amparo Rivelles (Doña Mariana Sarmiento), Charo López (Clara Aldán), Carlos Larrañaga (Cayetano Salgado), Rosalía Dans (Rosario "A Galana") e Santiago Ramos (Juan Aldán). Nos secundarios tamén destacan moitos, pero poderíamos salientar a Manuel Galiana, Rafael Alonso, José María Caffarel, Eduardo Fajardo, Isabel Mestres, Tito García, María Casal e Fernando Sánchez Polack.
A historia estaba ambientada nunha vila imaxinaria da costa de Pontevedra, chamada Pueblanueva do Conde, na parte final da II República. Abrangue un par de anos, cando Carlos Deza, un dos personaxes principais, volve á vila despois de 18 anos fóra, e trastorna a vida da provinciana vila. Tanto nas relacións de poder, que estaban xa xirando debido á inminente chegada da guerra civil, como nas pasionais, xa que establece varias relacións con mulleres que eran moi desexadas na vila, e iso tamén lle converte no principal rival do cacique emerxente do lugar. Por certo, nesta vila imaxinaria estaba case sempre chovendo, e a cachón.
Gustaríame definir con certo detalle os colectivos ou familias que forman parte deste embrollo:
- Os Churruchaos: parece que tradicionalmente foron os que mandaron no lugar, pero están vidos a menos, e desaparecendo. Só queda Doña Mariana, que está encantada da volta de Carlos Deza, de cuxo pai semella que estivo algo namorada, pero son tía e sobriño. Carlos Deza é psicólogo ou psiquiatra, estudou en Viena, e volve para a vila, pero nunca queda moi claro por que, porque continuamente está amagando con marchar, sobre todo despois da morte de Doña Mariana. Agora só teñen a propiedade dos barcos dos mariñeiros que viven na vila, danlles perdas, pero mantéñenos para facerlle fronte ao cacique emerxente. Na parte final da serie pásanlle a propiedade dos barcos aos propios mariñeiros, para que se administren eles mesmos, pero parece que a operación tampouco sae demasiado ben. Nos últimos capítulos aparece unha familiar chamada Germaine, que se criou en París, e que Doña Mariana pretendía que se casase con Carlos Deza para restaurar a estirpe. Pero ela quere ser cantante de ópera e non está disposta a quedar na vila, e ademais non se entende con Carlos.
- Os Salgado: ou máis ben Cayetano Salgado, o novo cacique. É o propietario dos asteleiros, está acabando co sector pesqueiro da vila, e a súa intención é pechalo para que todo o mundo na vila traballe para el. É un despota, mala xente, e practica o costume feudal do dereito de pernada, toda muller solteira ou casada da vila ten que pasar pola súa cama, se el o desexa. O seu pai (se é que está vivo, que nunca aparece na serie) non pinta nada, e a súa nai é unha beata que só aparece ao final para meter un pouco de presión relixiosa que enrarece aínda máis o ambiente na parte final da historia.
- Os Aldán: Juanito Aldán é o último vértice do tríángulo formado por el, Carlos e Cayetano, que eran amigos canda nenos. Pero agora é o líder da CNT, e o gran inimigo de Cayetano, que defende aos mariñeiros. Na súa casa vive a súa nai, totalmente alcoholizada, a súa irmá Inés, unha beata que acaba fuxindo da aldea detrás dun cura ao que idolatraba, e Clara, a que fai a maior parte das labores da casa, con moi mala reputación na aldea pero seguramente dos personaxes máis nobres que hai na historia.
- A familia da "Galana": Rosario "A Galana" era a querida de Cayetano cando comeza a historia, pero parece que tampouco lle era moi fiel. En canto aparece Carlos Deza, que lle gusta moito máis, comeza unha relación con el, ata que Cayetano se farta, e dálle unha paliza, presumindo incluso. Despois Rosario casa cun veciño. A nai de Rosario estalle moi agradecida a Cayetano por escoller á suá filla como novia, e ao pouco tempo, o pai e os irmáns de Rosario comezan a traballar no asteleiro. Cando Rosario casa, na mesma noite de vodas bótaos a todos da súa casa.
- O Casino: Patético lugar no que as "forzas vivas" da vila, como o mestre, o boticario, o xuíz e outros parásitos van xogar a partida e comentar a actualidade da vila, sempre baseada en rumores e mala fe. Case todas as escenas máis tensas suceden alí ou no seu entorno inmediato.
- Outros: está Paquito o reloxeiro, o tolo da vila, que vivía nun galpón que lle cedera Cayetano no asteleiro, pero que acaba indo ao pazo de Carlos. Está frai Eugenio, un cura con dotes artísticas e bastante sensato que ten moi boa relación cos Churruchaos. Ademais, semella moi liberal para o mosteiro no que vive. E a taberna onde se reúnen os mariñeiros, onde suceden tamén algunhas escenas bastante tensas.
En definitiva, que está moi ben. Como presaxio do tempo que se achegaba (no último capítulo teñen lugar as eleccións de febreiro do 36), a traca final é Cayetano agredindo ao deputado electo, a Carlos, a Juanito e a Clara, todo no Casino ou no seu entorno inmediato.
A maxia non me desagrada, en absoluto, pero tampouco poño moito interese en ir a actuacións de magos ou magas. Pero si que collín certo hábito en ir a cada unha das edicións navideñas do Galicia Magic Fest, que o mago pontevedrés trae de xira pola súa terra todos os anos. Xa vai pola oitava edición.
O deseño do espectáculo é o habitual. Cada un dos convidados fai o seu truco estrela (algúns saen dúas veces, outros non), e no intermedio entre números, cando supoño que están preparando de novo o escenario, Pedro Volta sae para escenificar algún dos seus números. Non sabería dicir por que, pero este ano pareceume que o espectáculo era algo máis frouxo que noutras ocasións, pero en calquera caso, pasouse un rato moi agradable.
Os convidados deste ano foron:
- Un sueco chamado Hakan Berg, algo cómico, que facía números con paxaros (pero mecánicos, non de verdade) e cousas que el facía voar.
- O estadounidense Trigg Watson, que fai trucos de interacción con redes sociais nun móbil, sacando e metendo obxectos en vídeos que se están vendo en directo.
- Lea Kyle, unha francesa que practica o "quickchange", que consiste en cambiar de traxe a toda velocidade en poucos minutos.
- Anca e Luca son unha parella, ela rumana e el austríaco, na que ela é mentalista e el simplemente un "azafato". Ela, cos ollos tapados, vai adiviñando cousas que pensan ou escriben uns convidados que saen ao escenario.
- Por último, Hun Lee é un coreano que fai trucos con cartas e incluso mazos completos na súa caixa.
