Onte, para rematar este ano 2024, tiven a sorte de poder asistir a un concerto ofrecido polo Quinteto Hindemith, grupo de cámara formado por cinco novos músicos galegos. Estaba Noreia Hermida á frauta, Aurora Berná no oboe, Diego Regueiro na trompa, Jorge Aldao no clarinete e Sara Tenreiro no fagot.
Era un dos primeiros concertos organizados pola nova asociación MuXoGal, que pretende promocionar o traballo dos grupos de cámara formados por novos músicos galegos, que en moitos casos estudaron ou aínda estudan no estranxeiro. E unha das maiores promotoras da mesma foi alumna miña, e moi boa, por certo.
Tocaron dúas pezas no seu concerto, como é habitual neste tipo de eventos. A primeira foi o quinteto de vento opus 43 de Carl Nielsen. Despois tocaron o quinteto de vento opus 24 de Paul Hindemith. Eu non entendo moito destas cousas, pero normalmente sempre me gustan, como foi o caso.
Sendo, como son, un gran amante da música celta, xa había moitos anos (se cadra máis de 20 anos) que non ía a un concerto de Carlos Núñez. Se non me equivoco, xa debía haber máis de 20 anos que non o veía nun concerto en directo. Pareceume percibir que nos últimos anos viña sempre por A Coruña no Nadal, e algunha vez fixen algún intento por ir (non moi intenso, é certo) pero sempre esgotábanse as entradas. Esta vez collina con certa antelación e xa non houbo maior problema, pero esgotounas de novo, ten moitos seguidores na cidade.
A súa banda en directo neste momento está formada polos seguintes integrantes:
- El mesmo tocando basicamente gaita (nuns poucos momentos, non demasiados) e sobre todo frautas (tiña un grande mostrario alí nunha mesa
- O seu irmán Xurxo tocando as percusións, abundantes e moi variadas
- Pancho Álvarez, o seu compañeiro de toda a vida, tocando guitarras e mandolinas (aínda que tamén é violinista, neste grupo non o necesitan para iso, van sobrados)
- María Sánchez, violinista catalá
- Itsaso Elizagoien, acordeonista navarra que toca a trikitixa
- Jon Pilatzke, violinista e bailarín canadiano
O espectáculo está ben, é movido, non se para un intre, pero non me agrada demasiado a súa dinámica (despois xa direi por que). Houbo varios detalles que me gustaron moito. O primeiro é que Carlos presentou á súa banda nada máis comezar, penso que é un detalle positivo que non se ve en moitas ocasións, e recoñezo que non me esperaba nun músico como el. O outro é simplemente un detalle, pero o caso é que non dixo en ningún momento que o concerto estaba rematando, nas últimas pezas a apoteose era tan grande, que estaba claro que o remate estaba cerca. De feito, na última peza, había unha banda de gaitas de Cambre completa tocando no escenario, e había como unhas 20 persoas do público que estaban bailando sobre o escenario (xa levaban un rato por aquela zona) e polos corredores. Polo tanto, cunhas 50 persoas no escenario no intre final, a ninguén lle estrañou que se despediran e marcharan. Hai que recoñecer que iso está moi ben pensado e funciona moi ben.
Pero agora van as cousas que non me gustan del, que non son poucas. Teño a sensación de que é unha persoa con moito ego e con moita ansia de protagonismo. Acabo de ver as portadas de todos os discos da súa discografía e practicamente en todas aparece el, dun xeito ou doutro. Por outra banda, gústalle moito tirar (eu case diría abusar) das colaboracións con outros músicos, sobre todo se son estrelas. Creo percibir que el vai saír gañador nun negocio no que el é o músico menos coñecido pero se xunta un ratiño para colaborar cun músico máis coñecido. Un dos moitos exemplos é o de Roger Hodgson, con quen co-escribiu unha canción, que tocaron no concerto.
Dame a sensación que nos seus discos e concertos hai unha porcentaxe en absoluto despreciable de pezas compostas por outros artistas ou tomadas de acervos tradicionais dos países celtas. E xa non digamos que neste concerto (e supoño que a partir de agora o fará en todas estas xiras navideñas que fai) tocou varias cancións que eran popurris de moi coñecidos villancicos españois que, obviamente, o público coreou encantado. Por ir rematando xa, que tampouco me quero facer moi pesado, chamoume a atención que presentou ao último dos seus músicos, Jon Pilatzke, como integrante dos Chieftains (aparte de que mencionou o nome dese grupo nunhas cantas ocasións, e algúns outros concertos para milleiros de persoas). Acabo de mirar na wikipedia a entrada en inglés dos Chieftains, e Carlos Núñez aparece como un máis dos feixes de colaboradores do grupo (que estivo na estrada durante case 60 anos), cando en Galicia dise que era o sétimo integrante do grupo. E por outra banda, Jon Pilatzke nunca foi considerado un integrante dese grupo, senón un dos varios (viña unha lista de 8 ou 10) músicos que os acompañaba nas xiras.
O volume 112 da Biblioteca Galega 120 da Voz de Galicia é a novela "Expediente Artieda" de Luís Rei Núñez. Como di o propio nome da colección, que a Voz de Galicia editou no ano 2002 para celebrar os seus 120 anos de vida, xa só me quedan oito números para rematar o titánico esforzo de ler esa colección enteira. Como a numeración é cronolóxica, pois estou chegando xa ao século XXI. Esta novela ganou o Premio Xerais no ano 2000.
Artieda fai referencia ao apelido dun home, enviado polo partido comunista (ou algo así), que vén á cidade da Coruña para vingar o asasinato de catro camaradas a finais dos anos 50, cando a loita dos guerrilleiros estaba chegando á súa fin. Cando chega, fai unhas estrañas amizades no enrarecido ambiente da cidade, e crúzase a posibilidade de matar ao Caudillo nunha visita protocolaria que vai realizar ao hospital de Oza para inaugurar uns novos e modernos aparatos. Na novela cóntase a vida de moitas das persoas que xiran ao redor desta historia.
Un Nadal máis botaron esta fermosa película no espazo de cine clásico da 2. Había moitos anos que non a veía, e como me soaba que o guión é fantástico (como así é), disfrutamos dela unha vez máis. Creía lembrar que a escena do intento de suicidio era ao comezo, e despois viña o gran flashback que o explicaba, pero non, é ao revés. Tamén me chamou a atención que, na parte final, na que se insinúa como sería o pobo se George Bailey non tivera vivido, a súa muller sería unha solteirona e bibliotecaria, dando exemplo do prestixio social desa nobre profesión. Por certo, o título orixinal era "É unha vida marabillosa".
"Que fermoso é vivir" foi dirixida por Frank Capra en 1946. O principal do elenco (hai moitos secundarios) está formado por James Stewart, Donna Reed, Lionel Barrymore, Thomas Mitchell e Henry Travers. Polo visto, foi un fracaso comercial, polo menos ao comezo, pero foi ganando moito prestixio co paso dos anos. Estivo nominado a varios Oscars, pero só ganou un por cuestións técnicas.
A película conta a vida de George Bailey. Un rapaz e home exemplar, que ten aspiracións, e que ten plans para abandonar a súa vila de Bedford Falls, pero que, unha vez tras outra, ten que descartar para seguir na vila participando ou levando a modesta empresa que fundara o seu pai, que non é moi potente pero é esencial para a comunidade (concepto ao que nos Estados Unidos prestan moita atención, aínda que despois son moi individualistas). Pero son a única competencia para o banqueiro Potter, despiadado e déspota, que pretende facerse con toda a vila.
Vense escenas ambientadas na súa infancia e adolescencia, nas que lle pasan cousas que despois serán esenciais na súa vida. Nun determinado momento, por un despiste do seu tío, perden un sobre con moitos cartos que provoca a ruina da empresa, e iso sucede na noite de Nadal. Totalmente desesperado, pensa en suicidarse tirándose dunha ponte ao río, pero nese momento entra en xogo Clarence, o seu anxo da garda, un anxo de segunda clase que estaba agardando por unha misión como esta para gañar as súas ás. Amósalle como sería a vila se el non tivera nacido, e aí decátase que era esencial na vila da vida, e volve á casa, onde descubre que os habitantes fixeran unha grande colecta que cubría sobradamente a pérdida do sobre cos cartos.
Hai poucos días, no espazo de cine clásico da 2 botaban esta película. Non o podo asegurar, pero supoño que a vin hai moitos anos, por ser unha mítica película do oeste estadounidense, pero non lembraba nada. Nada máis comezar, xa vin que era unha mitificación do xeral George Amstrong Custer.
"Morreron coas botas postas" foi dirixida por Raoul Walsh en 1941, e os papeis principais foron para Errol Flynn e Olivia de Havilland, que tiñan moi boa química na pantalla pero, polo visto, moi mala na vida real. Teño a sensación de que quedei durmido durante parte da película, máis ben cara o final, pero creo que non vou facer o esforzo de vela de novo.
Basicamente conta a vida e milagres do xeral Custer. Chegou a West Point de forma moi estraña e conseguiu algún título militar, pero sendo dos peores na academia militar, porque era moi bo en actividades físicas pero moi mediocre nos outros estudios.
Intentou avanzar na carreira militar pero non tiña moito prestixio, sobre todo nos despachos oficiais, pero por algunhas casualidades e erros administrativos conseguiu algúns destinos nos que ganou moito prestixio, sobre todo no campo de batalla, no que era moi bravo e motivador.
Mandárono a algún sitio moi perigoso, rodeado de indios que estaban bastante cabreados e que se estaban aliando, baixo o mando de Cabalo Loco e Touro Sentado. Finalmente, faleceu na famosa batalla de Little BigHorn, na que a superioridade numérica dos indios era abrumadora. Pero como nos se arrugaron nin intentaron fuxir, dise que "morreron coas botas postas".
Xa había algún tempo que non ía ao teatro. E a esta obra tíñalle bastantes ganas, xa leva algún tempo de xira e estaba agardando a que pasara por Coruña. A sinopse inicial soa a algo surrealista, e podía irselles das mans, pero vaia, ao final acaba resultando máis interesante do previsto inicialmente.
"Entrega en man" é unha adaptación de Cándido Pazó da obra orixinal do dramaturgo irlandés Martin McDonagh, do que o teatro galego xa aproveitou moito a súa obra. No elenco están Evaristo Calvo, María Roja, Diogo Sales e Santi Romay.
A trama é bastante singular. Un tipo anda polos Estados Unidos ofrecendo unha recompensa para recuperar a man que lle cortaron de forma arbitraria cando tiña 16 anos, e diso xa pasaron 27. Obviamente, a posibilidade de atopala é moi baixa, pero hai xente sen escrúpulos que pretende aproveitarse da súa obsesión, como unha parella de delincuentes de baixa estofa, que rouban unha man dun museo e din que é a súa, pero parece bastante imposible, xa que esa man é aparentemente negra, e el é branco (e bastante racista, por certo).
O seu encontro prodúcese nun hotel moi cutre, e o recepcionista tamén é algo delincuente, e métese no medio da estraña relación puntual que se produce alí, e de todo iso non pode saír nada bo. Non vou desvelar o final, pero hai que recoñecer que o final é un pouco sorprendente.
Hai xa uns 5 ou 6 anos lin unha noveliña con este título, que me parece unhas das mellores obras literarias que lin nas últimas décadas. Non ten moitas pretensións, pero conta unha historia ben bonita e curiosa. Foi escrita pola escritora estadounidense Mary Ann Shaffer e a súa sobriña Annie Barrows. Xa non a lembro completa, pero teño a sensación de que a película é tremendamente fiel á obra literaria. Como curiosidade, pero importante no meu caso, direi que tanto a novela como a película as vin en galego. Resulta que esta película foi a primeira que vin en AGalega, a nova plataforma de contidos da CRTVG.
A película foi dirixida en 2018 por Mike Newell. O reparto está encabezado por Lily James, pero está moi ben acompañada polos secundarios Michiel Huisman, Glen Powell, Jessica Brown Findlay, Matthew Goode, Tom Courtenay e Penelope Wilton.
A historia é algo retorcida pero moi atractiva. Unha exitosa novelista londinense está buscando ideas para o seu seguinte libro xusto despois da II Guerra Mundial, pero non dá con ningunha interesante. Ata que recibe unha estraña carta dun descoñecido que lle escribe dende a Illa de Guernsey (unha das "illas do Canal da Mancha", que pertencen ao Reino Unido pero están pegadas á costa francesa). Nela dille que descubriu o seu enderezo nun libro de segunda man que atopou nun mercadiño, e que escribe en nome dun modesto club de lectura que teñen na illa dende a ocupación nazi da mesma.
Ela amósase totalmente intrigada pola sucesión de coincidencias, e decide ir visitalos para coñecelos. Fica absolutamente engaiolada coa fermosura da illa e co cariño dos integrantes do club de lectura, que o puxeron en marcha de forma totalmente casual durante a ocupación nazi, pero finalmente converteuse nunha das actividades que máis felices lles facía.
Tamén lle intriga a historia da fundadora do club, Elizabeth McKenna, que xa non está na illa, pero da que ninguén quere falarlle claramente, cando por alí anda a súa filla pequena, que lle chama "papá" a homes que claramente non o son. E vai descubrindo que naqueles anos pasaron cousas moi curiosas na illa.
Xa dixen aquí moitas veces que o cine italiano non me atrae demasiado. Somos case veciños pero recoñezo que non me caen demasiado ben nin me gusta demasiado a súa forma de contar historias. A última película italiana que vin, creo, foi "Matrimonio á italiana", e reforzou esa idea. No espazo de cine clásico da 2 botaban "Divorcio á italiana", e non estaba moi animado, pero xa debía eu estar bastante canso e con ansia de descansar, e deille unha oportunidade, e gustoume máis do esperado.
"Divorcio á italiana" foi dirixida por Pietro Germi en 1961, e o papel principalísimo foi para Marcello Mastroianni. Tamén destacan moito os de Daniela Rocca (muller), Stefania Sandrelli (curmá e amante, que debutaba no cine cuns 15 anos, como o personaxe que representaba) e Leopoldo Trieste (amante da muller).
Ferdinando é un nobre siciliano vido a menos que ten unha muller non moi guapa pero moi devota, pero el está namorado dunha curmá súa adolescente, que vive noutra parte do seu destartalado palacio, no que viven varias polas da mesma familia. Un día descubre que á súa amante tamén comparte os seus sentimentos, e comeza a cavilar como conseguir acabar con ela, tendo en conta que en Italia aínda non estaba recoñecido o divorcio, só a nulidade matrimonial cando se daban certos feitos graves.
Comeza a buscar posibles candidatos a amantes, e atopa a un sobriño do párroco, que hai moitos anos foi pretendente da súa esposa. Ela mantense firme, pero finalmente acaba cedendo á paixón. El está casado e ten tres fillos pero tamén ten moitas experiencias extramatrimoniais e acaba caendo tamén.
Descubre cando vai ser o seu seguinte encontro para matar á súa muller e o amante, pero resulta que xa se adiantou a esposa do amante, que o matou, e el vese obrigado a matar á súa muller. A pena que lle impoñen non é moi longa, e á saída, xa está a súa amorosa amante esperándoo na casa. Ferdinando pensa que nese momento comeza a vida de verdade, o que el non sabe é que a súa curmá pode abrazarse a el e simultaneamente facerlle arrumacos co pé ao piloto da barca na que escapan.
Por fin puiden ver esta mítica película, que nalgunha desas listas das "mellores películas da historia", con certa frecuencia está nas primeiras posicións. Vin esta película unha noite na miña casa (pódese ver completa en Youtube, como veredes máis abaixo), e esa mesma tarde fun a unha charla que daba Martin Pawley na Agrupación Cultural Alexandre Bóveda sobre Murnau, o seu director, que me pareceu moi interesante. Como curiosidade, diremos que este tipo morreu nun accidente de coche, cando tiña pouco máis de 40 anos, cando uns anos antes, sendo piloto da aviación alemá na I Guerra Mundial, sufriu oito accidentes aéreos, aos que sobreviviu.
"Amencer" foi dirixida en 1927 por Friedrich Wilhelm Murnau. Foi a súa primeira película rodada en estudos estadounidenses, cun sistema de son que estaba dando o salto do cine mudo ao sonoro, xa que tiña banda e efectos sonoros. Os dous papeis principais foron para dúas estrelas do momento, George O'Brien e Janet Gaynor. Tamén poderíamos salientar a Margaret Livingston, que fai o papel da amante, esencial na trama. O título orixinal (traducido) foi "Amencer: a canción de dous humanos". Levou tres Oscars, pero o máis importante é que un deles é dunha categoría que só se entregou nesa ocasión: Óscar á Produción Única e Artística. Polo visto, está considerada un fito da historia do cine por esa influencia que tivo nas décadas posteriores (e que eu agora non sei apreciar).
A historia é ben simple: a unha aldea rural chega unha sofisticada muller da cidade, e un dos granxeiros da aldea, que tiña unha vida feliz coa súa muller e fillo, fica totalmente prendado desa nova muller, e comezan unha relación. Todo o mundo o ve e quedan moi tristes pola evolución do home e da súa familia, que vai cada vez a peor.
Nun dos seus encontros, a muller da cidade insinúalle que mate á súa muller un día que saian de paseo na súa barca. Poden simular un naufraxio, e el debe levar escondidos na barca uns xuncos que corte previamente, para poder salvarse despois do "accidente" no que morrería a súa muller. E así poderían fugarse xuntos á cidade.
O home comeza o plan, pero cando está a piques de levalo a cabo, a muller decátase do que vai pasar, e el arrepíntese inmediatamente, e non sucede nada. Coa muller aterrorizada, lévaa a outra beira do lago no que estaban paseando, e a muller escapa correndo en canto o pé na terra. Súbese a un tranvía e vai para a cidade, onde cre estar a salvo.
El vai detrás dela, e de feito xa vai con ela no tranvía desculpándose e intentando que o perdoe. Chegan á cidade e pásanlles moitas cousas positivas que fan que reconstrúan a súa relación: renovan os votos matrimoniais, van xuntos ao barbeiro, van ao parque de atraccións, etc.
Cando volven pola noite na barca cruzando o lago, desátase unha treboada e, esta vez si, acaban naufragando, pero esta vez sen querer. Os xuntos escondidos que ían ser para salvar ao marido son usados neste caso para todo o contrario, salvar á muller. Ao final, o marido consegue chegar á beira pero a muller desaparece, e a dan por morta, pero finalmente, un dos pescadores da aldea, que coñece ben as mareas, sae na súa barca a un recuncho no que atopa á muller, inconsciente pero aínda viva.
Non hai moito que dicir. Un ano máis, a finais de novembro e comezos de decembro, nunha fin de semana, celebrouse unha edición máis de Culturgal, a feira da cultura galega, cita ineludible anual para este que vos escribe.
Un ano máis, despraceime ata o Recinto Feiral do Pazo da Cultura de Pontevedra para ver as novidades que nos ofrecían os opositores nesta ocasión. Uns anos está mellor, outros peor, uns anos hai máis novidades, outros anos hai menos, pero sempre gozamos coas novidades.
Hai xa unhas cantas semanas botaron no espazo de cine clásico da 2 esta película, que non me constaba ter visto, a pesar de ser un dos moitos éxitos de Hitchcock. Está baseado nunha novela na que, se non me engano, o marido acaba matando á muller (porque a novela trata do estudio desa situación), pero en cine non puideron permitirse que un galán como Cary Grant rematara dese xeito (aínda que o seu personaxe o insinúa coa súa actitude, como xa di o propio título).
"Sospeita" foi dirixida en 1941 por Alfred Hitchcock. Os papeis principais foron para Cary Grant e Joan Fontaine (a irmá de Olivia de Havilland á que non podía soportar). En papeis secundarios temos a Cedric Hardwicke ou Nigel Bruce (o famoso Doutor Watson das películas de Sherlock Holmes daqueles anos).
Unha aburrida solteirona coñece de casualidade nun tren a un atractivo vividor. En principio, non está moi atraída por el, pero ao ser consciente de que os seus pais e o seu entorno xa a dan por perdida para o matrimonio, decide dar un paso adiante, aínda que ten a sensación de que o seu futuro marido é un vago play-boy que non dá pao á auga.
E non se equivoca. Non traballa en nada, está sempre apostando, pedindo cartos que non paga, polo que ten débedas con moita xente. E os seus amigos, a quen a muller acaba coñecendo, son do mesmo tipo. Intenta traballar nunha inmobiliaria dun familiar, da que é despedido por un desfalco provocado pola súa adicción ao xogo, pero a muller non se entera ata moito despois, e de casualidade.
Despois intenta un estraño proxecto inmobiliario cun dos seus colegas, que ao final queda en nada. E o seu mellor amigo morre en París nun estraño accidente, e a súa muller sospeita (de aí o título da película) que o seu marido puido ter que ver algo na súa morte, para intentar conseguir algo de cartos. Do mesmo xeito, acaba enterándose que o seu marido está facendo consultas sobre o seguro de vida dela, polo cal tamén comeza a sospeitar que intenta matala a ela. O final resulta algo ambiguo e aberto.
Hai uns días celebrouse no Teatro Colón da Coruña un acto moi emotivo, que conmemoraba os 30 anos dende que uns rapaces galegos se conxuraban nunha aldea de Chantada para poñer en marcha un movemento chamado o Rock Bravú, que viña sendo algo así como punk-rock de base rural galega. Casualmente, ese movemento tivo moito que ver tamén co comezo dun programa infantil da TVG chamado o "Xabarín Club", no que alguén tivo a xenial idea de facer vídeos deses grupos galegos con letras ao xeito de karaoke, e que tiveron moito éxito. Estase intentando repetir ou recuperar aquelo, pero non semella doado, e moito menos coa deriva actual da TVG.
O evento comezou coa proxección do documental "Bravú XXX", producido por Nós Televisión, e conducido por Xurxo Souto, que foi a alma da festa, obviamente, tanto no documental como no concerto posterior. Aínda non atopei o vídeo en Youtube, aínda que dixeron que todos os seus contidos son de libre acceso alí, pero se cadra aínda non o subiron, porque teoricamente se estreou alí.
Despois veu un concerto da Banda Xangai, que é unha especie de mestura entre os Diplomáticos de Monte Alto e os Papaqueixos, con algunhas outras persoas de fóra da Coruña, principalmente na sección de ventos, bastante numerosa. Contaron con moitos convidados como Fran Amil, Sés, Richi dos Rastreros, Benxamín dos Impresentables, Xosé Manuel Pereiro, etc.
O outro día fun ao Teatro Rosalía de Castro da Coruña para ver unha obra á que lle tiña certas ganas. Estreouna o Centro Dramático Galego xa no 2021 en plena pandemia (vense imaxes de ensaios e representacións con mascarilla), cando o acceso a teatros estaba máis restrinxido. Non sei se por esa razón ou por outra, aínda non conseguira vela, non lembro se xa viñera á miña cidade. En calquera caso, parece que quedaron contentos co resultado e están facendo xira de novo para que poida vela toda a xente que non o fixo no seu momento.
A obra titúlase "Terceiro acto". Foi creada e dirixida por Andrea Jiménez e Noemí Rodríguez. En principio, semella que foi creada para reivindicar o papel dos actores e actrices veteráns, que en Galicia hai moitas e moi boas. Se non me engana a memoria, o elenco orixinal da obra estaba formado por Eduardo Rodríguez Cunha "Tatán", Roberto Leal, Fernando Morán, Mabel Rivera e e Belén Constenla. Na representación que vimos o outro día, só estaba Fernando e Belén. Os outros actores e actrices foron substituídos por César Cambeiro, César Goldi e María Costas.
A obra trata de algo así como que está previsto facer unha montaxe desa mesma obra, pero por algunha razón, o Centro Dramático Galego decide cancelar o proxecto no último momento para facer outro paralelo con actores, actrices e equipo de xente nova, que pode resultar máis atractivo para o público. Obviamente, os veteráns non aceptan de bo grao a decisión, e deciden pecharse na sede do Centro Dramático Galego para que o proxecto orixinal se retome.
A min agrádame iso de reivindicar o papel dos actores e actrices veteráns, sempre moi profesionais e efectivos, e non deixalo todo en mans de xente nova que aínda non ten un nivel de calidade ganado e adquirido (agás excepcións, claro). Pero a obra en si decepcionoume un pouco, non lle vin moita substancia.
Despois de bastante tempo sen ver o espazo de cine clásico da 2 dos luns pola noite, debido a que repoñían películas que proxectaran había pouco tempo, tocaba estrear unha para min descoñecida, titulada "Malas rúas", que me decepcionou bastante, pareceume bastante mediocre. É das primeiras películas de Scorsese e narra a vida no barrio de Little Italy en Nova Iork (aínda que parece que parte da rodaxe foi en Los Ángeles) entre mafiosillos de pouca monta que queren ascender na organización, pero que son moi trapalleiros. Seguro que hai moita a quen lle interesan esas historias, pero parece que a min non.
"Malas rúas" foi dirixida por Martin Scorsese en 1973, e no elenco destacaban Harvey Keitel e Robert De Niro, e como curiosidade, en papeis menores aparecen o propio Martin Scorsese e David Carradine.
Pois nada, o Charly este é un mafiosillo que quere medrar nese mundo, entre outros axudando e traballando para o seu tío Giovanni, que xa é un xefazo moito máis importante. Pero o seu principal problema é a axuda que lle presta ao seu colega, Johnny Boy, que se mete en líos continuamente e que ten continuas débedas que nunca paga. Por se non chegara con iso, Charly está liado con Teresa, curmá de Johnny, que ten epilepsia (aínda que raramente lle dán ataques, pero na parte final da película si ten un), e iso pode meterlle en problemas na organización.
Hai unhas semanas conseguín algo de tempo para ler, un dos meus placeres favoritos. A novela era algo longa, unhas 450 páxinas, pero tamén é certo que é de doada e rápida lectura, moitos diálogos e capítulos curtos, de 3-4 páxinas, así que non levou demasiado tempo.
A novela é "O home que matou a Antía Morgade", unha máis da autoría de Arantza Portabales, que está moi de moda (tamén en castelán), e da que xa lin tres obras, todas cortadas polo mesmo patrón. Sospeito que nunca vai ganar o Nobel de Literatura, pero entretén bastante.
Nesta ocasión a trama xira en torno a un grupo de seis persoas (catro homes e dúas mulleres) que se coñeceron hai máis de vinte anos nun piso de acollida en Santiago de Compostela, xa que as súas familias estaban desestruturadas. Realmente o grupo estaba formado por sete, xa que a sétima era a Antía Morgade do título, que tamén era a irmá dun dos outros, e que se suicidou naquel piso de acollida debido a algo que se vai desvelando na novela.
Os seis supervivintes xúntanse moito tempo despois en Compostela para cear, debido á volta dun deles a España, que é un famoso biólogo moi querido pola poboación, xa que foi unha das caras visibles da ciencia durante a pandemia. Esa cea ten lugar a noite do 24 de xullo, e durante os fotos artificiais, un deles aparece morto na mesa. Ninguén sabe quen foi, todo estaba a escuras na terraza para ver ben o espectáculo, e todos saben da noticia ao volver á mesa, onde está o morto.
Comeza un período de paranoia, e todos pretenden culpar a un antigo monitor que tiveran no piso de acollida, que algún tempo despois da morte de Antía Morgade fora culpado de abusos sexuais a moitas rapazas que pasaran por aquel piso. Ademais xúntase que un dos detectives investigadores foi compañeiro de clase de varios deles, así que a cousa se lía algo máis.
Non hai moito que dicir, entretén, non é unha marabilla pero déixase ler.
Hai pouco convidáronme a un concerto da xira "Ingrávida" de Mercedes Peón que tiña lugar no Ágora da Coruña. Aínda que me gusta moito a súa música, espertábame un certo receo por unha confusión da que só eu tiven a culpa. Estivera buscando música súa para unha entrevista que lle fixemos na radio hai un par de anos, e baixo o título de "Ingrávida" viñan unha serie de pezas tremendamente experimentais, instrumentais (iso non me preocupa en absoluto) e acompañando danza contemporánea (iso xa me preocupa algo máis) que eran difícilmente dixeribles, e pensei que o concerto consistiría nalgo como iso, e non o tiña eu demasiado claro.
Pero resulta que a xira "Ingrávida" de Mercedes Peón non se trata diso (por sorte, entereime a tempo) e fun ao concerto, que estivo fantástico. É como un "grandes éxitos" de toda a súa carreira en solitario, que xa dura máis de 20 anos, e rodéase dun fantástico elenco de artistas, músicas e cantoras que producen un espectáculo autenticamente apabullante.
Son 16 mulleres en escea:
- Mercedes Peón acompañada das súas compañeiras habituais agora, Ana Fernández e Mónica de Nut.
- Caamaño e Ameixeiras
- As cinco cantantes e pandereteiras de Raigañas
- As tres cantantes e pandereteiras de Xirifeiras (realmente creo que son catro, pero neste concerto só estaban tres)
- As dúas cantantes dun pequeno grupo, que me pareceu entender que se chamaban GaLíricas (nalgunhas webs chámanlles ConcertoTempo)
- A artista visual Laura Iturralde, que tamén estaba sobre o escenario producindo imaxes para a pantalla xigante do fondo.
Non sei se esta xira durará moito máis (non sei se escoitei que este do Ágora era o último concerto), pero se tedes a oportunidade, non o perdades.
Un ano máis, somos fieis á visita da espléndida compañía ourensá de teatro Sarabela, que raramente decepciona. Certo é que a obra desta vez non é a mellor que lles vin, pero tampouco a peor, porque non hai ninguén infalible.
Nesta ocasión representaron "O dragón de ouro" do autor alemán Roland Schimmelpfennig (totalmente contemporáneo, da mesma idade que os actores). Está ambientada nalgún lugar de Europa e todo xira en torno a un edificio que ten no seu baixo un restaurante asiático dese nome, e nos seus andares superiores viven diferentes persoas ás que lle pasan cousas de todo tipo.
Hai moitas tramas mesturadas, pero suponse que a principal é que un neno que traballa no restaurante asiático de forma ilegal-alegal, que non ten papeis de ningún tipo, ten unha dor de moas insoportable, pero baixo ningún concepto pode ir a un dentista, así que os outros compañeiros do restaurante "resolven" o problema polos seus medios.
Dende hai uns anos, a finais de setembro, celébrase a G-Night, na que investigadores galegos presentan os temas nos que están traballando. Faise en todas as cidades galegas (descoñezo se nalgunha vila máis) e normalmente a oferta de actividades divulgativas nesa tarde-noite é ben cumprida. O que nos sorprendeu este ano é que tamén se presentaban produtos das investigacións en Humanidades, que son moito menos comúns e coñecidas.
Neste caso, en Casa Hamlet fíxose unha lectura dramatizada do "Palinurus", escrito en 1445 por Maffeo Vegio. Un grupo da Universidade da Coruña está localizando todos os textos similares a este (do que agora falaremos) e traducíndoos a castelán, para que poidan ser disfrutados por todos os hispanofalantes.
Esta obra é unha especie de "spin-off" da Eneida, na que Palinuro, o timonel do barco que trouxo a Eneas da guerra de Troia á península agora coñecida como Italia, fala co barqueiro Caronte sobre todos os avatares da súa vida, e o barqueiro explícalle que, se cadra, a súa vida non tivo tantas calamidades como el pensa, e hai outras vidas que son moito máis sufridas que a súa.
A lectura correu a cargo de dous actores de Casa Hamlet, concretamente Daniel Otero e David Vilares, e a presentación da obra e do proxecto de tradución foi a cargo de Jorge Ledo, que explicou as características destas obras. Ben interesante.
Obviamente só cheguei á lectura deste libro porque forma parte da famosa colección Biblioteca Galega 120 da Voz de Galicia, que levo anos lendo dendo número 1 ata o 120, e este concretamente xa é o 111.
Domingo García Sabell, polo que din, era un médico moi culto e interesado en moitas áreas do saber, aparte dun tipo algo escuro en aspectos ideolóxicos (polo menos para min), pero un libro de filosofía ou antropoloxía sobre a morte, escrito por el, que era un eminente médico, podía ter algún punto de interese. Se cadra o ten, pero non fun quen de atopalo, e non vou facer máis intentos.
Un ano máis, no mes de setembro, celebrouse no Teatro Rosalía de Castro da Coruña unha edición máis das Lúas de Outono, a homenaxe nacional que se lle fai a Manuel María na cidade na que morreu hai 20 anos. Dende hai un par de anos tamén se homenaxea e menciona a Saleta, a súa compañeira de vida, xa falecida.
O programa nesta ocasión non foi moi complexo. Ao habitual recitado de poemas de Manuel María, nesta ocasión na voz de Eva Veiga, proseguiu a presentación do disco "Unha gorxa chea de paxaros", o último editado por Os Carunchos, nos que musican 13 poemas do autor.
Hai xa unhas semanas comezou a tempada teatral na Coruña. Este ano propúxenme, porque semella que o calendario mo vai permitir, polo menos en certa medida, ir algo máis a obras desta arte que tanto me encanta. Iso máis ou menos xa o consigo todos os anos, pero este ano ademais vou intentar ir tamén a obras que, en principio, non me atraian tanto, como podería ser esta da que vos escribo hoxe.
"Tan só a fin do mundo" é unha coprodución das compañías Teatro Kamikaze e Teatro Español. O elenco está formado por Irene Arcos, Yune Nogueiras, Raúl Prieto, María Pujalte, Eneko Sagardoy e Gilbert Jackson. Este último é un actor negro que non di nin unha soa frase, que aparece en moitos momentos da obra bailando ou movéndose polo escenario. Por un comentario que se escoita nalgún momento, parece que representaba á morte que se achegaba. O autor foi Jean-Luc Lagarce, que escribiu a obra en Berlín en 1990.
A obra resulta bastante rara e confusa. Un personaxe preséntase ante o público dicindo que sabe que vai morrer dentro dun ano, e que polo tanto, vai pasar pola casa familiar, por onde había tempo que non pasaba, para intentar despedirse (como punto de partida, non está mal, pero resulta un pouco raro ese vaticinio da morte, aínda que ten explicación, como veremos despois).
Alí atópase con catro familiares: a nai, os dous irmáns, e unha cuñada, a muller do seu irmán, á que aínda non coñecera en persoa. E non me estraña que levara tempo sen pasar por esa casa, porque vese que as relacións son moi tensas entre todos eles, practicamente en todas as combinacións posibles. E diso vai a obra, non me deixou gran pegada, non lembro cal era o final, pero creo que non era especialmente impactante.
No folleto que entregaban, pódese ler que pouco antes de escribir a obra, o autor recibiu a noticia de que contraera o virus do VIH. Unha vez lido iso, o resto xa cobra sentido, e explica, ao meu ver, esa certeza da cercana morte que a min me resultaba tan inexplicable.
Xa hai semanas que vin esta película, e apenas lembraba xa nada, tiven que ler un artigo que a resume, para centrarme, e iso debe ser indicio de algo. Tiña ganas de vela dende hai tempo, por estar baseada (unha máis) nun relato do gran Philip K. Dick, un dos autores máis celebrados da ciencia-ficción. No mundo hispanofalante esta película ou o relato no que se baseaba foron titulados "O pago" ou "A paga". Pero é unha historia moi retorcida, non sería doado poñer un título representativo.
Esta película foi dirixida en 2003 por John Woo, e no elenco destacan Ben Affleck, Uma Thurman, Aaron Eckhart e Paul Giamatti.
A historia fala dun exitoso enxeñeiro que é capaz de imitar os sistemas doutras compañías e melloralos. Pero cando remata cada proxecto, bórranlle a memoria por cuestións de seguridade. Chégalle unha moi interesante oferta dun antigo compañeiro de estudios, pero que lle esixe un compromiso de tres anos, moito máis longo do que el adoita asinar.
Fai o traballo, bórranlle a memoria, coma sempre, e o pago será en accións desa compañía, condición que el acepta, aínda que dubida ao principio. Cando vai recoller o seu salario, descubre que as súas acción nesa compañía valen xa casae 100 millóns de dólares, cousas que lle fai moi feliz, obviamente. Pero queda totalmente perplexo cando na empresa lle din que unhas semanas antes devolveulle as accións á empresa a cambio de nada, e hai documentos que o acreditan. Aínda máis perplexo queda cando lle devolven os seus obxectos persoais, que consisten nun sobre con obxectos que non recoñece en absoluto.
A partir de aí, comezan a pasarlle cousas máis tolas e disparatadas cada vez, situacións que non parecen ter saída, pero consegue fuxir de todas elas con obxectos dese "sobre misterioso" que di non recoñecer. Non me vou extender nesta parte da historia, é a maior parte da película e, xa vos digo, tremendamente retorcida, é mellor que a vexades vós mesmos. Non me gustou demasiado que se converte nunha película de acción pura e dura, eu esperaba outra cousa. Como non, ao final a historia comeza ben, ganan os "bos" e acaba obtendo aquela magnífica recompensa monetaria, pero doutro xeito totalmente diferente, porque parece que neses tres anos de traballo estivo traballando nunha máquina que lle permitía prever o futuro.
Este artigo forma parte da triloxía que escribín sobre a "mesma historia": tres películas baseadas na mesma obra de teatro. É o terceiro artigo que escribín desta serie (polo tanto, aparecerá de primeiro no blog). Se consultades os outros dous, sobre todo o que aparece de último (pero que escribín de primeiro), teredes máis información sobre a trama. O título orixinal desta película é "Front Page" (a tradución ao español non é demasiado fiel), exactamente igual que a obra de teatro orixinal de Ben Hetch e Charles MacArthur, escrita a finais dos anos 20. Esta primeira versión e a última parécense bastante, a do medio é a que decidiu innovar, na miña opinión, con pouco criterio.
"Un gran reportaxe" foi dirixida por Lewis Milestone en 1931, poucos anos despois da obra de teatro orixinal. Tamén podemos salientar que a produción estivo a cargo de Lewis Milestone e Howard Hughes. Poderíamos citar un elenco máis amplo, pero ímonos centrar nos tres papeis principais, a cargo de Adolphe Menjou, Pat O'Brien e Mary Brian. Deses tres, só me soaba vagamente o primeiro, que ademais é a gran estrela da película, cousa que non pasou nas outras versións, polo menos non en tanta medida. Teoricamente o papel máis destacado é o de Hildy Johnson, pero en cada versión fixeron o que lles pareceu.
A trama é moi similar á terceira película (ver o terceiro artigo desta serie), e polo tanto deduzo que a obra de teatro orixinal tamén era así. Chama a atención que os personaxes se chaman igual e que hai algúns diálogos que son absolutamente idénticos, así que deberon ser moi fieis á obra orixinal.
Hildy nesta versión tamén é home, entre el e Walter Burns non hai máis que unha relación profesional, e ao final, igual que pasa na terceira versión ("Primeira plana"), Hildy vaise coa súa moza Peggy Grant para casarse, supostamente coa bendición do editor Walter Burns, pero xa está conspirando para evitar a voda, exactamente do mesmo xeito que fai na primeira película, ou sexa, regalándolle un reloxo de ouro que leva o seu nome. En canto sae o tren, chama á policía da primeira cidade onde para o tren, para dicirlles que Hildy lle roubou ese reloxo, e que deben detelo.
Tamén podedes ver esta película completa en Youtube.
Este artigo forma parte da triloxía que escribín sobre a "mesma historia": tres películas baseadas na mesma obra de teatro. É o segundo artigo que escribín desta serie (polo tanto, aparecerá de segundo no blog). O título orixinal desta película é "His girl friday", pero as traducións do mundo hispanofalante son bastante disparatadas. En Arxentina fóronse ao "Xexún de amor", en Venezuela a "A miña asistente favorita" e es España quedáronse con "Lúa nova". Lembremos que a obra de teatro orixinal de Ben Hetch e Charles MacArthur, escrita a finais dos anos 20, titulábase "Front Page" (a tradución de "Primeira Plana", a versión de 1974, claramente é a máis fiel).
"Lúa nova" foi dirixida por Howard Hawks en 1940. Poderíamos citar un elenco máis amplo, pero ímonos centrar nos tres papeis principais, a cargo de Cary Grant, Rosalind Russell e Ralph Bellamy. Para min é claramente a máis frouxa das tres versións, porque decidiron convertela nunha comedia romántica. As outras dúas parécense bastante entre sí, do cal deduzo que deben ser fieis á obra de teatro orixinal, e nesta tomáronse moitas liberdades (lexítimas), pero que na miña opinión a deixaron moito peor.
A historia vén sendo a mesma que nas outras dúas, pero aquí cambian moitas cousas: os tres papeis principais aparentemente se conservan, pero cunha polaridade totalmente diferentes. Hildy Johnson é agora unha reporteira (o nome Hildy parece ambiguo, antes era o diminutivo de Hildebrand, agora de Hildegard). Vai casar cun tal Bruce Baldwin, e resulta que o editor, Walter Burns, aparte do seu xefe, foi o seu marido, pero xa están divorciados. Así que tiñan moitas ganas de liar as cousas, sobre todo con tintes románticos.
O resto da historia segue máis ou menos igual, pero agora coa agravante de que o editor está intentando evitar a voda, pero non por motivos profesionais, senón porque quere casarse de novo con Hildy. De feito, o final cambia con respecto ás outras dúas versións, porque nesta xa non aparece Bruce Baldwin, senón que Hildy e Walter vanse a disfrutar da lúa de mel que non tiveron no seu momento, porque volven casar. Polo visto, esta película tivo moito éxito no seu momento, pero a min é a que menos me gusta das tres, con diferenza.
Este artigo forma parte da triloxía que escribín sobre a "mesma historia": tres películas baseadas na mesma obra de teatro. É o primeiro artigo que escribín desta serie (polo tanto, aparecerá de último no blog). O título orixinal desta película é "Front Page" (polo tanto, a tradución ao español é bastante fiel), exactamente igual que a obra de teatro orixinal de Ben Hetch e Charles MacArthur, escrita a finais dos anos 20.
"Primeira plana" foi dirixida por Billy Wilder en 1974. Poderíamos citar un elenco máis amplo, pero ímonos centrar nos tres papeis principais, a cargo de Jack Lemmon, Walter Mathau e Susan Sarandon.
O xornalista Hildy Johnson vai casar coa súa moza Peggy Grant, así que pasa polo seu xornal para despedirse do editor, o cínico e tiránico Walter Burns. Pero este non acepta esa realidade, e invéntase o que sexa para impedilo. Hildy era o especialista en temas xudiciais do seu xornal, e xustamente eses días hai unha grande polémica porque acaba de fuxir do cárcere un pobre home que estaba condenado a morte por matar a un policía. Todo o mundo di que é un perigoso comunista, pero realmente non hai nada diso, e a única persoa que o defende é unha prostituta que tivo a oportunidade de coñecelo un pouquiño máis, e todos din que é a súa namorada.
Cando me refiro a "todos", refírome á caverna de xornalistas que están na sala de prensa do cárcere, especializados nesas temáticas, como lle pasaba a Hildy, que pasaba por alí para despedirse cando lle colle o suceso. Están sempre xogando ás cartas, bebendo, non traballan nada e a maioría aprovéitanse dos poucos que traballan nese entorno para finxir que están investigando.
Por se non chegara con iso, están o sheriff da prisión, que é un auténtico incompetente, e o alcalde, o seu aliado, que só pretende obter réditos políticos para saír reelixido. De feito, mentres están alí, chega o indulto para o fugado, pero eles empéñanse en ocultar a noticia, aínda que máis tarde acaba descubríndose.
Finalmente aclárase todo e Hildy e Peggy conseguen marchar para casarse. Aparentemente, Walter axúdaos a marchar, pero realmente xa está tramando algo para impedilo, como bo cínico que é.
Un ano máis, para rematar as festas da Coruña do mes de agosto, e magnificamente organizadas polo colega Antonio Prado (supoño, non o sei, pero parece notarse a súa man), puidemos disfrutar da Romería de Santa Margarita no parque do mesmo nome. Houbo actividades variadas, case todas relacionadas coa música e o baile, en diferentes espazos do parque, pero principalmente no auditorio, onde caben varios milleiros de persoas nos concertos máis populosos.
As actuacións foron de xoves a domingo. Eu só puiden ir o sábado e domingo, pero comentarei brevemente o que houbo os dous días anteriores. O xoves houbo un concerto de pago, con PanSenFron de teloneiros e o asturiano Rodrigo Cuevas. O venres tocaba Trilitrate (creo que no planetario) e pola noite había noite de baile tradicional co grupo Bailador e as agrupacións folklóricas da cidade como Xacarandaina, Donaire ou Son D'aquí.
O sábado xa puiden asistir. Tocaron primeiro De Ninghures, que están collendo moita fama, e que presentaron hai pouco a canción "Morena", que levou algún premio nos últimos tempos. Despois tocaron os clásicos coruñeses Tiruleque, que seguen na súa liña e xa deben levar uns 25 anos de carreira. E rematamos a noite con Xurxo Fernandes e a súa banda, que estaba acompañada polos deslumbrantes PanSenFron (ou sexa, Pandereiteiras sen Fronteiros), que son un grupo de persoas das agrupacións folklóricas coruñesas que reivindican a música de raíz. Isto non tería nada de particular, pero son un grupo moi numeroso e impactante, porque a súa presenza no escenario o enche todo e son moi "teatrais", nada académicos. Cando estaban todos xuntos, eran como 25 persoas no escenario. Por certo, Xurxo é o líder e fundador de PanSenFron, así que a alianza é do máis natural.
O domingo tocaron en primeiro lugar os burgaleses de Fetén Fetén, que realmente son dous dos antigos integrantes de La Musgaña. Tocaron unhas cantas pezas nas que presentaron instrumentos insólitos e despois tamén tocaron cancións de grupos como La Musgaña ou Kepa Junkera. Despois tocaron Xabier Díaz e as Adufeiras de Salitre, presentando o seu novo disco "Axúdame a sentir", pero dos discos anteriores xa teñen moitos éxitos aprezados polo público. E remataron os bretóns de Startijenn. Entre as dúas últimas actuacións botaron os fogos de artificio. Houbo ameaza de choiva toda a noite, pero por sorte, comezou a chover na penúltima canción dos bretóns, e non de forma moi copiosa (media hora máis tarde si que chovía a mares), así que tivemos sorte.
Nas últimas semanas seguín vendo clásicos en branco e negro que están dispoñibles en Youtube. Esta vez tocoulle a esta película, que eu xa vira hai moitos anos. O título orixinal foi "M", pero en Hispanoamérica foron tamén moi creativos e optaron por "M, o maldito" ou "O vampiro negro" (a película é en branco e negro e ten un expresionismo moi escuro, pero o personaxe é claramente branco).
Foi dirixida en 1931 por Fritz Lang (a súa primeira pelicula sonora) e no elenco destacaban Peter Lorre (que despois tamén triunfou en Hollywood), Otto Wernicke e Gustaf Gründgens.
A historia ten unha trama bastante curiosa. Na cidade de Dusseldorf, nos últimos meses, morreron unhas cantas nenas que foron raptadas por un pedófilo. Hai un claro clima de terror na mesma e prodúcese outra morte dese tipo. A última vez que se ve con vida á nena, un señor mércalle un globo a un vendedor cego, e mentres o fai, canta unha melodía moi doada de recoñecer (de Edvard Grieg). Se digo isto, será por algo.
A policía monta un tremendo dispositivo para intentar apresar ao asasino, con redadas nos locais habituais. Ou sexa, o de sempre, pero esta vez moito máis. Os criminais da cidade están moi preocupados porque as súas actividades habituais non poden desenvolverse debido ao estado de crispación da cidade. Póñense a pensar e deciden mobilizar ao numerosísimo grupo de mendigos para vixiar toda a cidade.
O asasino volve pasar por diante do vendedor cego silbando a melodía, e iso fai que o cego o recoñeza. Avisa a un dos mendigos cercanos, e comezan a seguilo con discreción. Un deles decide tropezar con el a propósito coa man manchada de xiz, e faille a marca dun M nas costas, para que todos poidan localizalo con facilidade.
A persecución segue ata un gran edificio de oficinas onde o asasino se esconde, xusto antes de que os seus moitos traballadores saian da súa xornada laboral. Entón o grupo de delincuentes da cidade, moi ben organizados, entran no edificio e conseguen atopar o asasino. Fanlle un "consello de guerra" no que xa tiñan decidido matalo, pero finalmente aparece a policía, que torturara a un dos delincuentes apresados no edificio, e que revelou onde estaba o asasino recluido, e salva ao asasino para levalo a un xuízo de verdade.
Se non entendín mal, pareceume ler nalgures que a historia estaba inspirada nun caso real que sucedeu en Alemaña pouco tempo antes: o do asasino, o controvertido duelo entre policía e delincuentes por apresalo xa me parece algo máis creativo, pero tampouco podo aseguralo.
A semana pasada Viaxes O Lóstregho estivo explorando en detalle a provincia de León, moi densa e extensa, que dá moito de sí. Hai máis de 20 anos xa o fixéramos, pero non lle dedicáramos o tempo necesario, e quedárannos cousas moi interesantes por ver. Ademais, esta vez viña un expedicionario novo (por partida dobre, viña por primeira vez e ten poucos anos). Estivemos sete días e incluso así nos resultou algo escaso o tempo. Quedaron algunhas cousas relevantes sen ver, pero están cerca de Galicia, así que poderán ser visitadas en viaxes posteriores.
O programa da viaxe por o seguinte:
- 1º día: desprazamento da Coruña a León capital, e pola tarde visita á zona da Terra de Campos e o Páramo, con paradas en lugares como Mansilla das Mulas, Sahagún, Grajal de Campos, Valencia de Don Juan ou La Bañeza
- 2º día: subida aos picos de Europa pasando por San Miguel de la Escalada, Riaño ou Posada de Valdeón, e volvendo por Burón, o pantano do Porma ou Puebla de Lillo.
- 3º día: visita ás covas de Valporquero, volvendo polo pantano de Barrios de Luna.
- 4º día: visita ás comarcas de Luna, Babia, Laciana e Omaña.
- 5º día: exploración detallada da cidade de León
- 6º día: exploración detallada da cidade de Astorga e das vilas do Camiño de Santiago entre Astorga e Ponferrada, como Castrillo dos Polvazares, a Cruz de Ferro en Foncebadón, O Acebo ou Molinaseca.
- 7º día: visita a Ponferrada e As Médulas
Como cousas relevantes que quedaron sen visitar, podemos sinalar A Cabrera, Os Ancares, o Val do Silencio e Vilafranca do Bierzo, por exemplo. Outra vez será.
Este verán xa se celebrou a edición de 2024 do salón coruñés do cómic "Viñetas dende o Atlántico". Foi a primeira edición baixo a dirección de Manel Cráneo. A min transmitíronme boas sensacións algunhas cousas que vin nos días que estiven alí e teño entendido que gustou bastante o estilo que marcou. Así que, xa tranquilos porque se comprobou que podía superarse a marcha de Miguelanxo Prado, augúrase un futuro proveitoso para o salón.
Xa sabedes que non son eu un experto en cómic, e case ningunha das exposicións que puxeron me chamou demasiado a atención. Se queres, mira ti, se cadra a máis emotiva é a da homenaxe dos debuxantes coruñeses a Akira Toriyama, xa que ubicaron a diferentes personaxes dese autor en paisaxes galegas. Pode verse na sala de exposicións de Durán Loriga. Todas as exposicións poden verse ata finais de setembro, agás as que están no Kiosco Alfonso, que estarán ata o final das vacacións de Nadal.
Podo comentar os cómics que merquei na feira (son case as únicas compras deste tipo que fago no ano):
- "Cinza" de Manel Cráneo, versión en banda deseñada de "A nosa cinza", a famosa novela de Xavier Alcalá.
- "Espero chegar em breve" de Nunsky, unha versión en portugués dun relato breve do mítico Philip K. Dick, un dos xenios da ciencia-ficción.
- Tres volumes dunha colección de cómics sobre científicos publicada pola editorial Anillo de Sirio. O guión e debuxos son de Jordi Bayarri (que me dedicou os tres) e a cor é de Dani Seijas. Dos moitos números que teñen, eu collín tres dedicados a mulleres científicas: Marie Curie, Hipatia e Ada Lovelace.
Titulándose "Zona mortal" (aínda que o título orixinal é "Radius") e estando visible gratuitamente na sección de ciencia-ficción de Rakuten (tamén acabo de atopala en Youtube), podíase pensar que é outra película mediocre máis. É modesta e seguro que de orzamento contido, pero resulta moi interesante de ver, ademais de non moi longa.
Esta película canadiense foi dirixida en 2017 por Caroline Labrèche e Steeve Léonard, que tamén se encargaron do guión. O elenco está formado por Diego Klatenhoff e Charlotte Sullivan, pero tamén poderíamos mencionar a Brett Donahue. Os demais son totalmente puntuais e irrelevantes.
A película non é moi coñecida, ten poucos anos e moito misterio, así que só vou contar as premisas iniciais, que resultan moi interesantes, para non desvelar nada do sorprendente desenvolvemento e final da historia.
Un tipo esperta dun accidente de coche e non lembra nada, nin sequera o seu nome. Vai buscar axuda e só atopa cadáveres. E pouco despois descubre que todos os seres vivos morren instantáneamente cando se achegan a el, cando están a uns 10-15 metros de distancia. Consegue localizar a súa casa e encláustrase alí, pero recibe a visita dunha muller que, a diferenza do resto de seres vivos, non morre ao achegarse a el, e dille que ela tamén ía no coche co que tivo o accidente. Pero ningún dos dous lembra nada nin coñece ao outro.
Como vedes, a premisa inicial é moi interesante e sorprendente, e o que pasa despois aínda máis, así que recomendo o seu visionado.
Estes días estase celebrando Viñetas dende o Atlántico, a fantástica feira do cómic coruñesa, dirixida por primeira vez por Manel Cráneo, que creo que está gustando por algunhas ou moitas das novas perspectivas que acolleu este ano.
A inmensa maioría do cómic que teño foi mercada aí nas sucesivas edicións, sobre todo dende hai 5 ou 6 anos, pero recoñezo que non me dou moita presa en lelos. Case todo o que merco é cómic en galego, aínda que caen outras cousas de cando en vez, como contarei axiña.
Se case todo o cómic que merco é en galego, tampouco hai tanto onde escoller: basicamente Demo Editorial (casualmente dirixida por Manel Cráneo, mira ti) e Retranca, dirixida por Kiko Da Silva, que leva xa varios anos sen vir á Coruña e cos que só coincido no Culturgal pontevedrés (casualmente a editorial está radicada alí).
Pois estiven lendo estes días unha das obras de Demo Editorial. Foi editada hai un par de anos e eu debina mercal daquela. Forma parte dunha colección chamada BDG13, que consiste en que 13 autores diferentes dan lugar a 13 breves obras que teñen un fío común. O primero volume desta colección sacárono hai anos e titulouse "Licor café". Eu xuraría que o merquei hai tempo pero agora mesmo non sei onde o teño, debinllo deixar a alguén.
O que lin estes días é o segundo volume desa colección, titulado "Arrepío". Obviamente, o tema que fai de fío conductor é o medo ou o terror, dende múltiples puntos de vista. Os trece autores convidados foron (por orde de aparición no volume): Bento Carroña, Dani Xove, Inés Vázquez, Marcos Calo, Mabel Lareo, Rubén Rial, Santy Gutiérrez, Tomás Guerrero, Álvaro López, Luis Sendón, Greta Debelius, Manel Cráneo e Javi Montes.
Como sempre pasa neste tipo de obras colectivas, unhas historias gustan máis e outras menos. Pero a min fíxome especial graza a historia de Santy Gutiérrez, que obviamente non vos vou contar.
Onte pola noite, no espazo de cine clásico da 2 botaban esta película que, como bu futboleiro, xa vin varias veces. Non é ningunha marabilla, pero déixase ver. Nas últimas semanas, aproveitando que eran os Xogos Olímpicos de París, botaron películas de temática deportiva, e parece que aínda seguen. Por certo, o título orixinal traducido sería "Victoria", a secas. En Hispanoamérica chamáronlle "Escape á victoria". Polo visto, a historia está baseada nun caso real, pero moito máis dramático, porque os xogadores "aliados" estaban ameazados de que serían executados se ganaban o partido... e fixérono por goleada.
Foi dirixida en 1981 por John Huston. No elenco non futbolista destacaban Michael Caine (que tamén saía xogando, pero non sei eu...), Max von Sydow e Sylvester Stallone (vaia por Deus). O dos futbolistas dá para escribir un libro, pero polo fraude. A estrela máxima é Pelé, claro, que xa estaba retirado a esa altura, o mesmo que o inglés Bobby Moore. O arxentino Ardiles si que estaba en activo e acababa de ganar un Mundial, Deyna estaba retirado e os demais ou estaban retirados ou aínda xogaban pero eran xogadores bastante mediocres.
Pois seguro que xa o sabedes. Un comandante nazi que xogou ao fútbol pasa por un campo de prisioneiros onde moitos deles se divirten xogando ao fútbol e proponlle ao que parece dirixir o grupo un partido entre militares nazis e militares das potencias aliadas. Con certas reticencias, acepta, e permitenlle formar un equipiño xeitoso e dobrar as racións de comida para non facer o ridículo.
En paralelo con iso, algún dos integrantes do equipo está argallando un plan de fuga, que sufre distintos avatares debido ao partido de fútbol. Como o partido finalmente se vai celebrar en París con moito público nas bancadas, incluso conseguen involucrar á resistencia francesa para conseguir liberar a todo o equipo durante o descanso do partido.
A parte final da película é o partido. Durante a primeira parte os alemáns arrasan e van ganando 4-1. O gol dos aliados é cerca do descanso, e dálles esperanzas para remontar. Tanto é así, que a pesar de poder fuxir, deciden quedar para ganar o partido. Acaban remontando o partido e empatan a 4. Nos últimos minutos, anúlanlle un gol aos aliados por fóra de xogo, pítanlles un penalti en contra e párao o porteiro.
Polo visto, cando se estreou a película, as críticas foron feroces, dicindo que a película era moi pobre, e que o único que se salvaba eran as imaxes futbolísticas. Quen dixo iso debía ser bastante futboleiro, porque a min onte deume a impresión exactamente contraria. O resto da película pareceume bastante digna, e as imaxes do partido parecéronme bastante mediocres, sen mencionar o feito de que querían facer crer que había grandes futbolistas participando na rodaxe, cando a maioría estaban retirados ou eran bastante mediocres ou descoñecidos.
Benito Vicetto foi un escritor que naceu en 1824, e que polo tanto, neste 2024 cúmprense 200 anos do seu nacemento. Oín falar del xa hai moito tempo pero nunca tivo moito éxito nin na literatura galega nin na castelá. Tratou bastantes temas galegos pero creo que escribiu sempre en castelán. É famoso en Galicia sobre todo por unha "Historia de Galicia" que non está moi ben vista, porque creo que é bastante fantasiosa e pouco científica. Polo que me pareceu entender, era máis ben novelista e non tiña formación como historiador, e debeu mesturar estilos. Tamén se dedicou ao xornalismo, pero tamén foi militar e ganouse a vida moito tempo como funcionario de prisións (creo que incluso dirixiu unhas cantas).
Pero o caso é que eu lin unha das súas novelas máis coñecidas, titulada "Os fidalgos de Monforte", que foi o volume número 1 da colección que a Voz de Galicia sacou hai 20 anos co título de "Biblioteca Galega de Autores en Castelán". É unha novela do estilo cabaleiresco, ambientada na Galicia de finais do século XV. Debe ser dese tipo das que se criticaban ao comezo do Quixote, pero esta escribiuse varios séculos despois. Penso que o tema daba para máis, pero acaboume parecendo bastante mediocre.
Todo xira en torno ao conde Alonso de Lemos e o seu castelo de Monforte en torno a 1480. Como ve a rebelión dos irmandiños (realmente a segunda, porque a primeira xa fora uns anos antes), asina un pacto cos doce principais señores da zona que son fidalgos, para que axuden a defender a ameazada praza da horda dos irmandiños, dirixida polo Mariscal Pardo de Cela.
Pero a parte da novela que trata desta guerra entre señores feudais e sublevados (que a min me interesaba bastante máis) é pequena, non creo que chegue á cuarta ou quinta parte da extensión. De que fala entón? Pois principalmente de cuitas amorosas entre os fidalgos, as súas familias, e os condes, ou por mellor dicir, das súas esposas as condesas, xa que vén de visita o conde de Monterrei coa súa esposa. Ildara, a condesa de Monforte, e Maret, a condesa de Monterrei, son amadas por algúns dos fidalgos, de forma máis ou menos evidente, e iso provoca a ira dos condes, que non son xente demasiado comprensiva en xeral.
Inicialmente os fidalgos de Monforte eran doce, e ao final de todo, entre unhas cousas e outras, coido que só quedan sete, porque cinco acaban morrendo por feitos que teñen que ver, en parte, coa rebelión irmandiña, e en parte, con amores imprudentes.
Xa teño comentado aquí nalgunha ocasión que coa miña "nova" Smart TV (aínda que neste caso tamén podería facelo dende o ordenador) teño acceso moi cómodo, entre outras aplicacións de "streaming", a RTVE Play. E aí hai un magnífico arquivo de todo o que leva xa décadas emitindo RTVE, que non é pouco. Como xa dixen tamén aquí máis veces, as series é un dos produtos audiovisuais que menos me interesan, a diferenza do que lle sucede á maioría da xente. Pero grazas a plataformas como esta, algunha que outra vai caendo. Tíñalle botado o ollo a esta recreación das novelas de Emilia Pardo Bazán, porque realmente conta "Os pazos de Ulloa" e a súa continuación "A nai natureza".
Esta serie foi dirixida en 1985 por Gonzalo Suárez, na produción estivo Andrés Vicente Gómez e o guión foi de Manuel Gutiérrez Aragón, Gonzalo Suárez e Carmen Rico-Godoy. Creo que Gerardo Vera estaba na dirección de arte. Ou sexa, todo un equipazo. E o elenco tampouco está nada mal: José Luis Gómez, Omero Antonutti, Charo López, Raúl Fraire, Victoria Abril, Pastora Vega, Nacho Martínez, Fernando Rey, Chus Lampreave e José Luis Manzano. A serie consta só de catro capítulos de aproximadamente unha hora, e se non me equivoco, a historia de "Os pazos de Ulloa" ocupa os tres primeiros, e "A nai natureza" ocupa o último. Pareceume ler nalgures que pensaban facer algún capítulo máis, pero o director pensaba que con estes chegaba dabondo.
Os pazos de Ulloa son un lugar salvaxe no medio de Galicia, onde manda Don Pedro, un marqués corrupto e bastante rudo rodeado dunha panda de aproveitados que lle fan o xogo, e iso inclúe a criados, veciños e curas. A ese moi hostil entorno chega un delicado cura de cidade chamada Don Julián, que non sabe moi ben onde se está metendo, pero axiña se decata.
Para intentar que o ambiente no pazo sexa algo máis civilizado, proponlle a Don Pedro que vaia visitar ao seu curmán de Santiago de Compostela, que ten catro fillas fermosísimas e seguro que todas estarán encantadas de casar con el. Hai varias delas que, por varias razóns, se autodescartan nin suscitan maior interese. A mellor colocada semella ser Rita (unha deslumbrante Pastora Vega, que é case sempre a imaxe promocional da serie, aínda que só participa nun capítulo), ela semella moi interesada e ao marqués tamén lle gusta moito. Pero Don Julián recomenda (e ademais fanlle caso) que a elixida sexa Nucha, moito máis delicada e relixiosa.
O cura a ve como a súa principal aliada para conseguir civilizar o salvaxe pazo, pero a xogada sae mal. Axiña queda embarazada do marqués, pero nace unha nena, Manolita, e obviamente o marqués quería un neno que se fixera cargo do pazo no futuro. Dada esa situación, o marqués volve aos seus costumes anteriores de liarse coa súa criada Sabela (que ten un mozo coñecido por todos), con quen tivera a un fillo bastardo chamado Perucho. Nucha non pode soportar esa situación. O cura é expulsado do pazo e Nucha morre pouco tempo despois.
Uns anos máis tarde, chega ao pazo Gabriel, irmán de Nucha e Rita, coa intención de levarse a Manolita, a filla de Nucha, ou sexa, a súa sobriña, incluso casando con ela, se é necesario. Manolita xoga sen pudor e está namorada de Perucho, pero son medio irmáns, porque son fillos do mesmo pai. Todo o mundo o sabe, pero eles ou non o saben ou prefiren obvialo, ata que alguén llo confirma claramente. Gabriel ten que marchar sen Manolita, pero a parella tamén se desfai.
Está a piques de chegar unha edición máis de Viñetas dende o Atlántico, este ano coa novidade de Manel Cráneo na dirección do salón, tras 25 anos no cargo de Miguelanxo Prado. Un dos cómics que merquei o ano pasado, precisamente recomendado polo propio Manel, foi "O voo da curuxa", da autoría de Inacio Vilariño e Iván Suárez, que xa traballaron conxuntamente nalgunha obra anterior da editorial Demo.
A proposta inicial tiña boa pinta, pero ao final quedou bastante esvaecida. Un escritor nado en Cuba e que estivo principalmente activo no mundo hispanofalante a finais do século XIX e sobre todo no primeiro tercio do século XX, chamado Eduardo Zamacois, estivo de xira por España nos anos 20 intentando facer un documental cos principais escritores españois, entrevistándoos e nos que se visen algunhas esceas da súa vida normal. Polo que parece, ao principio pasaban bastante del, pero en canto Pérez Galdós dixo que si, de súpeto a todos lles entrou o interese. Esta obra fala da visita que lle fixo Zamacois a Emilia Pardo Bazán no seu Pazo de Meirás, uns meses antes de que morrera. Parece que de aí saíron as únicas imaxes de cine que existen da autora, pero non sei onde se pode ver ese documental.
A obra conta como son as circunstancias desa breve visita e rodaxe, e o que facía Emilia neses intres, pero a maior parte das viñetas son fragmentos de relatos da autora, que ela simula estar lendo mentres lle graban. Non está mal, pero ao final decepciona un pouco, non hai apenas chicha.
Na sección de ciencia-ficción de Rakuten está dispoñible dende hai tempo a película "Transcendence", que ten certa boa fama, e ten unha certa concentración de estrelas de Hollywood en diferentes postos de produción, así que me animei a vela. Deixoume bastante frío, creo que se lles foi algo a man.
Foi dirixida en 2014 por un tal Wally Pfister, do que nunca oín falar. No elenco destacan Johnny Depp, Morgan Freeman, Rebecca Hall, Kate Mara, Cillian Murphy e Paul Bettany. Na produción estivo, entre outros, Christopher Nolan.
Non é moi doado explicar a trama. Un trío de científicos formado polo matrimonio Caster (Will e Evelyn) e o seu colega Max Waters están investigando en Intelixencia Artificial, e anuncian nunha conferencia (entre o público vese a Elon Musk) que o seguinte paso será crear unha mente "transcendente" que sexa totalmente artificial.
Existe un grupo opositor chamado o RIFT que loita contra a tecnoloxización da sociedade e que realiza un atentado contra Will Caster. Dispáranlle unhas balas impregnadas en polonio, que só lle rozan, pero xa lle provocan un envelenamento que provocan a súa morte un mes máis tarde.
Pero esa perspectiva temporal coñecida dálles tempo para planificar os seus seguintes pasos tecnolóxicos. E non me digades moi ben como, pero o matrimonio decide intentar cargar a conciencia de Will na supercompudora cuántica coa que traballan antes da súa morte, e ao seu colega o plan non lle parece ben, porque semella unha idea para esquivar a mote do investigador, pero el cre que o que quedará na máquina non será el, senón outra cousa, e que non se poderá saber como evolucionará.
A máquina resultante acaba conectándose a Internet e acadando logros magníficos, como curando enfermidades aparentemente incurables, sendo capaz de rexenerar cousas previamente destruídas. O grupo opositor secuestra a Max Waters e o convence para loitar contra esa máquina. Non vos conto o final porque tamén é bastante fantasioso e a película aínda é recente.
"A pegada" é unha magnífica película británica de intriga, que seguro que todos vistes algunha vez na televisión, que supón un duelo interpretativo entre Lawrence Olivier e Michael Caine. Casualmente, o título orixinal traduciríase como "O detective", que é o que lle deron en Hispanoamérica. Había moitos anos que non a veía, e aproveitei que pode verse completa en Youtube.
Foi dirixida en 1972 por Joseph Leo Mankiewicz (seguramente o único "elemento" non británico). O elenco está formado só polos dous grandísimos actores antes mencionados, que enchen sen ningún problema as máis de dúas horas de metraxe.
Andrew Wyke é un escritor de intriga ao que lle gustan moito os enigmas e enredos. Entérase de que a súa aburrida muller está liada cun peluqueiro chamado Milo Tindle na súa mansión para "arranxar" aspectos como a pensión que debe pasarlle á súa muller.
Xúntanse na casa e o escritor desvélalle ao peluqueiro o plan que pensou. Consiste en simular un roubo das xoias da casa, no que non se deixará ningunha pista, que lle permitirá ao peluqueiro levarse as xoias, e ao escritor cobrar o seguro e así pagarlle a pensión á súa muller.
O peluqueiro non está moi convencido ao principio, pero despois acaba aceptando. Pero todo era unha trampa (unha máis na cabeza do retorcido escritor) para poder matalo en suposta defensa propia, como así se propón facer. Despois aparece un detective na casa para investigar a desaparición do peluqueiro, do que hai días que non se sabe nada.
Vaia, é unha película xa bastante antiga, pero é altamente probable que a vira moita xente. Pero por se hai algunha pequena porcentaxe que non a vira, non vou desvelar máis da trama, que é moi xugosa. Está baseada nunha obra de teatro, e os diálogos son do mellor que vin na miña vida.
Como curiosidade, diremos que no 2007 Kenneth Branagh dirixiu un "remake" no que Michael Caine facía o papel que non fixera na película orixinal e estaba acompañado por Jude Law.
