Día das Letras Galegas 2025: Cantareiras e Pandereteiras

Con algo de retraso, publico un artigo sobre o Día das Letras Galegas deste ano 2025. Xa pasaron algo máis de dous meses da data, pero ata agora non tiven tempo para ler os tradicionais documentos que consulto todos os anos sobre este tema. Neste caso foron tres:

- Un suplemento da Voz de Galicia sobre o tema

- Un libro da Voz de Galicia sobre o tema, nesta ocasión escrito por Patricia Blanco. Levan xa máis de 20 anos publicando un volume por esta efeméride, xa vai unha colección algo xeitosa.

- Un suplemento de Nós Diario que sacaron para o 25 de xullo de 2024, no que se analiza toda a música que se fai en galego en todos os estilos, que é moita xa, e que tocaba transversalmente o tema da celebración.

Neste ano houbo unha certa polémica (non moita, tamén é certo) porque algúns autores consideran que, tendo moito mérito as persoas homenaxeadas, o Día das Letras Galegas non se crearon para premiar ese tipo de "obras", senón máis ben as literarias convencionais, que acaban plasmadas en papel, cando a literatura oral que deu lugar ás cantigas populares semellan doutro tipo. Por se alguén non se enterou, este ano as homenaxeadas foron as cantareiras (e tamén pandereteiras, porque os dous labores van unidos).

Parece que a principal impulsora da candidatura (xa estivera a piques de gañar nalgún dos anos anteriores) foi a académica Ana Boullón, lingüista especialista en toponimia e antroponimia. Como as bases do Día das Letras Galegas din que hai dedicarlle a festividade a persoas concretas que leven máis de dez anos mortas, tiveron que investigar e centrárono en sete persoas:

- Eva Castiñeira, de Muxía, cantou nalgún concerto de Milladoiro a comezos dos 80 coa súa irmá Engracia

- Adolfina e Rosa Casás Rama, de Vila da Igrexa, no concello de Cerceda, participaron moi activamente na gravación do famoso "Cancioneiro" de Dorothé Schubarth e Antón Santamarina

- As pandereteiras de Mens, que eran unhas cantas, en total seis. As homenaxeadas foron oficialmente Prudencia e Asunción Garrido Ameijenda, Manuela Lema Villar, e despois uniron a Teresa García Prieto, que formou parte do grupo só durante os anos 70, xa que morreu moi nova. Oficialmente non constaban as dúas que morreron hai menos de 10 anos: Adela Rey Torrado e María Teresa Lema Varela. Por haber, había incluso dous homes máis xoves que bailaban con elas, pero decidiuse que este ano as homenaxeadas ían ser só cantareiras mulleres.

Saúdos.